| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Herpes Simpleks Ensefaliti |
| ad-en | Herpes simplex encephalitis |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | ABD’de HSV ensefaliti nedeniyle yıllık yatış — yenidoğan milyonda 10.3 ± 2.2, çocuk 2.4 ± 0.3, yetişkin 6.4 ± 0.4 |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
HSV ensefaliti, AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDEKİ ÇOCUKLARDA ve YETİŞKİNLERDE SPORADİK, EPİDEMİK OLMAYAN ENSEFALİTİN ÖNDE GELEN NEDENİDİR (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 279).
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Tutulan bölge | GENELLİKLE FRONTAL ve/veya TEMPORAL KORTEKS ve LİMBİK SİSTEMİ TUTAN AKUT NEKROTİZAN BİR ENFEKSİYONDUR |
| Virus tipi | Yenidoğan dönemi dışında NEREDEYSE HER ZAMAN HSV-1’DEN KAYNAKLANIR |
| Yenidoğanda fark | VİRUSUN MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNE HEMATOJEN YAYILIMI SADECE YENİDOĞANLARDA GÖRÜLÜR; bu nedenle YENİDOĞAN DÖNEMİNDE ENSEFALİT TEMPORAL LOB İLE SINIRLI DEĞİLDİR, DAHA GLOBAL OLMA EĞİLİMİNDEDİR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Nonspesifik başlangıç | Enfeksiyon ATEŞ, BAŞ AĞRISI, ENSE SERTLİĞİ, BULANTI, KUSMA, JENERALİZE NÖBETLER ve BİLİNÇ DEĞİŞİKLİĞİ GİBİ SPESİFİK OLMAYAN BULGULAR olarak ortaya çıkabilir |
| Lokalize bulgular | ANOSMİ, HAFIZA KAYBI, TUHAF DAVRANIŞLAR, AFAZİ, HALÜSİNASYONLAR ve FOKAL NÖBETLER GİBİ BULGULAR FRONTAL, TEMPORAL KORTEKS veya LİMBİK TUTULUMLA GÖRÜLEN ve ÖN PLANDA HSV ENSEFALİTİNİ DÜŞÜNDÜREN BULGULARDIR |
| Prognoz | TEDAVİ EDİLMEYEN VAKALARIN %75’İ KOMA ve ÖLÜME İLERLER |
| Yöntem | Bulgu |
|---|---|
| BOS | BOS incelemesinde tipik olarak BİRKAÇ ADET MONONÜKLEER veya POLİMORFONÜKLEER LÖKOSİT, HAFİF YÜKSEK PROTEİN KONSANTRASYONU, NORMAL veya HAFİFÇE AZALMIŞ GLİKOZ KONSANTRASYONU ve BİRKAÇ ADET ERİTROSİT GÖRÜLÜR |
| BOS PCR | HSV DNA’sının PCR ile saptanması HSV ENSEFALİTİNDEN ŞÜPHELENİLEN OLGULARDA BOS’UN İNCELENMESİNDE TERCİH EDİLEN TESTTİR |
| EEG / MRG | Yenidoğan dönemi dışında HSV ensefalitinde EEG ve MRG’DE TEMPORAL LOB ANORMALLİKLERİ görülebilir |
| Yenidoğan MRG | Şekil 279.6 — 2 HAFTALIK BEBEKTE KORTİKOSPİNAL KANAL ve TALAMUS TUTULUMU gösterilmiştir; tutulum GLOBALDİR |
ℹ️ Aseptik menenjit ve Mollaret menenjitiHSV ASEPTİK MENENJİTE DE NEDEN OLUR; hatta TEKRARLAYAN ASEPTİK MENENJİTİN (MOLLARET MENENJİTİ) EN YAYGIN NEDENİDİR.
HSV ayrıca OTOİMMÜN ENSEFALİT İLE DE İLİŞKİLENDİRİLMİŞTİR → Anti-NMDA Reseptör Ensefaliti.
| Tanı | Ayırt edici |
|---|---|
| Viral Meningoensefalit | Enteroviruslar aşılanmış popülasyonda viral menenjitin %90’ından fazlası; HSV’de FOKAL/TEMPORAL bulgular öne çıkar |
| ‣ | Menenjit/ensefalit satırında bakteriyel ve viral patojen listesi |
| Anti-NMDA Reseptör Ensefaliti | HSV ensefaliti SONRASI gelişebilir; psikiyatrik bulgular, diskinezi öne çıkar |
| ‣ | BOS’ta belirgin PMN hakimiyeti, çok düşük glukoz, yüksek protein |
| ‣ | Yıllar içinde ilerleyen miyoklonus ve bilişsel gerileme; akut tablo değil |
⚠️ Tedavi geciktirilmezÇoğu HSV tanı testinin tamamlanması EN AZ BİRKAÇ GÜN SÜRDÜĞÜ İÇİN, TEDAVİ DURDURULMAMALI; MAKSİMUM TERAPÖTİK FAYDA SAĞLAMAK İÇİN ŞÜPHELİ DURUMDA DERHAL TEDAVİ BAŞLANMALIDIR.
Antiviral ilkeler → Antiviral Tedavinin İlkeleri.
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
💡 TUS ipucu — HSV ensefaliti
- ABD’de SPORADİK, EPİDEMİK OLMAYAN ENSEFALİTİN EN SIK NEDENİ.
- YENİDOĞAN DIŞINDA NEREDEYSE HER ZAMAN HSV-1; FRONTAL/TEMPORAL KORTEKS ve LİMBİK SİSTEMDE AKUT NEKROTİZAN TABLO.
- YENİDOĞANDA TUTULUM GLOBALDİR çünkü MSS’ye HEMATOJEN YAYILIM YALNIZCA YENİDOĞANDA OLUR.
- ANOSMİ, HAFIZA KAYBI, TUHAF DAVRANIŞ, AFAZİ, HALÜSİNASYON, FOKAL NÖBET → HSV ensefalitini düşündüren LOKALİZE BULGULAR.
- BOS: MONONÜKLEER PLEOSİTOZ + HAFİF PROTEİN ARTIŞI + ERİTROSİT VARLIĞI (nekrotizan tablo).
- TANI: BOS HSV PCR (tercih edilen test).
- TEDAVİ EDİLMEYEN VAKALARIN %75’İ KOMA ve ÖLÜME GİDER → şüphede derhal tedavi.
- TEKRARLAYAN ASEPTİK MENENJİTİN (MOLLARET) EN YAYGIN NEDENİ HSV’dir.
- HSV ensefaliti sonrası ANTİ-NMDA RESEPTÖR ENSEFALİTİ gelişebilir — “düzelmişken yeniden kötüleşen çocuk” kalıbı.