| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Merkezi sinir sistemi bozukluklarında beyin-omurilik sıvısı bulguları |
| ad-en | Cerebrospinal fluid findings in CNS disorders |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi |
Bölüm 621 (Andrew B. Janowski ve David A. Hunstad), Tablo 621.1 (Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi).
ℹ️ Bu sayfanın rolü TUS’ta en yüksek getirili tablolardan biri: basınç, lökosit, protein ve glukoz dörtlüsüne göre MSS hastalıklarının ayrımı.
| Durum | Basınç (cm H₂O) | Lökositler (/mm³) | Protein (mg/dL) | Glukoz (mg/dL) | Açıklamalar |
|---|---|---|---|---|---|
| > [!tip] NORMAL | <28 | <5, ≥%75 LENFOSİTLER. YENİDOĞANLARDA: <20 | 20-45 | >50 (veya SERUM GLUKOZUNUN %75’İ) | — |
| Durum | Basınç | Lökositler | Protein | Glukoz | Açıklamalar |
|---|---|---|---|---|---|
| > [!warning] AKUT BAKTERİYEL MENENJİT | GENELLİKLE ARTMIŞ | 100-10.000 veya DAHA FAZLASI; GENELLİKLE 300-2.000; PMN’LER ÇOĞUNLUKTA | GENELLİKLE 100-500 | AZALMIŞ, GENELLİKLE <40 (veya SERUM GLUKOZUNUN <%50’Sİ) | ORGANİZMALAR GENELLİKLE ‣ GÖRÜLÜR ve KÜLTÜRLE İZOLE EDİLİR |
| KISMEN TEDAVİ EDİLMİŞ BAKTERİYEL MENENJİT | NORMAL veya ARTMIŞ | 5-10.000; PMN’LER YAYGIN ANCAK ÖNCESİNDE UZUN SÜRE TEDAVİ EDİLMİŞSE MONONÜKLEER HÜCRELER ÇOĞUNLUKTA OLABİLİR | GENELLİKLE 100-500 | NORMAL veya AZALMIŞ | ORGANİZMALAR GRAM BOYASINDA GÖRÜLEBİLİR. ÖNCEKİ TEDAVİ BOS’U STERİL HALE GETİREBİLİR. PCR’A DAYANAN TESTLER BAKTERİYEL DNA TESPİT EDEBİLİR |
| ‣ veya MENİNGOENSEFALİT | NORMAL veya HAFİF ARTMIŞ | NADİREN >1.000 HÜCRE. DOĞU AT ENSEFALİTİ ve ‣ HÜCRE SAYISI BİRKAÇ BİN OLABİLİR. PMN’LER ERKEN SAFHADA, MONONÜKLEER HÜCRELER SEYRİN ÇOĞUNDA BASKINDIR | GENELLİKLE 50-200 | GENELLİKLE NORMAL; BAZI VİRAL HASTALIKLARDA <%40’A AZALMIŞ OLABİLİR, ÖZELLİKLE ‣ (VAKALARIN %15-20’Sİ) | ‣ FOKAL NÖBETLER veya MRG veya BT TARAMALARI veya EEG’DEKİ FOKAL BULGULAR İLE AKLA GELMEKTEDİR. ÇOĞU ‣ SEROLOJİ İLE TESPİT EDİLİR. DİĞER VİRUSLARIN ÇOĞU BOS PCR’I İLE TESPİT EDİLİR |
| Durum | Basınç | Lökositler | Protein | Glukoz | Açıklamalar |
|---|---|---|---|---|---|
| > [!warning] ‣ | GENELLİKLE ARTMIŞ | 10-500; PMN’LER ERKEN SAFHADA, MONONÜKLEER HÜCRELER SEYRİN ÇOĞUNDA BASKINDIR | 100-3.000; TIKANIKLIK VARLIĞINDA DAHA YÜKSEK OLABİLİR | VAKALARIN ÇOĞUNDA <50; TEDAVİ EDİLMEDİĞİNDE ZAMANLA AZALIR | ASİDE DİRENÇLİ ORGANİZMALAR NADİREN YAYMADA GÖRÜLEBİLİR. ORGANİZMALARIN ÜRETİLMESİ İÇİN BOL MİKTARDA BOS GEREKLİDİR. ‣ BOS PCR’I İLE TESPİT EDİLEBİLİR |
| FUNGAL MENENJİT | GENELLİKLE ARTMIŞ | 5-500; PMN’LER ERKEN SAFHADA, MONONÜKLEER HÜCRELER SEYRİN ÇOĞUNDA BASKINDIR. KRİPTOKOK MENENJİTİNDE PLEOSİTOZ OLMAYABİLİR. KOKSİDİOİDAL MENENJİTTE EOZİNOFİLİ OLABİLİR | 25-500 | <50; TEDAVİ EDİLMEDİĞİNDE ZAMANLA AZALIR | TOMURCUKLANAN MAYALAR GÖRÜLEBİLİR. ORGANİZMALAR KÜLTÜRLE ÜRETİLEBİLİR. KRİPTOKOK ANTİJENİ (BOS ve SERUM) KRİPTOKOK ENFEKSİYONUNDA POZİTİF OLABİLİR |
| ‣ (AKUT) ve ‣ | GENELLİKLE ARTMIŞ | 50-500; LENFOSİTLER ÇOĞUNLUKTADIR | 50-200 | GENELLİKLE NORMAL | POZİTİF BOS SEROLOJİSİ. SPİRKETLER SÜRÜNTÜ veya KÜLTÜRLE GÖSTERİLEMEZ; KARANLIK ALAN İNCELEMESİ POZİTİF OLABİLİR |
| AMEBİK (NAEGLERIA) MENİNGOENSEFALİTİ | ARTMIŞ | 1.000-10.000 veya DAHA FAZLA; PMN’LER ÇOĞUNLUKTA | 50-500 | NORMAL veya HAFİF AZALMIŞ | HAREKETLİ AMİPLER BOS YAŞ PREPARASYON MİKROSKOPİSİNDE GÖRÜLEBİLİR |
| Durum | Basınç | Lökositler | Protein | Glukoz | Açıklamalar |
|---|---|---|---|---|---|
| > [!warning] ‣ | GENELLİKLE ARTMIŞ | 5-200; BOS NADİREN ASELÜLERDİR; LENFOSİTLER ÇOĞUNLUKTADIR; APSE VENTRİKÜL İÇİNE YIRTILIRSA, PMN’LER ÇOĞUNLUKTADIR ve HÜCRE SAYISI >100.000’E ULAŞABİLİR | APSE VENTRİKÜL SİSTEMİ İÇİNE YIRTILMADIĞI TAKDİRDE 75-500 | APSE VENTRİKÜL SİSTEMİ İÇİNE YIRTILMADIĞI TAKDİRDE NORMALDİR | BOS KÜLTÜRLERİ VAKALARIN YALNIZCA %24’ÜNDE POZİTİFTİR |
| SUBDURAL ‣ | GENELLİKLE ARTMIŞ | 100-5.000; PMN’LER ÇOĞUNLUKTA | 100-500 | NORMAL | AYNI ZAMANDA MENENJİT OLMADIĞI TAKDİRDE BOS SÜRÜNTÜ veya KÜLTÜRÜNDE ORGANİZMA YOKTUR; ORGANİZMALAR SUBDURAL SIVI ÖRNEĞİNDE BULUNUR |
| SEREBRAL EPİDURAL APSE | NORMALDEN HAFİF ARTMIŞA | 10-500; LENFOSİTLER ÇOĞUNLUKTA | 50-200 | NORMAL | BOS SÜRÜNTÜ veya KÜLTÜRÜNDE ORGANİZMA YOKTUR |
| SPİNAL EPİDURAL APSE | SPİNAL TIKANIKLIK İLE GENELLİKLE AZALMIŞTIR | 10-100; LENFOSİTLER ÇOĞUNLUKTA | 50-400 | NORMAL | BOS SÜRÜNTÜ veya KÜLTÜRÜNDE ORGANİZMA YOKTUR |
| KİMYASAL (İLAÇLAR, DERMOİD KİSTLER, MİYELOGRAFİ BOYASI) | GENELLİKLE ARTMIŞ | 100-1.000 veya DAHA FAZLASI; PMN’LER ÇOĞUNLUKTADIR | 50-100 | NORMAL veya HAFİF AZALMIŞ | YIRTILMIŞ DERMOİDLERİ OLAN BAZI ÇOCUKLARDA POLARİZE IŞIK KULLANIMIYLA BOS’TA EPİTELYAL HÜCRELER GÖRÜLEBİLİR |
| Durum | Basınç | Lökositler | Protein | Glukoz | Açıklamalar |
|---|---|---|---|---|---|
| ‣ | NORMALDEN HAFİF ARTMIŞA | 0-100; MONONÜKLEER | 40-100 | NORMAL | ÖZGÜN BULGU YOKTUR |
| MSS TUTULUMU OLAN SİSTEMİK LUPUS ERİTEMATOZUS | HAFİF ARTMIŞ | 0-500; PMN’LER GENELLİKLE ÇOĞUNLUKTADIR; LENFOSİTLER BULUNABİLİR | 100 | NORMAL veya HAFİF AZALMIŞ | SÜRÜNTÜ veya KÜLTÜRDE ORGANİZMA YOKTUR. NÖRONAL ve RİBOZOMAL P PROTEİN ANTİKORLARI BOS’TA POZİTİFTİR |
| TÜMÖR, LÖSEMİ | HAFİF ARTMIŞTAN ÇOK YÜKSEĞE | 0-100 veya DAHA FAZLASI; MONONÜKLEER veya BLAST HÜCRELER | 50-1.000 | NORMALDEN AZALMIŞA (20-40) | SİTOLOJİ POZİTİF OLABİLİR |
| ‣ | NORMAL veya ARTMIŞ | ~100 LENFOSİT | NORMALDEN ARTMIŞA | NORMAL | MRG TANIYA KATKIDA BULUNUR |
| > [!tip] OTOİMMÜN ENSEFALİT | NORMAL | ~100 LENFOSİT | NORMALDEN ARTMIŞA | NORMAL | ANTİ-NMDAR ANTİKORU POZİTİF (BOS SERUMDAN DAHA DUYARLI) |
⚠️ Terminoloji ve anatomik sınırlarGEÇMİŞTE, MSS ENFEKSİYONLARI ETKİLENEN DOKUYA GÖRE SINIFLANDIRILMIŞTIR. MENENJİT MENİKSLERİN BİRİNCİL TUTULUMUNU BELİRTİRKEN, ENSEFALİT BEYİN PARANKİMİ TUTULUMUNU** GÖSTERMEKTEDİR.BUNUNLA BİRLİKTE, BU ANATOMİK SINIRLAR ENFEKSİYON SIRASINDA SİLİKLEŞEBİLİR ve HASTALARDA MENİNGEAL ve PARANKİMAL TUTULUMUN HER İKİSİNİN DE BULGULARI OLABİLİR. MENİNGOENSEFALİT GİBİ TERİMLER, VİRUSLAR GİBİ PATOJENLERLE OLUŞAN YAYGIN MSS ENFEKSİYONLARINI TASVİR ETMEKTE DAHA İYİ OLABİLİR.BEYİN APSESİ FOKAL MSS ENFEKSİYONLARININ EN SIK GÖRÜLEN ÖRNEĞİDİR.**
| Bulgu grubu | Örnekler |
|---|---|
| Benzer klinik bulgular | ETİYOLOJİDEN BAĞIMSIZ OLARAK, MSS ENFEKSİYONU OLAN ÇOĞU HASTANIN BENZER KLİNİK BULGULARI VARDIR |
| Yaygın semptomlar | BAŞ AĞRISI, MİDE BULANTISI, KUSMA, İŞTAHSIZLIK, FOTOFOBİ, HUZURSUZLUK, BİLİNÇ DURUMU DEĞİŞİKLİĞİ ve HUZURSUZLUKTUR |
| Yaygın bulgular | ATEŞ, BOYUN AĞRISI ve KATILIĞI, FOKAL NÖROLOJİK DEFİSİTLER, NÖBETLER, OBTUNDASYON ve KOMADIR |
| Belirleyici | BULGULARIN CİDDİYETİ ve DAĞILIMI, KONAK-PATOJEN ETKİLEŞİMİ ve MSS’NİN ETKİLENEN BÖLGESİNE GÖRE BELİRLENİR |
| Tanı | MSS ENFEKSİYONU TANISI BEYİN GÖRÜNTÜLEMESİ İLE KÜLTÜR, PCR ve SEROLOJİK YÖNTEMLERLE YAPILAN BOS TETKİKLERİNİN BİRLEŞİMİNE DAYANIR. BU TETKİKLER BEKLEMEDEYKEN, STANDART BOS İNCELEMELERİ BAKTERİYEL ENFEKSİYONLARI VİRAL ENFEKSİYONLARDAN AYIRMAYA YARDIMCI OLACAK İLK VERİLERİ SAĞLAR |
💡 TUS ipucuNORMAL BOS: basınç <28 cm H₂O, lökosit <5 (yenidoğanda <20), protein 20-45, glukoz >50 veya serumun %75’i.BAKTERİYEL MENENJİT: PMN baskın, PROTEİN YÜKSEK (100-500), GLUKOZ DÜŞÜK (<40 veya serumun <%50).VİRAL MENENJİT: erken PMN → sonra mononükleer; protein hafif yüksek, GLUKOZ GENELLİKLE NORMAL** — ama KABAKULAKTA %15-20 oranında DÜŞÜK olabilir (klasik istisna).TÜBERKÜLOZ MENENJİT: PROTEİN ÇOK YÜKSEK (100-3.000), glukoz düşük, lenfosit baskın, bol miktarda BOS gerekir.KRİPTOKOK MENENJİTİNDE PLEOSİTOZ OLMAYABİLİR (immünsüpresede). KOKSİDİOİDAL MENENJİTTE EOZİNOFİLİ.BEYİN APSESİNDE BOS GENELLİKLE ASELÜLER DEĞİL ama GLUKOZ NORMALDİR ve kültür yalnızca %24 pozitiftir — apse ventriküle yırtılırsa tablo bakteriyel menenjite döner.SUBDURAL/EPİDURAL APSEDE BOS’TA ORGANİZMA YOKTUR; organizma koleksiyonun kendisindedir.TÜMÖR/LÖSEMİDE GLUKOZ DÜŞÜK (20-40) olabilir — enfeksiyon olmadan hipoglikoraşi yapan önemli neden.SLE’de BOS’ta NÖRONAL ve RİBOZOMAL P PROTEİN ANTİKORLARI pozitiftir.**
📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı