| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma, sindirim |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi — Tablo 332.10 |
Nelson Tablo 332.10’un tam aktarımı (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 332).
| Birincil mekanizma | Bozukluk | Dışkı muayenesi | Örnekler | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| SEKRETUAR | EMİLİMİN AZALMASI, SEKRESYONUN ARTMASI, ELEKTROLİT TAŞINMASI | SULU, NORMAL OZMOLALİTE, İYON ARALIĞI <100 mOsm/kg | ‣; TOKSİJENİK ‣; KARSİNOİD; VIP; ‣; KONJENİTAL KLOR İSHALİ; ‣; KRİPTOSPORİDYAZİS (‣) | AÇLIK SIRASINDA DEVAM EDER; SAFRA TUZU MALABSORPSİYONU AYRICA BAĞIRSAK SIVI SEKRESYONUNU ARTIRABİLİR; DIŞKI LÖKOSİTLERİ BULUNMAZ |
| OZMOTİK | SİNDİRİM BOZUKLUĞU, TAŞINMA BOZUKLUKLARI, ABSORBE EDİLMEYEN MADDELERİN ALIMI | SULU, ASİDİK VE İNDİRGEN MADDELER; ARTMIŞ OZMOLALİTE, İYON ARALIĞI >100 mOsm/kg | ‣, GLUKOZ-GALAKTOZ MALABSORPSİYONU, LAKTULOZ, MÜSHİL KÖTÜYE KULLANIMI | AÇLIKLA DURUR; KARBONHİDRAT MALABSORPSİYONUNDA NEFES TESTİNDE ARTMIŞ HİDROJEN; DIŞKI LÖKOSİTLERİ BULUNMAZ |
| ARTMIŞ MOTİLİTE | AZALMIŞ GEÇİŞ SÜRESİ | GASTROKOLİK REFLEKS İLE UYARILMIŞ, NORMALDEN YUMUŞAK GÖRÜNEN DIŞKI | ‣, TİROTOKSİKOZ, POSTVAGOTOMİ DUMPING SENDROMU | ENFEKSİYON AYRICA MOTİLİTENİN ARTMASINA DA KATKIDA BULUNABİLİR |
| AZALMIŞ MOTİLİTE | NÖROMUSKÜLER BİRİM (LER)DE BOZUKLUK, STAZ (‣) | YUMUŞAK-NORMAL GÖRÜNEN DIŞKI | PSÖDOOBSTRÜKSİYON, KÖR BAĞIRSAK | MUHTEMEL BAKTERİYEL AŞIRI ÇOĞALMA |
| AZALMIŞ YÜZEY ALANI (OZMOTİK, MOTİLİTE) | İŞLEVSEL KAPASİTENİN AZALMASI | SULU | ‣, ‣, ‣ ENTERİTİ | ELEMENTER DİYET ARTI PARENTERAL BESLENME GEREKTİREBİLİR |
| MUKOZAL İNVAZYON | ENFLAMASYON, AZALMIŞ KOLONİK REABSORPSİYON, ARTMIŞ MOTİLİTE | DIŞKIDA KAN VE ARTMIŞ LÖKOSİTLER | SALMONELLA, ‣ ENFEKSİYONU; AMEBİYAZİS; YERSINIA, ‣ ENFEKSİYONU | KAN, MUKUS VE LÖKOSİT İÇEREN DİZANTERİ |
VIP: Vazoaktif intestinal peptid.(Kliegman RM, Greenbaum LA, Lye PS, editors: Practical strategies in pediatric diagnosis and therapy, ed 2, Philadelphia, 2004, Elsevier, p 274.)
💡 TUS ipucu — formül ve eşik“Dışkı ozmolalitesi ağırlıklı olarak elektrolitler tarafından belirlenir, İYON AÇIĞI 100 mOsm/kg VEYA DAHA AZDIR.”İYON AÇIĞI = DIŞKI OZMOLALİTE − [(DIŞKI SODYUM + DIŞKI POTASYUM) × 2]İyon açığı <100 mOsm/kg → SEKRETUAR · >100 mOsm/kg → OZMOTİK. İkinci ve en pratik ayrım: sekretuar ishal AÇLIKTA DEVAM EDER, ozmotik ishal AÇLIKLA DURUR.
| Özellik | Sekretuar | Ozmotik |
|---|---|---|
| Hacim | “Sekretuar ishal GENELLİKLE BÜYÜK HACİMLİDİR ve açlığa rağmen devam eder.” | “Bu ishal şekli genellikle SEKRETUAR İSHALDEN DAHA AZ HACİMLİDİR ve açlıkla durur.” |
| Açlık yanıtı | Devam eder | Durur |
| Dışkı pH | Normal | Asidik |
| İndirgen madde | Yok | Var |
| Nefes testi | — | Karbonhidrat malabsorpsiyonunda hidrojen artar |
“Sekretuar ishal, bağırsak epitelinin çözünmüş madde taşıma sistemi AKTİF BİR SALGILAMA DURUMUNA GEÇTİĞİNDE ortaya çıkar.”“Genellikle kolera toksini gibi bir salgı uyarıcısı, bağırsağın yüzey epitelindeki bir reseptöre bağlanır ve böylece hücre içinde SİKLİK ADENOZİN MONOFOSFAT veya SİKLİK GUANOZİN MONOFOSFATIN BİRİKİMİNİ UYARIR.”“Ekzojen bir salgı uyarıcısı ile ilişkili olmayan ishalde de sekretuar bileşen bulunabilir (KONJENİTAL MİKROVİLLUS İNKLÜZYON HASTALIĞI).”
⚠️ Kısa zincirli yağ asitleri — ozmotik yükü azaltır“İyi sindirilmeyen karbonhidrat kolonda fermente edilir ve kısa zincirli yağ asitleri üretirler.”“Her ne kadar kısa zincirli yağ asitleri kolonda bir ölçüde emilerek bir enerji kaynağı olarak kullanılabilse de, NET ETKİ OZMOTİK ÇÖZÜNEN YÜKTE ARTIŞ ŞEKLİNDE OLUR.”
“DİZANTERİ (MUKUS, TENEZMUS VE SIKIŞMA HİSSİYLE KÜÇÜK HACİMLİ, SIK VE KANLI DIŞKI) KOLİTİN EN BELİRGİN BELİRTİSİDİR.”“İnce bağırsakta emilimi engelleyen bozukluklar YÜKSEK HACİMLİ İSHAL ÜRETME EĞİLİMİ GÖSTERİRKEN, KOLONİK EMİLİMİ ETKİLEYEN BOZUKLUKLAR DÜŞÜK HACİMLİ İSHAL ÜRETİR.”
| Yaş | Normal dışkı çıkışı |
|---|---|
| Bebek | Yaklaşık 5 ml/kg/gün |
| Yetişkin | 200 gr/24 saat |
| İnce bağırsak emilimi | Günde 10-11 L’nin büyük kısmı ince bağırsakta emilir |
| Kolon emilimi | Yaklaşık 0,5 L |
“Akut ishal, bebeklerde >10 ml/kg/gün, daha büyük çocuklarda 24 saatte >200 gr olmak üzere ANİ BAŞLAYAN VE <14 GÜN DEVAM EDEN AŞIRI DIŞKILAMA olarak tanımlanmaktadır.”“Atak 14 GÜNDEN DAHA UZUN SÜRDÜĞÜNDE, KRONİK VEYA İNATÇI (PERSİSTAN) İSHAL olarak adlandırılır.”