Eşanlamlılar: Birincil Hipertansiyon, Esansiyel Hipertansiyon

Kategori: Nefroloji · Tür: hastalık

Özet

Altta yatan nedenin gösterilemediği, multifaktöriyel hipertansiyondur; okul çağı ve adölesanda sıktır. Obezite en önemli belirleyicidir (obez çocukların yaklaşık üçte birinde); aile öyküsü, düşük doğum ağırlığı, tuz ve hazır gıda tüketimi, hareketsizlik, uyku bozukluğu ve ürik asit yüksekliği risk faktörleridir. Tipik olarak 6 yaş ve üzerinde, sistolik yüksekliğin belirgin olduğu, sistem muayenesi normal hastada düşünülür. Poliüri ve noktüri görülebilir; eşlik eden bulgular obezite, insülin direnci, hiperinsülinemi, hiperürisemi, Dislipidemi, CRP yüksekliği, AST yüksekliği, hafif konsantrik Sol Ventrikül Hipertrofisi ve evre 1 hipertansif retinopatidir. Tanıda ofis KB ölçümleri ve ABPM ile sınıflama yapılır; ABPM’de nokturnal düşüşün olmaması ve yüksek yük görülebilir. Tedavi yaşam tarzı değişikliğidir, gerekirse ACE inhibitörü gibi tek ilaçla başlanır ve hedef organ hasarı değerlendirilir. Sekonder Hipertansiyon ayırıcı tanıdadır.

Bölümlerdeki özetler

• Altta yatan nedenin gösterilemediği, multifaktöriyel hipertansiyon; okul çağı ve adölesanda sık. Obezite en önemli belirleyicidir (obez çocukların yaklaşık üçte birinde). Aile öyküsü, düşük doğum ağırlığı, tuz, ürik asit yüksekliği risk faktörleridir. (Nefroloji › Çocukluk Çağında Hipertansiyon; s.3303, s.3304)
• Obezite, hareketsizlik, tuz ve hazır gıda tüketimi, uyku bozukluğu ve pozitif aile öyküsü ile ilişkili, >=6 yaşta, sistolik KB yüksekliğinin belirgin olduğu hipertansiyon. Tedavi yaşam tarzı değişikliği, gerekirse ACE inhibitörü gibi tek ilaçla başlanır; hedef organ hasarı değerlendirilir. (Nefroloji › Olgularla Hipertansiyon Olgu 1; s.3325, s.3326)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Epidemiyoloji

• Çocukluk çağı hipertansiyon prevalansı ülkelere göre %3,2-12 arasında değişir; farklılık ırksal/toplumsal özellikler ve farklı tanı standartlarından kaynaklanır (s.3301).
• Okul öncesi dönemde Sekonder Hipertansiyon, okul çağı ve adölesanda primer hipertansiyon daha sık görülür (s.3301).
• 12-14 yaş sonrası erkeklerde kan basıncı kızlardan yüksektir; erkeklerde hipertansiyon riski kızlara göre yaklaşık 1,5 kat fazladır, ABD ve Kanada’da prevalans erkeklerde daha yüksektir (s.3301).
• Primer hipertansiyonlu hastaların %70-80’inde (başka bölümde yaklaşık %75’inde), tüm hipertansif çocukların yaklaşık %50’sinde aile öyküsü vardır; prematürite, düşük doğum ağırlığı, preeklampsi sonraki yaşlarda yüksek KB ile ilişkilidir (s.3301, s.3326)
• Başlıca risk faktörleri: erkek cinsiyet, aile öyküsü, düşük doğum ağırlığı, intrauterin sigara maruziyeti, yetersiz anne sütü, Obezite, fazla tuz tüketimi, ürik asit yüksekliği (s.3306).
• Türkiye’de 5-18 yaşta Obezite prevalansı %8,9; hipertansiyon obezlerde %11,4, obez olmayanlarda %5,6’dır (s.3302).
• ABD verilerinde VKI Z-skorundaki her 1 birimlik artışla hipertansiyon riski iki katına çıkar; VKI ve bel çevresi artışı kan basıncı prevalansı artışıyla ilişkilidir (s.3302).
• Obezite ilişkili hipertansiyon; beslenme alışkanlıkları, yağlı-tuzlu diyet ve Covid-19 sürecindeki hareketsizlik nedeniyle artmaktadır (s.3301–3302).
• 2-5 yaş dahil tüm yaş gruplarında sistolik ve diyastolik KB artan VKI ile orantılı artar; 3 yaş altında doğumda düşük ağırlıklı olup ilk 6 ayda boya göre hızlı kilo alan bebeklerde sistolik KB daha yüksektir (s.3302).
• Preeklampsi maruziyeti olan bebeklerde sistolik/diyastolik KB daha yüksek; gebelikte sigara içen annelerin bebeklerinde sistolik KB daha yüksek; düşük doğum ağırlıklılarda gündüz ve gece KB daha yüksektir (s.3301).