| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | kavram |
| ad-tr | Solid organ nakli sonrası enfeksiyonlar |
| ad-en | Infections after solid organ transplantation |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 205.2, Tablo 205.3-205.4 |
“Organ naklinden sonra enfeksiyona yatkınlık yapan etmenler; NAKİLDEN ÖNCE VAR OLANLARI VEYA AMELİYAT SIRASINDAKİ OLAYLARA VEYA NAKİL SONRASI TEDAVİYE İKİNCİL GELİŞENLERİ KAPSAR (Tablo 205.3).” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları) → Solid Organ Naklinde Enfeksiyon Risk Etmenleri
💡 Değiştirilebilir ve değiştirilemez riskler“Bu ek risklerin bazıları nakil takımı üyelerinin ameliyat sırasında veya ameliyattan sonrasındaki karar verme eylemlerine bağlı olarak ortaya çıkar.” — yani bir kısmı önlenebilir, bir kısmı değildir.
⚠️ Rutin taranmayanlar“Verici kaynaklı enfeksiyonların bazıları VERİCİ TARAMASI YOLUYLA ÖNGÖRÜLEBİLİRSE DE BİRÇOK PATOJEN RUTİN OLARAK TARANMAZ VE OLASI PATOJENLERİN AZ BİR KISMI HARİÇ NE ZAMAN VE NASIL TARANACAĞINA DAİR STRATEJİLER TAMAMLANMAMIŞ VEYA UYGULANMAYA KONMAMIŞTIR.”
“Hepatit B, hepatit C ve HIV Enfeksiyonu ve AIDS dahil VERİCİ İLİŞKİLİ BEKLENMEDİK VİRAL PATOJENLERİN GELİŞMESİ, VERİCİNİN YOĞUNLAŞTIRILMIŞ TARAMASI SAYESİNDE GÜNÜMÜZDE SEYREK GÖRÜLMEKTEDİR. Ancak bazı virusların DEĞİŞEN EPİDEMİYOLOJİSİ (örn. Dengue Ateşi ve Dengue Hemorajik Ateşi, Chikungunya Ateşi, Zika Virus Enfeksiyonu) ortaya çıkan bu viral patojenlerin verici kaynaklı geçişi için endişeleri arttırmaktadır.”
| Etmen | Açıklama |
|---|---|
| CERRAHİ İŞLEM | CERRAHİ İŞLEMLERE GİREN DİĞER ÇOCUKLARA BENZER OLARAK; CERRAHİ BÖLGE ENFEKSİYONLARI NAKİL SONRASI ERKEN DÖNEMDE SIK BİR ENFEKSİYON NEDENİDİR |
| REJEKSİYONU ÖNLEMEK İÇİN İMMÜN-BASKILAYICI TEDAVİ | BUNUN ÖTESİNDE NAKLİ TAKİBEN ENFEKSİYONA YATKINLIK YAPAN BAŞLICA ETMENDİR. İMMÜN-BASKILAYICI TEDAVİ PROTOKOLLERİNİN, BAĞIŞIKLIK ÜZERİNDE EN AZ BOZUKLUĞA NEDEN OLARAK REJEKSİYONU ÖNLEMESİ VEYA TEDAVİ ETMESİ AMACIYLA EN UYGUN HALE GETİRİLMESİ ÇABALARINA RAĞMEN; BÜTÜN GÜNCEL PROTOKOLLER BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN ENFEKSİYONU ÖNLEME YETENEĞİ İLE ETKİLEŞMEKTEDİR |
| Hedef hücre | “ORGAN ALICILARINDA BU İMMÜN-BASKILAYICI AJANLARIN BÜYÜK KISMININ BİRİNCİL HEDEFİ, HÜCRE-ARACILI BAĞIŞIKLIK SİSTEMİDİR, ANCAK PROTOKOLLER ALICILARIN BAĞIŞIKLIK SİSTEMLERİNİN BAŞKA BİRÇOK YÖNÜNÜ DE BOZABİLİR VE BOZAR.” |
💡 Üç aralık — organdan bağımsız“HANGİ ORGANIN NAKLEDİLDİĞİNE BAKILMAKSIZIN ENFEKSİYONLARIN ÖZGÜN TİPLERİNİN ZAMANLAMASI GENELLİKLE TAHMİN EDİLEBİLİR.”
Aralık Süre ERKEN NAKİLDEN 0-30 GÜN SONRA ORTA 30-180 GÜN GEÇ 180 GÜNDEN SONRA “Birçok enfeksiyon nakilden sonra İLK 180 GÜNDE ORTAYA ÇIKAR.” (Tablo 205.4) → Solid Organ Naklinden Sonra Enfeksiyöz Komplikasyonların Zamanlaması
| Dönem | Baskın mekanizma |
|---|---|
| ERKEN DÖNEM | GENELLİKLE NAKİL CERRAHİSİNİN BİR KOMPLİKASYONU OLARAK, BEKLENMEDİK BİR BAKTERİYEL VEYA FUNGAL PATOJENİN VERİCİDEN ALINMASI İLE VEYA KALICI KATETER VARLIĞININ SONUCUNDA** GELİŞİR** |
| ORTA DÖNEMDEKİ ENFEKSİYONLAR | NAKİL SONRASI İLK ALTI AYDA ŞİDDETİ EN YÜKSEK OLAN İMMÜN-BASKILANMANIN BİR KOMPLİKASYONU SONUCUNDA ORTAYA ÇIKAR. BU DÖNEM CMV, EBV VE P. JIROVECI GİBİ FIRSATÇI PATOJENLERDEN KAYNAKLANAN ENFEKSİYONLARIN RİSKİNİN EN YÜKSEK OLDUĞU DÖNEMDİR |
| GEÇ DÖNEM | GENELLİKLE DÜZELTİLMEMİŞ ANATOMİK BOZUKLUKLARDAN, KRONİK REJEKSİYONDAN VEYA TOPLUM KAYNAKLI PATOJENLERE MARUZ KALMAKTAN KAYNAKLANIR |
⚠️ Anatomik darlık“NAKİL CERRAHİSİNİN BİR SONUCU OLARAK GELİŞEN BRONŞİYAL DARLIK VE BİLİYER DARLIK GİBİ ANATOMİK ANOMALİLER DE BU DÖNEMDE TEKRARLAYAN ENFEKSİYONLARA YATKINLIK YAPAR.”
ℹ️ Üç temel neden“Organ naklinden sonra gelişen bakteriyel ve fungal enfeksiyonlar, genellikle CERRAHİNİN, BİR YABANCI CİSMİN VEYA ANORMAL BİR ANATOMİK DARLIK VEYA OBSTRÜKSİYONUN DOĞRUDAN SONUCUDUR.”
| Konum | Patojen ve özellik |
|---|---|
| KALICI KATETERLERİN KULLANIMI İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLAR HARİCİNDEKİ BAKTERİYEL ENFEKSİYONLAR | NAKLEDİLEN ORGANDA VEYA YAKININDA OLMA EĞİLİMİNDEDİR |
| KARIN İÇİ NAKİLLERİ (KARACİĞER, BAĞIRSAK veya BÖBREK) | TAKİP EDEN ENFEKSİYONLAR, GENELLİKLE KARINDA VEYA CERRAHİ YARA YERİNDE OLUR. PATOJENLER GENELLİKLE ENTERİK GRAM-NEGATİF BAKTERİLER, ENTEROCOCCUS VEYA BAZEN DE CANDIDA’DIR |
| GÖĞÜS İÇİ NAKİLLERİNDEN (KALP, AKCİĞER) SONRA | GELİŞEN ENFEKSİYONLAR GENELLİKLE ALT SOLUNUM YOLLARINDA VEYA CERRAHİ YARA YERİNDE OLUR. BU ENFEKSİYONLAR İLE İLİŞKİLİ PATOJENLER S. AUREUS** VE GRAM-NEGATİF BAKTERİLERİ** KAPSAR |
⚠️ Kistik fibrozis nedeniyle akciğer nakli“KİSTİK FİBROZİS NEDENİYLE AKCİĞER NAKLİ YAPILAN HASTALAR, ENFEKSİYÖZ KOMPLİKASYONLAR AÇISINDAN YÜKSEK ORANDA GÖRÜLÜR; ÇÜNKÜ SIKLIKLA NAKİLDEN ÖNCE P. AERUGINOSA VEYA ASPERGILLUS İLE KOLONİZEDİRLER.”
“ENFEKTE AKCİĞERLERİN ÇIKARILMASINA RAĞMEN SİNÜSLER VE ÜST HAVA YOLLARI BU PATOJENLER İLE KOLONİZE OLARAK KALMAYA DEVAM EDER VE TAKİBEN NAKLEDİLEN AKCİĞERLERİN YENİDEN ENFEKSİYONUNU MEYDANA GELEBİLİR.”
⚠️ Çoklu ilaç direnci“Organ nakli yapılmış çocuklar, sıklıkla UZUN DÖNEMLER BOYUNCA HASTANEDE YATIRILIR VE BİR ÇOK ANTİBİYOTİK ALIRLAR; bu nedenle ÇOKLU ANTİBİYOTİK DİRENÇ ÖRÜNTÜSÜ GELİŞTİRMİŞ OLAN BAKTERİLERİN ORTAYA ÇIKMASI HER ÇEŞİT ORGAN NAKLİNDEN SONRA SIK OLARAK GÖRÜLMEKTEDİR.”
- “ASPERGILLUS KAYNAKLI ENFEKSİYONLAR DAHA AZ SIKLIKTADIR ANCAK HER ÇEŞİT ORGAN NAKLİNDEN SONRA ORTAYA ÇIKAR VE YÜKSEK ORANDA MORBİDİTE VE MORTALİTE İLE İLİŞKİLİDİR.”*
💡 Morbidite ve mortalitenin başlıca kaynağı“Viral patojenler, özellikle de HERPESVİRUSLAR SOLİD-ORGAN NAKLİNİ TAKİBEN GELİŞEN MORBİDİTE VE MORTALİTENİN BAŞLICA KAYNAĞIDIR. Ek olarak Polyomavirus Enfeksiyonları, Böbrek Nakli SONRA BÖBREK HASTALIĞININ BAŞLICA NEDENİDİR.”
ℹ️ Serolojik eşleşme belirleyicidir“Viral patojenler genel olarak, KONAKTA YENİDEN AKTİVE OLMA VEYA VERİCİDEN EDİNME (örn. CMV, EBV) YOLUYLA ENFEKSİYONA NEDEN OLAN LATENT PATOJENLER VEYA TOPLUM KAYNAKLI VİRUSLAR (örn. RSV) olarak sınıflandırılabilir.”
“CMV ve EBV için NAKİL SONRASI BİRİNCİL ENFEKSİYON, EN YÜKSEK DÜZEYDE MORBİDİTE VE MORTALİTE İLE İLİŞKİLİDİR. EN YÜKSEK RİSK, DAHA ÖNCE BU VİRUSLARDAN BİRİ İLE ENFEKTE OLMUŞ BİR VERİCİDEN ORGAN ALAN VE VİRUS İLE KARŞILAŞMAMIŞ BİR KONAKTA (D+/R−) GÖRÜLÜR. SEROLOJİK EŞLEŞMENİN OLMADIĞI BU DURUM SIKLIKLA AĞIR HASTALIK İLE İLİŞKİLİDİR.”
“Ancak verici CMV ve EBV için negatif olsa da birincil enfeksiyon YAKIN TEMAS VEYA KAN ÜRÜNLERİ YOLUYLA EDİNİLEBİLİR. İKİNCİL ENFEKSİYON (KONAKTAKİ LATENT ŞUSUN YENİDEN AKTİVE OLMASI VEYA YENİ BİR ŞUSU İLE SÜPERENFEKSİYON), hasta yüksek düzeyde immün-baskılanmış olmadıkça, bu bu durum CİDDİ REJEKSİYONUN TEDAVİSİ SIRASINDA GÖRÜLEBİLİR, DAHA HAFİF HASTALIĞA YOL AÇMA EĞİLİMDEDİR.”