Kolera

⚠️ Tanım ve küresel yük“Kolera, UYGUN TEDAVİ HEMEN BAŞLANMADIĞINDA HIZLA ÖLÜME YOL AÇAN, Dehidratasyon NEDEN OLAN BİR İSHAL HASTALIĞIDIR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 228 — Anna Lena Lopez)

“Dünya çapında 1,3 MİLYAR İNSAN, YILDA YAKLAŞIK 1 İLA 4 MİLYON VAKA İLE 95.000 ÖLÜME NEDEN OLAN KOLERA İÇİN RİSK ALTINDADIR.”

💡 Kolera neden hâlâ gündemde?“Kolera salgın üretmeye son derece yatkındır ve YEMEN VE HAİTİ’DE DEVAM EDEN SALGINLAR, KOLERA VE OLASI DİĞER BULAŞICI HASTALIKLARIN, UZUN SÜREDİR HASTALIĞIN YOK OLDUĞU DÜŞÜNÜLEN BÖLGELERDE, BİR DOĞAL AFET VEYA SAVAŞLA İLİŞKİLİ ANLAŞMAZLIKLAR SONRASINDA NASIL KOLAYCA YENİDEN ORTAYA ÇIKABİLECEKLERİNE DİKKAT ÇEKMEKTEDİR.”

Etiyoloji

⚠️ Biyotipler ve serotipler — iki ayrı sınıflandırma“O1 serogrubu ayrıca BİYOKİMYASAL ÖZELLİKLERİNE GÖRE KLASİK VE El Tor BİYOTİPLERİNE AYRILMAKTADIR.”

“YİRMİ BİRİNCİ YÜZYILIN BAŞINDAN BU YANA SADECE O1 El Tor BİLDİRİLMİŞ OLUP KLASİK GENLERİ İZOLE EDİLMEMİŞTİR. Bu O1 El Tor MELEZLERİ VE VARYANTLARI DÜNYA ÇAPINDA RAPOR EDİLMİŞTİR. Bu melez ve varyant suşlar DAHA CİDDİ HASTALIKLARLA İLİŞKİLENDİRİLMİŞTİR.”

💡 Seçilim baskısı“Son çalışmalar SEROTİP DEĞİŞİMİNİN, HENÜZ TANIMLANMAMIŞ BİR SEÇİM SÜRECİNİN SONUCU OLDUĞUNU ortaya koymaktadır.”

Epidemiyoloji

ℹ️ Yedi pandemi“İlk altı kolera pandemisi HİNT YARIMADASI’NDA ORTAYA ÇIKMIŞ OLUP, NEDENİ KLASİK O1 V. CHOLERAE’DİR.”

“YEDİNCİ PANDEMİ EN GENİŞ ÇAPLI OLANIDIR VE BUNA V. CHOLERAE O1 El Tor NEDEN OLMUŞTUR. Bu pandemi 1961’DE SULAWESİ, ENDONEZYA’DA BAŞLAMIŞ VE HİNT YARIMADASI, GÜNEYDOĞU ASYA, AFRİKA, OKYANUSYA, GÜNEY AVRUPA VE AMERİKA’YA YAYILMIŞTIR.”

“1991’DE V. CHOLERAE O1 El Tor, AMERİKADA HIZLA YAYILMADAN ÖNCE YÜZ YILDAN FAZLA ARADAN SONRA İLK OLARAK PERU’DA ORTAYA ÇIKMIŞTIR.”

⚠️ Endemik olma koşulu“Kolera, salgınların olduğu bölgelerde, NÜFUSUN BÜYÜK BİR KISMI TEKRARLAYAN DEFA MARUZ KALDIKTAN SONRA BAĞIŞIKLIK GELİŞTİRDİĞİNDE ENDEMİK HALE GELİR. Hastalık şu anda AFRİKA VE ASYA’NIN BAZI KISIMLARINDA VE HAİTİ’DE ENDEMİKTİR.”

ℹ️ O139 serogrubunun öyküsü“1992’DE EPİDEMİYE NEDEN OLAN İLK O1 OLMAYAN V. CHOLERAE, HİNDİSTAN VE BANGLADEŞ’TE TANIMLANMIŞ VE V. CHOLERAE O139 OLARAK ADLANDIRILMIŞTIR.”

“1992’DEN 1994’E KADAR BU ORGANİZMA, GÜNEY ASYA’DA KOLERANIN BASKIN NEDENİ OLARAK O1’İN YERİNİ ALMIŞ ANCAK O ZAMANDAN BERİ SEYREK GÖRÜLEN BİR ETİYOLOJİK AJAN OLMUŞTUR.”

⚠️ Melez El Tor suşları“MELEZ El Tor SUŞLARI, İLK OLARAK BANGLADEŞ’TE SPORADİK OLARAK TANIMLANMIŞTIR. 2004 YILINDA MOZAMBİK’TEKİ RUTİN SÜRVEYANS SIRASINDA, KLASİK GENLERİ TAŞIYAN V. CHOLERAE O1 El Tor İZOLATLARI TESPİT EDİLMİŞTİR.”

“O ZAMANDAN BERİ, ASYA VE AFRİKA’NIN BİR DİĞER BÖLGELERİNDE MELEZ VE VARYANT El Tor SUŞLARI BİLDİRİLMİŞ VE HİNDİSTAN VE VİETNAM’DA SALGINLARA NEDEN OLMUŞTUR.”

“KLASİK BİYOTİP NEREDEYSE YOK OLMASINA RAĞMEN, GENLERİ El Tor BİYOTİPİNDE BULUNMAYA DEVAM ETMEKTEDİR. HAİTİDEKİ ŞU SIRALARDA BULUNAN OLAN SUŞ, GÜNEY ASYA SUŞU İLE YAKINDAN İLİŞKİLİDİR.”

💡 Çevresel rezervuar — plankton bağlantısı“İnsanlar V. cholerae için bilinen tek konaktır ancak serbest yaşayan VE PLANKTONLA İLİŞKİLİ V. CHOLERAE DENİZLERDE BULUNUR.”

“Organizma ORTA DERECEDE TUZLU SUDA EN İYİ ŞEKİLDE GELİŞİR, ANCAK İNSAN DIŞKISIYLA VE BENZERLERİYLE ORGANİK KİRLİLİK OLDUĞUNDAKİ GİBİ, BESİN DÜZEYLERİ YÜKSEKSE NEHİRLERDE VE TATLI SUDA DA HAYATTA KALABİLİR.”

“CANSIZ YÜZEYLERDE BİYOFİLM OLUŞTURMA VE YAŞAYABİLEN, ANCAK KÜLTÜRDE ÜRETİLEMEYEN BİR DURUMA GEÇEBİLME YETENEĞİNİN, V. CHOLERAE’NIN DIŞ ÇEVREDE HAYATTA KALMASINA İZİN VEREN ETMENLER OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEKTEDİR.”

Çevresel etmenler: DENİZ YÜZEY SICAKLIĞI, pH, KLOROFİL İÇERİĞİ, DEMİR BİLEŞİKLERİ VE KİTİN VARLIĞI VE YAĞIŞ MİKTARI.

⚠️ Bulaş yolları ve risk grupları“KONTAMİNE SU TÜKETİLMESİ VE DAHA SIKLIKLA GELİŞMİŞ ÜLKELERDE GÖRÜLEN AZ PİŞMİŞ KABUKLU DENİZ HAYVANLARININ YENİLMESİ TEMEL BULAŞ ŞEKİLLERİDİR.”

“İnsidans, koleranın endemik olduğu bölgelerde, EN YÜKSEK İKİ YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA OLURKEN, EPİDEMİLERDE GENELLİKLE TÜM YAŞ GRUPLARI ETKİLENİR.”

“O kan grubu, AZALMIŞ MİDE ASİDİTESİ, MALNÜTRİSYONU OLAN, İMMÜNİTESİ ZAYIFLAMIŞ HALDE OLAN VE BÖLGESEL İNTESTİNAL BAĞIŞIKLIĞIN OLMADIĞI (ENFEKSİYONA ÖNCEDEN MARUZ KALMA VEYA AŞILAMA) KİŞİLER, CİDDİ HASTALIK GELİŞME RİSKİ ALTINDADIR.”

“Kolera ile enfekte hastalar İLE EV İÇİ TEMASI BULUNANLAR HASTALIK İÇİN YÜKSEK RİSK ALTINDADIR ÇÜNKÜ ENFEKTE HASTALARIN DIŞKILARI YÜKSEK DÜZEYDE V. CHOLERAE İÇERİR.”

“DAHASI, V. CHOLERAE ORGANİZMALARI DIŞKIYLA ATILDIĞINDA İNSANLAR TARAFINDAN DÖKÜLMEYEN ORGANİZMALARA KIYASLA ONDA BİR ORANINDA AZALMIŞ BİR BULAŞICI DOZ GEREKTİREN HİPERENFEKTİF BİR DURUMA GİRERLER.”

Patogenez

⚠️ İnokülum büyüklüğü ve mide asiditesi“Ciddi kolera meydana gelmesi için YÜKSEK MİKTARDA BAKTERİ İNOKULUMU (>10⁸ KOLONİ OLUŞTURAN BİRİM, KOB/CFU) GEREKLİDİR ANCAK MİDE ENGELİ BOZULAN KİŞİLER İÇİN ÇOK DAHA DÜŞÜK BİR DOZ (10⁵ KOB) GEREKİR.”

💡 Besin ortamındaki genetik anahtar“Çevreden V. cholerae’nın alınmasından sonra, vibriolar İNSAN BAĞIRSAĞINI GEÇERLER VE KEN ÇEŞİTLİ DEĞİŞİKLİKLER MEYDANA GELİR: BESİN ELDE EDİLMESİ İÇİN GEREKLİ GENLERİN İFADESİNİN ARTMASI, KEMOTAKTİK CEVABIN AZALTILMASI, MOTİLİTE İNHİBE EDİLMESİ.”

“Bu değişiklikler hep birlikte, vibrioların HİPERENFEKSİYÖZ BİR DURUMA ULAŞMASINA İZİN VERİR, BU DA DİĞER KİŞİLERİ İKİNCİL OLARAK ENFEKTE ETMEK İÇİN DAHA DÜŞÜK BULAŞICI DOZLARIN YETERLİ OLMASINA YOL AÇAR.”

“Bu hiperenfektivite, ATILMADAN 5-24 SAAT SONRAYA KADAR DEVAM EDEBİLİR VE BUNUN EPİDEMİLER SIRASINDA KİŞİDEN KİŞİYE BULAŞMANIN BASKIN YOLU OLDUĞUNA İNANILMAKTADIR.”

💡 Kolonizasyon mekanizması“Vibriolar mide asiditesinde canlı kalabilirlerse, TOKSİNLE BİRLİKTE DÜZENLENMİŞ PİLİ VE MOTİLİTE GİBİ ÇEŞİTLİ ETMENLER ARACILIĞIYLA İNCE BAĞIRSAKTA KOLONİZE OLUR VE KOLERA TOKSİNİNİN ETKİLİ BİÇİMDE YAYILMASI SAĞLANIR.”