Karşılaştırılan: Heterozigot Ailesel Hiperkolesterolemi · Homozigot Ailesel Hiperkolesterolemi · Sitosterolemi · Kolesterol Ester Depo Hastalığı · Başlık: Metabolizma ve Beslenme
Çocukta LDL Kolesterol Yüksekliği ya da Ksantom saptandığında ayırıcı tanıda dört kalıtsal hastalık yer alır. En sık olanı Heterozigot Ailesel Hiperkolesterolemi (yaklaşık 1/313) ve çoğunlukla belirti vermez. Homozigot Ailesel Hiperkolesterolemi çok nadirdir; LDL çok yüksektir ve 10 yaşından önce ksantom gelişir. Sitosterolemide ksantom vardır, ancak LDL yüksekliği klinik tabloyla orantısızdır. Kolesterol Ester Depo Hastalığı (lizozomal asit lipaz eksikliği) dislipidemiye hepatomegali, hepatosteatoz ve transaminaz yüksekliği ekler. Heterozigot ailesel hiperkolesteroleminin ayırıcı tanısında lizozomal asit lipaz eksikliği de geçer.
| Özellik | Heterozigot Ailesel Hiperkolesterolemi | Homozigot Ailesel Hiperkolesterolemi | Sitosterolemi | Kolesterol Ester Depo Hastalığı |
|---|---|---|---|---|
| Etiyoloji ve mekanizma | LDLR, daha az APOB ve PCSK9; bir patojenik allel; yaklaşık 1/313 | LDLR, APOB, PCSK9 veya LDLRAP1’de iki patojenik allel; 1/160.000-400.000 | ABCG5/ABCG8 mutasyonu; kolesterol ve bitki sterollerinin emilim ve safraya atılım kontrolü bozuk | LIPA mutasyonu; lizozomal asit lipaz eksikliğinin hafif, çoğunlukla erişkin başlangıçlı formu |
| Tipik yaş | Çocukluk (tarama ile) | 10 yaştan önce ksantom | — | Erken çocukluktan erişkinliğe |
| Başlangıç ve seyir | Çoğunlukla belirtisiz | Erken ve hızlı ateroskleroz | — | Bulgular erişkin yaşa dek silik kalabilir; yaşam süresi normal olabilir |
| Ana semptomlar | — | — | — | Aralıklı ishal, karın ağrısı, kilo kaybı |
| Ayırt ettirici fizik muayene bulguları | Kolesterol çok yüksekse deri kıvrımlarında erüptif ksantom | Kutanöz ve tendon ksantomu (10 yaştan önce) | Ksantom | Hepatomegali/splenomegali, boy kısalığı, kilo alamama |
| Laboratuvar | LDL-K ≥190 mg/dL (3 ay arayla iki ölçüm); prematür KVH öyküsüyle ≥160, ebeveynde genetik tanıyla ≥130 mg/dL | Tedavisiz LDL-K ≥500 (tedavili ≥300) mg/dL; ebeveynlerde heterozigot FH | LDL yüksekliği klinikle orantısız; HDL düşüklüğü; plazma sitosterol yüksekliği | LDL yüksek, HDL düşük; ılımlı karaciğer enzim yüksekliği; koagülopati; LAL aktivitesi eksik |
| Görüntüleme ve diğer testler | Karotis intima kalınlaşması (izlem); genetik doğrulama | Genetik doğrulama | ABCG5/ABCG8 gen analizi | Hepatosteatoz, fibrozis veya siroz; LIPA gen analizi |
| Tedavi | Diyet ve statin | Statin, ezetimib, aferez, karaciğer nakli | Diyet kısıtlaması, ezetimib, statin, safra asit sekestranı | Diyet, kolesterol düşürücüler, sebelipaz alfa ERT, karaciğer nakli |
| Komplikasyon ve prognoz | Prematür kardiyovasküler hastalık; genetik tanılıda koroner risk 22 kat artmış | Erken koroner ateroskleroz; tedavisiz çocukların çoğu 30 yaşından önce kaybedilir | — | Ateroskleroz, erişkinde kardiyovasküler olay ve inme; siroz |
LDL yüksekliği saptanan çocukta önce ölçüm tekrarlanır ve ikincil nedenler dışlanır: hipotiroidi, nefrotik sendrom, obezite, tip 2 diyabet ve glikojen depo hastalığı. Ardından aile öyküsü (prematür KVH, ebeveyn LDL’si) alınır ve ksantom aranır. LDL çok yüksekse ya da ksantom erken yaşta ortaya çıkmışsa homozigot form için genetik doğrulama yapılır. Ksantom LDL düzeyiyle uyumsuzsa plazma sitosterolü ölçülür. Hepatomegali veya transaminaz yüksekliği eşlik ediyorsa LAL enzim aktivitesi ve LIPA analizi istenir.