Özellik	Değer
tags	sendrom
ad-tr	Organofosfat ve karbamat zehirlenmesi
ad-en	Organophosphate and carbamate poisoning
gen	-
kalitim	Kalıtsal değil — edinilmiş
insidans	kaynak gerekli
tus-onceligi	yüksek
guncelleme	2026-10-09
kaynaklar	Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi — Bölüm 77, Tablo 77.7

Organofosfat ve Karbamat Zehirlenmesi

“Tarımda en yaygın kullanılan böcek ilaçları ORGANOFOSFATLAR VE KARBAMATLARDIR; her ikisi de kolinesteraz enzimlerinin: ASETİLKOLİNESTERAZ (AChE), PSÖDOKOLİNESTERAZ VE ERİTROSİT AChE İNHİBİTÖRLERİDİR.” (Nelson - Bölüm 7 Çocuklarda İlaç Tedavisi)

“Çocuklarda zehirlenmelerin çoğu, evde veya tarlada böcek ilaçlarına istenmeden maruz kalma sonucunda ortaya çıkar.”

⚠️ “Sinir ajanları”“‘Sinir ajanları’ olarak bilinen kimyasal savaş silahları da benzer bir etki mekanizmasına sahip ancak ÇOK DAHA BÜYÜK BİR POTANSİYELE SAHİP ORGANOFOSFAT BİLEŞİKLERİDİR.”

Patofizyoloji — geri dönüşümlü mü, değil mi?

ℹ️ Organofosfat ile karbamatı ayıran tek mekanizma“Organofosfat ve karbamatlar, AChE’ye bağlanıp inhibe ederek, asetilkolin (ACh) yıkımını önler ve ACh’nin sinapslarda birikmesine neden olarak toksisiteye yol açarlar.”

Organofosfat Karbamat

Bağlanma TEDAVİ EDİLMEZSE AChE’YE GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ OLARAK BAĞLANIR VE ENZİMİ KALICI OLARAK ETKİSİZ HALE GETİRİR ANCAK BAĞ YAŞLANMADAN VE KALICI HALE GELMEDEN KULLANILIRSA ETKİLİDİR (yani geri dönüşümlüdür)

Yaşlanma “YAŞLANMA” OLARAK ADLANDIRILAN BU SÜREÇ, ÖZGÜN ORGANOFOSFATIN ÖZELLİKLERİNE BAĞLI OLARAK DEĞİŞKEN BİR SÜREDE GERÇEKLEŞİR —

İyileşme ETKİSİZLEŞTİRİLEN ENZİMLERİ YENİDEN ÜRETMEK İÇİN HAFTALAR İLA AYLAR ARASI BİR SÜRE GEREKİR KARBAMATLAR İÇİN PRALİDOKSİM GEREKLİ DEĞİLDİR, ÇÜNKÜ BÖCEK İLACI VE ENZİM ARASINDAKİ BAĞ KENDİLİĞİNDEN BOZULUR

	Organofosfat	Karbamat
Bağlanma	TEDAVİ EDİLMEZSE AChE’YE GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ OLARAK BAĞLANIR VE ENZİMİ KALICI OLARAK ETKİSİZ HALE GETİRİR	ANCAK BAĞ YAŞLANMADAN VE KALICI HALE GELMEDEN KULLANILIRSA ETKİLİDİR (yani geri dönüşümlüdür)
Yaşlanma	“YAŞLANMA” OLARAK ADLANDIRILAN BU SÜREÇ, ÖZGÜN ORGANOFOSFATIN ÖZELLİKLERİNE BAĞLI OLARAK DEĞİŞKEN BİR SÜREDE GERÇEKLEŞİR	—
İyileşme	ETKİSİZLEŞTİRİLEN ENZİMLERİ YENİDEN ÜRETMEK İÇİN HAFTALAR İLA AYLAR ARASI BİR SÜRE GEREKİR	KARBAMATLAR İÇİN PRALİDOKSİM GEREKLİ DEĞİLDİR, ÇÜNKÜ BÖCEK İLACI VE ENZİM ARASINDAKİ BAĞ KENDİLİĞİNDEN BOZULUR

“Aksine, karbamatlar tipik olarak 24 saat içinde AChE’nin yeniden etkinleştirilmesine izin verecek şekilde enzimlere geçici şekilde bağlanır.”

Klinik bulgular — DUMBBELS

💡 DUMBBELS — muskarinik bulgular“Muskarinik reseptörlerde kolinerjik fazlalık bulguları için yaygın olarak kullanılan bir animsatıcı DUMBBELS’tir:”

Harf Bulgu

D İSHAL / DEFEKASYON (Diarrhea)

U URİNASYON (İDRAR YAPMA)

M MİYOZ

B BRONKOSPAZM

B BRADİKARDİ

E EMEZİS (KUSMA)

L LAKRİMASYON (GÖZ YAŞI ÜRETİMİ)

S SALYA ÜRETİMİ

Harf	Bulgu
D	İSHAL / DEFEKASYON (Diarrhea)
U	URİNASYON (İDRAR YAPMA)
M	MİYOZ
B	BRONKOSPAZM
B	BRADİKARDİ
E	EMEZİS (KUSMA)
L	LAKRİMASYON (GÖZ YAŞI ÜRETİMİ)
S	SALYA ÜRETİMİ

Reseptör	Bulgular
Muskarinik	DUMBBELS (yukarıdaki tablo)
Nikotinik	KAS ZAYIFLIĞI, FASİKÜLASYON, TİTREME, HİPOVENTİLASYON (DİYAFRAM ZAYIFLIĞI), HİPERTANSİYON, TAŞİKARDİ VE ARİTMİLER
Şiddetli	KOMA, NÖBETLER, ŞOK, ARİTMİLER VE SOLUNUM YETMEZLİĞİ

⚠️ Karbamat daha hafiftir“Karbamat zehirlenmesi belirtileri genellikle organofosfatlarla görülenlerden daha az şiddetlidir.”

Tanı

“Zehirlenme tanısı öncelikle ÖYKÜ VE FİZİK MUAYENE BULGULARINA DAYANIR.”
ERİTROSİTLERİN KOLİNESTERAZ VE PSÖDOKOLİNESTERAZ ETKİNLİĞİ LABORATUVARDA ÖLÇÜLEBİLİR
“Bunlar SADECE HASTANIN DAHA ÖNCE BİLİNEN DEĞERLERİ OLDUĞUNDA KIYASLANABİLECEĞİ İÇİN FAYDALIDIR. Bu nedenle, bu değerlendirmeler tipik olarak MESLEKİ GÖZETİM ALTINDA OLAN TARIM İŞÇİLERİ İLE SINIRLIDIR.”

Tedavi

Dekontaminasyon

MARUZ KALAN TÜM CİLDİN SABUN VE SU İLE YIKANMASI VE MARUZ KALAN TÜM GİYSİLERİN DERHAL ÇIKARILMASINI İÇEREN TEMEL ARINDIRMA YAPILMALIDIR
ASİTİK KARBONUN YARARLI OLMASI PEK OLASI DEĞİLDİR, ÇÜNKÜ BUNLAR HIZLA EMİLEN SIVILARDIR