Eşanlamlılar: İntrinsik Faktör Eksikliği, Konjenital Pernisiyöz Anemi
Kategori: Hematoloji · Tür: hastalık
Özet
İntrinsik faktör sentezleyen GIF genindeki mutasyonlara bağlı çok nadir otozomal resesif hastalıktır; mide asit salgısı ve mukoza sitolojisi normaldir ve otoantikor saptanmaz. Kobalamin (B12) düşüklüğüne bağlı megaloblastik anemi tüm hastalarda vardır; klinik bulgular genellikle 6-24 ayda (okul öncesinde) başlar, parsiyel eksiklikte 12 yaşa kadar gecikebilir. Halsizlik, İştahsızlık, kusma, atak sırasında ishal veya Kabızlık, Yetersiz Büyüme; daha az sık Nötropeni ve Trombositopeni görülür. Schilling testi anormaldir ve intrinsik faktör eklenmesiyle düzelir. Kesin tanı CUBN, AMN ve İF mutasyon analiziyle konur; ayırıcı tanıda erişkin tipi ve Juvenil Pernisiyöz Anemi ile Imerslund-Gräsbeck sendromu yer alır. Parenteral hidroksikobalamin ile düzelir.
Bölümlerdeki özetler
- İntrinsik faktör genindeki mutasyonlara bağlı otozomal resesif hastalıktır; mide asit salgısı ve mukoza sitolojisi normaldir, otoantikor yoktur. Klinik bulgular 6-24 ayda başlar, parsiyel eksiklikte 12 yaşa kadar gecikebilir. (Hematoloji-Onkoloji › B12 Vitamini Ve Folik Asit Eksikliğine Bağlı Anemiler; s.1539, s.1540)
- İntrinsik faktör sentezleyen GIF genindeki mutasyonlara bağlı çok nadir otozomal resesif hastalık; kan kobalamin düşer, otoantikor saptanmaz. Çoğunlukla okul öncesinde başlar; parenteral hidroksikobalamin ile düzelir. (Metabolizma › Kobalamin Metabolizması Bozuklukları (remetilasyon Yolağı Bozuklukları); s.2563)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Kalıtsal (ailesel, doğuştan) intrinsik faktör eksikliği; İF sentezleyen GIF genindeki mutasyonlar, otozomal resesif, çok nadir; edinsel pernisiyöz anemiden farklıdır (s.1539, s.2563)
Etiyoloji ve patogenez
- Gastrik İF’yi kodlayan gendeki mutasyonlarla otozomal resesif; midede İF sentezlenemez veya fonksiyonsuz/yapısal olarak anormal İF yapılır; kan kobalamin düzeyi düşer; yıkıma aşırı hassas İF, kobalamine afinitesi zayıf İF ve CUBAM reseptörüne afinitesi çok zayıf İF defektleri tanımlanmıştır (s.1539, s.2563)
- Fizyoloji: gıdadaki kobalamin tükürükte haptokorrine bağlanır, duodenumda serbestleşip İF ile birleşir, İF-kobalamin kubam (kubulin+amnionless) reseptörleriyle endositozla terminal ileumdan emilir; sonra TC II veya haptokorrinle taşınır, haptokorrin dolaşan kobalaminin %80’ini bağlasa da yalnızca TC II-kobalamin hücrede kullanılır (s.2563).
Klinik bulgular ve seyir
- Mide asit salgısı ve mukoza sitolojisi normaldir; İF veya paryetal hücre antikorları yoktur (erişkin tipi pernisyöz anemide pariyetal hücre otoantikoru bulunurken konjenital formda yoktur); bulgular intrauterin depolanan B12 miktarına göre 6-24 ayda çıkar, parsiyel eksiklikte 12 yaşa kadar gecikebilir (s.1539, s.1540, s.2563)
- Çoğunlukla okul öncesi, adolesan ve nadiren erişkinde başlar; tüm hastalarda megaloblastik Anemi, daha az Nötropeni ve Trombositopeni; halsizlik, büyüme-gelişme geriliği, kusma, ishal-kabızlık, anoreksi; nörolojik bulgular olabilir (s.2563).
Tanı
- Schilling testinde bozuk kobalamin emilimi İF eklenince düzelir; tanı CUBN, AMN, İF mutasyon analizi ile (s.1540,1543)
Tedavi