Ambliyopi, görsel açıdan tam olarak gelişmemiş çocuklarda retinaya yansıyan net görüntü eksikliğinin sonucu olarak ortaya çıkan, organik patoloji ile açıklanamayan görme keskinliği azalmasıdır (Nelson - Bölüm 28 Göz).

Tanım ve tipler

• “Ambliyopi, görsel açıdan tam olarak gelişmemiş çocuklarda retinaya yansıyan net görüntü eksikliğinin sonucu olarak ortaya çıkan çift taraflı görme keskinliğinde azalmadır.”
• [!tip] TUS ipucu — 4 ambliyopi tipi | Tip | Mekanizma (Nelson - Bölüm 28 Göz) | |—|—| | Strabismik ambliyopi | **“**Biçimlendirilmemiş retina görüntüsü kayan gözde, Şaşılık nedeniyle | | Anizometropik ambliyopi | “İki göz arasında eşit olmayan kırma düzeltmesine” bağlı | | Ametropik ambliyopi | “Her iki gözde yüksek kırma kusuru olmasına” bağlı (iki taraflı) | | Deprivasyonel ambliyopi | “Görme ekseni içinde orta kısım opasitelerinin bulunmasına” bağlı (katarakt, pitozis, Kornea Bozuklukları) |

Gelişim penceresi

⚠️ Kritik dönem — ne kadar erken, o kadar duyarlı“Görme keskinliği gelişimi normalde bebeklik ve erken çocukluk döneminde oldukça hızlıdır. Bu erken gelişim döneminde net bir retina görüntüsünün oluşumuna müdahale eden herhangi bir şey ambliyopiye neden olabilir.”“Ambliyopi görsel olarak korteksin olgunlaşmasından önceki kritik gelişim dönemi olan yaşamın ilk on yılında ortaya çıkar. Çocuk ne kadar küçükse ambliyopi gelişimine o kadar duyarlı olur.”

Tanı

• “Ambliyopi tanısı, tam bir oftalmolojik muayeneyle, organik bir patoloji ile açıklanamayan azalmış görme keskinliği saptanarak doğrulanır.”
• “Öykü ve oftalmolojik muayene ile zayıf gören bir çocukta ambliyopi tanısı desteklenmiyorsa, diğer nedenler (nörolojik, psikolojik) dikkate alınmalıdır.”
• [!warning] Tarama programları kaçırabilir “Ambliyopi genellikle asemptomatiktir ve tarama programları çoğunlukla okul çağındaki çocukları hedef aldığından tanı koymak geçebilir; görme taramasına kadar tanısı atlanabilir.”“Ambliyopi daha ileri yaşlarda tedaviye daha dirençli olduğundan bu durum problemdir, görme sistemi daha az olgunlaşmış olan daha küçük çocuklarda daha hızlı bir şekilde düzeltilebilir. Bu nedenle ambliyopik çocukta başarılı tedavisinin bir anahtarı erken tanı ve hızlı müdahaledir.”

Tedavi

• “Çoğu zaman tedavi ilk olarak her türlü opaklığın giderilmesinden veya gerekirse gözlüklerin reçete edilmesinden oluşur, böylece her iki gözde iyi odaklanmış bir retina görüntüsü oluşabilir.”
• [!tip] TUS ipucu — kapama ↔︎ penalizasyon “Sağlam göz daha sonra daha zayıf gözün görsel gelişimini uyarmak için kapatılır (kapama tedavisi) veya gözlüklerle (buğulanma) ya da damlalarla (penalizasyon tedavisi) bulanıklaştırılır.”“Kapama tedavisi görmede daha hızlı bir iyileşme sağlayabilir, ancak bazı çocuklar atropinle penalizasyonu daha iyi tolere edebilir. Herhangi bir hasta için en iyi tedavi bireysel olarak seçilmelidir.”
• “Tedavinin amaçları tam olarak anlaşılmalı ve tedavi dikkatle izlenmelidir. Ambliyopi tedavisinin bir göz doktoru tarafından yakından izlenmesi, özellikle çok genç yaşta sağlıklı gözde deprivasyonel ambliyopi gelişimini önlemek için gereklidir. Ailelerin tedavi süresi boyunca desteğe ve rahatlatılmaya ihtiyacı vardır.”
• [!note] Kapama süresi — tam gün mü, kısmi mi? “Tam zamanlı kapama tarihsel olarak ambliyopisi olan çocukları tedavi etmenin en iyi yolu olarak görülmesine rağmen, bir dizi prospektif çalışmada, uzun süreli kısmi zamanlı kapama veya atropin damlalarının kullanımı ile benzer sonuçlar elde edilebileceği gösterilmiştir.”“Geçmişte daha büyük çocukların ambliyopi tedavisine iyi cevap vermeyeceği düşünülmüştür. Araştırmalar, özellikle etiyolojide refraktif veya anizometropik ambliyopisi olan görsel olarak gelişimi tamamlanmış olan çocukların ve ergenlerin, uygun tedavi ile görüşlerinde düzelme olabileceğini öne sürmektedir.”

Ayırıcı tanı

• Anizometropi · Şaşılık · Astigmatizma · Hipermetropi — ambliyopinin nedenleri
• Katarakt · Pitozis — deprivasyonel ambliyopi nedenleri
• Görme Bozuklukları — organik körlük nedenleri ayırt edilmelidir (Çocukluk Çağı Körlük ve Ağır Görme Bozukluğu Nedenleri)