| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Kateter-ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu (KİKDE) |
| ad-en | Catheter-related bloodstream infection (CRBSI) |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Broviac/Hickman 0.5-11.0/1.000 kateter günü; port 0.3-1.8/1.000 kateter günü |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-10 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 206 |
“Santral venöz katetere tutunmuş mikroorganizmalar kan dolaşımına karışıp bakteriyemiye yol açtığında KİKDE gelişir.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 206)
ℹ️ İki terim, iki kesinlik düzeyi | Terim | Tanım | |—|—| | KATETER-İLİŞKİLİ KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONU (KİKDE) | SVK UÇ KÜLTÜRÜ VEYA CİHAZIN KOLONİZE OLDUĞUNU GÖSTEREN DİĞER YÖNTEMLER İLE KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONU İÇİN KULLANILIR | | SANTRAL YOL-İLİŞKİLİ KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONU (SYİKDE) | DAHA GENEL BİR TERİM OLUP SÜRVEYANS İÇİN KULLANILIR VE SVK’SI OLAN HASTADA, TANIMLANMIŞ ALTERNATİF BİR KAYNAK OLMADIKÇA, HERHANGİ BİR KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONUNU TEMSİL EDEBİLİR |
💡 İki yol“Organizmalar, SVK’nın DIŞ YÜZEYİNİ YERLEŞTİRİLME SIRASINDA VEYA LÜMENİN İÇ YÜZEYİNİ KATETER GÖBEĞİNİN VEYA KONTAMİNE İNFÜZATLARIN İNFÜZATLARIN KONTAMİNE EDEBİLİR.”
“Organizmalar cihaz üzerinde organize topluluklar olarak BİYOFİLMLERE GÖMÜLÜR. BELİRTİLERİN VEYA POZİTİF KÜLTÜRLERİN YOKLUĞUNDA DAHİ KOLONİZASYON BULUNABİLİR.”
⚠️ Erken ve geç KİKDE farkı“KİKDE vakalarının büyük kısmı LÜMEN İÇİ KOLONİZASYON KAYNAKLI GÖRÜNMEKTEDİR; ancak DIŞ KOLONİZASYON YAKIN ZAMANDA YERLEŞTİRİLMİŞ (30 GÜNDEN KISA SÜRE ÖNCE) KATETERLERDE DAHA FAZLA ROL OYNAYABİLİR.”
| Grup | Oran |
|---|---|
| GRAM-POZİTİF KOKLAR | BASKIN OLUP ENFEKSİYONLARIN YAKLAŞIK YARISI ‣ KAYNAKLANIR |
| GRAM-NEGATİF ENTERİK BAKTERİLER | VAKALARIN YAKLAŞIK %20-30’UNDA |
| MANTARLAR | VAKALARIN %5-10’UNU OLUŞTURUR |
⚠️ Belirti yokluğu kuraldır“KİKDE’nun en sık klinik ortaya çıkış şekli TANIMLANABİLİR BİR ODAK OLMAKSIZIN ATEŞTİR; GENELLİKLE BÖLGESEL YUMUŞAK DOKU BELİRTİLERİ VE BULGULARI YOKTUR.”
“Kateterin kullanılması sırasında veya kullanıldıktan hemen sonra, ATEŞ VEYA TİTREME ORTAYA ÇIKMASI GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE KİKDE DÜŞÜNDÜRÜR.”
“SEPTİK TROMBOFLEBİT, ENDOKARDİT VEYA Ektima GANGRENOZUM GİBİ KOMPLİKE ENFEKSİYON BELİRTİ VE BULGULARI DA BULUNABİLİR.”
ℹ️ Kültür zamanlaması ve sayısı“ANTİBİYOTİK TEDAVİSİ BAŞLANMADAN ÖNCE ALINAN SVK VE PERİFERİK KAN KÜLTÜRLERİNİN HER İKİSİ DE GENELLİKLE POZİTİFTİR. ENFEKSİYONDAN ŞÜPHE EDİLMEDİKÇE KÜLTÜR ALMAMAK ÖNEMLİDİR; ÇÜNKÜ KAN KÜLTÜRÜ KONTAMİNASYONU OLABİLİR VE UYGUNSUZ TEDAVİYE YOL AÇABİLİR.”
“YAYGIN DERİ KONTAMİNANTLARI İÇİN POZİTİF KÜLTÜRLERİ YORUMLAMAYA YARDIMCI OLMAK AMACIYLA, KAN KÜLTÜRLERİ, ANTİBİYOTİK TEDAVİSİ BAŞLANMADAN ÖNCE, TERCİHEN SVK’NIN BÜTÜN LÜMENLERİ VE PERİFERİK KAN DAHİL EN AZ İKİ YERDEN ALINMALIDIR.”
💡 Kateter çıkarılmadan tanı“Santral venöz kateter varlığında KİKDE’nun bakteriyeminin diğer kaynaklarından ayırmak için kullanılan testler; SVK UCU KÜLTÜRÜ, KANTİTATİF KAN KÜLTÜRLERİ VE FARKLI YERLERDEN ALINMIŞ KAN KÜLTÜRLERİNİN POZİTİFLİK İÇİN DİFERANSİYEL ZAMANIDIR.”
“Kateter-ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonunun kesin tanısı, kateterin çıkarılmasından veya ek tedaviden fayda görebilecek hastaları belirlemek için önemli olabilir. Her ne kadar SVK UCU KÜLTÜRÜ KİKDE’NUN TANIMLANABİLSE DE KATETERİN KURTARILMASINI OLANAKSIZ KILAR.”
“Kateteri çıkarmadan KİKDE’nun doğrulamak için en yaygın ulaşılabilen teknik, KATETER VE PERİFERİK VEN VEYA AYRI LÜMENDEN ALINMIŞ KAN KÜLTÜRLERİNİN POZİTİFLİK İÇİN DİFERANSİYEL ZAMANLARININ HESAPLANMASIDIR.”
Mekanizma:“KİKDE SIRASINDA SORUMLU LÜMENDEN ALINAN KAN GENELLİKLE PERİFERİK KAN VEYA KOLONİZE OLMAYAN LÜMENDEN ALINAN KANDAN, DAHA FAZLA LÜMEN İÇİ MİKROORGANİZMA YÜKÜ NEDENİYLE 2-3 SAAT DAHA ÖNCE ÜREME GÖSTERECEKTİR.”
Şart:“Her örnek eş zamanlı ve aynı miktarda kan alınmalı ve kan kültürü sisteminin devamlı izlenmesi gereklidir.”
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| ÖZGÜLLÜK | İYİDİR (%94-100) |
| DUYARLILIK (bir periferik kan kültürü ile yapılabildiyse) | YAKLAŞIK %90 |
| DUYARLILIK (SVK’nın iki lümeni karşılaştırıldığında) | DAHA ZAYIFTIR (%64) |
ℹ️ Kantitatif kültür“Yapılabildiyse periferik kan kültürü ile karşılaştırıldığında, en az üç kat daha yüksek yüksek sayıda organizma gösteren KANTİTATİF SANTRAL KAN KÜLTÜRÜ BENZER ŞEKİLDE TANISALDIR.”
⚠️ Ampirik tedavi“Tiplendirme ve duyarlılık testleri sonuçlanana dek yerel antibiyotik duyarlılık verilerine göre ve genellikle VANKOMİSİN VE EK OLARAK BİR ANTİPSÖDOMONAL Aminoglikozidler (örn. GENTAMİSİN), PENİSİLİN (örn. PİPERASİLİN-TAZOBAKTAM) VEYA SEFALOSPORİN (örn. SEFTAZİDİM VEYA SEFEPİM) İÇEREN AMPİRİK TEDAVİ ENDİKEDİR.”
“FUNGEMİDEN ŞÜPHELENİLİYORSA BİR EKİNOKANDİN VEYA AZOL ANTİFUNGAL BAŞLANMALIDIR.”
⚠️ Kateter kurtarma başarısızlığı“DİRENÇLİ BİR ORGANİZMA İLE GEÇMİŞ KİKDE ÖYKÜSÜ OLUP SVK ÇIKARILMADAN TEDAVİ EDİLMİŞ HASTALAR, RELAPS SIK GÖRÜLDÜĞÜNDEN, GENELLİKLE BAŞLANGIÇ AMPİRİK TEDAVİSİ BU ORGANİZMAYA YÖNELİK OLMALIDIR.”