| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Skabiyez (uyuz) |
| ad-en | Scabies |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-26 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 30 Deri |
Bir dişi akar türü olan Sarcoptes scabiei var. Hominis’in tüneller açıp ve toksik antijenik maddeler salgılaması sonucunda oluşur (Nelson - Bölüm 30 Deri, Bölüm 688.2 — Daren A. Diiorio ve Stephen R. Humphrey).
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Morfoloji | ERİŞKİN BİR DİŞİ AKAR 0,4 mm UZUNLUKTA olup, 4 ÇİFT BACAĞA SAHİPTİR ve HEMİSFERİK GÖVDESİNİN DORSAL YÜZÜNDE TRANSVERS KIVRIMLAR, KAHVERENGİ SERT KILLAR BULUNUR |
| Boyut | ERKEK AKAR DİŞİSİNİN YAKLAŞIK YARISI KADAR BÜYÜKLÜKTE ve GÖRÜNÜMÜ BENZERDİR |
| Tünel açma | Deri yüzeyinde DÖLLENEN GEBE DİŞİ, KERATOLİTİK MADDE SALGILAYARAK, STRATUM KORNEUMDA YAKLAŞIK 30 DAKİKA SÜREDE BİR YÜZEYEL BİR TÜNEL OLUŞTURARAK DERİ İÇİNE GİRER |
| İlerleme | DİŞİ, YAVAŞ YAVAŞ STRATUM GRANULOZUM SINIRI BOYUNCA GÜNDE 0,5-5 mm UZUNLUĞUNDA TÜNEL KAZARAK İLERLEMEYE DEVAM EDER |
| > [!tip] Yumurta ve scybala | Dişi, GÜNLÜK OLARAK 10-25 OVAL YUMURTAYI 2-3 KOCA SAYIDA KAHVERENGİ DIŞKI TANECİKLERİNİ (scybala) BİRİKTİRİR |
| Döngü | 4-5 HAFTA İÇİNDE YUMURTLAMA İŞLEMİ TAMAMLANDIKTAN SONRA DİŞİ TÜNELİN İÇİNDE ÖLÜR. Yumurtalar 3-5 GÜNDE ÇATLAR ve LARVALAR NİMFLERE DÖNÜŞMEK İÇİN DERİ YÜZEYİNE DOĞRU İLERLERLER. OLGUN HALE GELMELERİ YAKLAŞIK 2-3 HAFTA SÜRER. ÇİFTLEŞME GERÇEKLEŞTİKTEN SONRA GEBE DİŞİ YAŞAM DÖNGÜSÜNÜ TAMAMLAMAK ÜZERE TEKRAR DERİYE GİRER |
Tablo tam olarak aktarılmıştır (kaynak: Bennett JE, Blaser MJ, Dolin R, et al: Mandell, Douglas, and Bennett’s principles and practice of infectious diseases, ed 8, Philadelphia, 2015, Elsevier/Saunders, Table 295.1, p 3252. Not: Terimler Türk Dermatoloji Derneği’nden türkçeleştirilmiş olanlar seçilerek yazılmıştır.)
| Skabiyezin başvuru şekli | Özellikli yüksek riskli popülasyon | Klinik görünüm | Sınırlı ayırıcı tanı |
|---|---|---|---|
| Klasik skabiyez (scabies vulgaris) | SÜT ÇOCUĞU ve ÇOCUKLARDA; CİNSEL AKTİF YETİŞKİNLER, ERKEKLE CİNSEL İLİŞKİDE BULUNAN ERKEK | > [!tip] GECELERİ KÖTÜLEŞEN YOĞUN VE YAYGIN KAŞINTI; PARMAK ARALARINDA, BİLEĞİN FLEKSÖR YÜZÜNDE, DİRSEKTE, AKSİLLADA, KALÇADA, GENİTAL BÖLGEDE, KADINDA MEMEDE LOKALİZE ENFLAMATUAR KAŞINTILI PAPÜLLER; YÜZ, KAFA ve BOYUNDA KAŞINTILI BİLGE ve LEZYON; İMPETİGO, EKSKORİYASYON ve EKZEMALAŞMA İKİNCİL LEZYONLARDANDIR | DERMATİTİS HERPETİFORMİS, İLAÇ REAKSİYONU, EGZAMA, PEDİKÜLOZİS KORPORİS (BİTLENME), ‣, ‣ |
| Saçlı deri skabiyezi | SÜT ÇOCUĞU ve ÇOCUKLAR; BAKIM EVİNDEKİ YAŞLILAR; AİDS HASTALARI; ÖNCEDEN KABUKLU SKABİYEZİ OLAN HASTALARDA | KAFA DERİSİNDE, YÜZDE, AVUÇ İÇİNDE ve AYAK TABANLARINDA ATİPİK KABUKLU PAPÜLER LEZYONLAR | ‣, ‣, SAÇKIRAN |
| > [!warning] Kabuklu uyuz (Norveç uyuzu, scabies norvegica, scabies crustosa) | BAKIM EVİNDEKİ YAŞLILAR; BAKIM EVİNDEKİ GELİŞİMSEL ENGELLİLER (‣); EVSİZLER; GENETİK VE KAZANILMIŞ İMMÜN YETMEZLİKLİ HASTALAR (özellikle ‣ VEYA ‣-1 POZİTİF OLANLAR); NAKİL ALICILARI; UZAMIŞ SİSTEMİK KORTİKOSTEROİD VE KEMOTERAPİ ALAN HASTALAR | KAFA DERİSİNDE, YÜZDE, BOYUNDA, ELLERDE, AYAKLARDA VE GENİŞ TIRNAK TUTULUMUYLA PSÖRİAZİFORM HİPERKERATOTİK PAPÜLER LEZYONLAR; YAYGIN EKZEMALAŞMA VE İMPETİGO | KONTAKT DERMATİT, İLAÇ REAKSİYONU, EGZAMA, ERİTRODERMA, İKTİYOZİS, ‣ |
| Nodüler skabiyez | CİNSEL AKTİF YETİŞKİNLER; ERKEKLERLE CİNSEL İLİŞKİYE GİREN ERKEKLER; HIV POZİTİF ERKEK > HIV POZİTİF KADIN | ERKEKLERİN GENİTAL BÖLGESİNDE, KASIKTA, AKSİLLADA, AKAR ANTİJENLERİNE KARŞI GÖSTERİLEN HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU SONUCUNDA MORUMSU KAŞINTILI PAPÜLLER | AKROPÜSTÜLOZ, Atopik Dermatit, ‣, LENFOMATOİD PAPÜLOZ, PAPÜLER ÜRTİKER, NEKROTİZAN VASKÜLİT, SEKONDER ‣ |
HTLV-1: İnsan T hücre lenfotrop virus tip 1
| Grup | Bulgu |
|---|---|
| > [!tip] Ortak bulgu | İMMÜN KOMPETAN BİR KONAKTA, ÖZELLİKLE GECELERİ OLMAK ÜZERE YOĞUN BİR KAŞINTI VARLIĞI SKABİYEZİN HABERCİSİDİR |
| İlk bulgu | Enfestasyonun ilk bulgusu sıklıkla 1-2 mm’Yİ BULAN EKSKORİYE OLMUŞ, KABUKLANMIŞ VEYA PULLANMIŞ KIRMIZI PAPÜLLERDİR |
| > [!tip] Patognomonik lezyon | İPLİĞİMSİ TÜNELLER SKABİYEZİN KLASİK LEZYONUDUR (Şekil 688.3 ve 688.4); ANCAK SÜT ÇOCUKLARINDA GÖRÜLMEYEBİLİR |
| Süt çocuğu | Süt çocuklarında GÖRECE BÜL VE PÜSTÜLLER DAHA YAYGINDIR |
| Erüpsiyon | Erüpsiyonda AYNI ZAMANDA ÜRTİKERYAL PLAKLAR, PAPÜLLER, VEZİKÜLLER ve SUPERİMPOSE EKZAMATÖZ DERMATİTLER DE BULUNABİLİR (Şekil 688.5) |
| > [!tip] Yaş farkı — yerleşim | AVUÇ İÇİ, AYAK TABANI ve KAFA DERİSİNDE SIKLIKLA TUTULUR (SÜT ÇOCUĞU).BÜYÜK ÇOCUK ve ADOLESANLARDA klinik bulgular ERİŞKİNLERE BENZER: PARMAK ARASI BOŞLUKLAR, BİLEKLERİN FLEKSÖR YÜZLERİ, ANTERİOR AKSİLLER KIVRIM, DİRSEK, KALÇA, GÖBEK DELİĞİ ve ERKEKLERDE KEMER ÇİZGİSİ, KASIK ve GENİTALYALAR ve KADINLARDA AREOLALARDA tutulur |
| Süt çocuğunda dağılım | Süt çocuklarında lezyonların sıklıkla TUTULUMU KAFA DERİSİ, BOYUN ve YÜZÜ KAPSAYACAK ŞEKİLDE DİFFÜZ EGZAMATÖZ ERÜPSİYONLAR OLACAKTIR |
| Nodüler skabiyez | Daha nadir görülen nodüler skabiyez varyantında, sıklıkla AKSİLLA, KASIK ve GENİTALYA gibi KIYAFET İLE KAPANAN BÖLGELERDE KIRMIZI-KAHVERENGİ NODÜLLER olarak baskındır |
| > [!tip] Yanıltıcı ipuçları | YÜZÜN KORUNMUŞ OLMASI, ETKİLENMİŞ AİLE ÜYESİ, TOPİKAL ANTİBİYOTİKLERE DÜŞÜK YANIT ve TOPİKAL STEROİDE GEÇİCİ YANIT gibi bulgular diğer ipuçlarıdır |
| > [!warning] Komplikasyon | Skabiyez tedavi edilmediğinde EKZEMATÖZ DERMATİT, İMPETİGO, ‣, FOLİKÜLİT, FRONKÜLOZ, ‣, LENFANJİT ve İD REAKSİYONUNA NEDEN OLUR. Skabiyez lezyonunun STREPTOKOKAL İMPETİGOSUNA BAĞLI OLARAK ÇOCUKLARDA GLOMERÜLONEFRİT GELİŞMİŞTİR |
| Latent dönem | Skabiyez, bazı TROPİK BÖLGELERDE ÖNEMLİ HASTALIKLARDANDIR. Enfestasyonu YAKLAŞIK BİR AYLIK BİR LATENT DÖNEM İZLER. Bu nedenle TEMAS EDİLEN ASEMPTOMATİK TAŞIYICILARDA KAŞINTI OLMAYABİLİR VEYA LEZYONLAR GÖRECE BELİRSİZ OLABİLİR. > [!tip] Bununla birlikte RE-ENFESTASYONDA AKAR ANTİJENLERE KARŞI SAATLER İÇİNDE YANIT GELİŞTİĞİ belirtilmiştir |
Şekil 688.3 — klasik skabiyez tüneli. Şekil 688.4 — skabiyez; mürekkep emdikten sonra yüzey alkollü çubuk ile silinerek temizlenir. Şekil 688.5 — A: bebekte diffüz skabiyez, yüz tutulmamış. B: süt çocuklarında avuç içi ve ayak tabanının enfestasyonu yaygındır.