Eşanlamlılar: Kafa Kaidesi Kırığı, TBH, Travmatik Beyin Hasarı
Kategori: Çocuk Acil · Tür: hastalık
Özet
Akut bilinç değişikliği olan her çocukta başka neden saptanana kadar düşünülmesi gereken, çocukluk çağının önemli mortalite ve morbidite nedenidir; 4 yaş altında ve geç adölesanda pik yapar, en sık neden düşmedir, küçüklerde istismar ve trafik kazaları da önemlidir. Primer (ekstra-parankimal, intraparankimal, vasküler) ve sekonder hasarla epidural, subdural ve subaraknoid kanama, Kontüzyon, Diyabetik Ketoasidoz İlişkili Beyin Ödemi ve difüz aksonal hasar gelişebilir. Ağırlık pediatrik GKS ile belirlenir: 13-15 hafif, 9-12 orta, 3-8 ağır; PGKS ≤8 mortalite için kesme noktasıdır. Bilinç kaybı süresi (<15 dk hafif, 15 dk-24 saat orta, >24 saat ağır) ve posttravmatik amnezi süresi de sınıflamada kullanılır. Belirtiler bilinç kaybı, kusma, posttravmatik konvülziyon, giderek kötüleşen baş ağrısı, amnezi, uykuya eğilim, ajitasyon; geç dönemde denge bozukluğu, diplopi, görme kaybı, dikkat eksikliği, kişilik değişikliği, anksiyete, depresyon, dürtüsellik ve uyku bozukluğudur. Muayenede şişlik, Ekimoz, Laserasyon, skalp hematomu, kafatasında çökme, anizokori, fokal defisit, fontanel bombeliği ve Kafa Tabanı Kırığı işaretleri (BOS akıntısı, Battle bulgusu, periorbital ekimoz, hemotimpanum, otoraji) görülür. GKS<15, nöbet veya fokal defisit varsa BBT önerilir; orta ve ağır olgularda stabilizasyon sonrası BBT, MRG ile difüz aksonal yaralanma gösterilir. Erken rehabilitasyon uygulanır.
Bölümlerdeki özetler
- Akut bilinç değişikliği olan her çocukta başka neden saptanana kadar düşünülür; intrakraniyal kanama, beyin ödemi, kontüzyon, difüz aksonal hasar yapabilir. (Çocuk Acil › Akut Bilinç Değişikliği Olan Çocuk; s.805)
- Çocuklarda en sık düşme, istismar ve trafik kazasına bağlı; GKS 13-15 hafif, 9-12 orta, 3-8 ağır. Orta ve ağır olgularda stabilizasyon sonrası BBT; GKS<15, nöbet, fokal defisit vb. durumlarda BBT önerilir. (Beyin Cerrahisi › Pediatrik Kafa Travmaları; s.4880, s.4881)
- Çocukluk çağının önemli mortalite ve morbidite nedeni; 4 yaş altı ve geç adölesanda pik; düşme en sık neden, küçüklerde istismar. Primer (ekstra-parankimal, intraparankimal, vasküler) ve sekonder hasar; PGKS 13-15 hafif, 9-12 orta, 3-8 ağır. Tanıda BT/MRG, erken rehabilitasyon. (Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon › Travmatık Beyın Hasarı Rehabılıtasyonu; s.5243, s.5244, s.5245)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Sınıflama: yüzeyel (ekstrakraniyal) yaralanmalar; kafatası kırıkları (kubbe: çizgisel/çökme, kaide); intrakraniyal fokal (epidural, subdural, travmatik SAK, Kontüzyon, intraserebral hematom) ve yaygın yaralanmalar (sarsılmış bebek, yaygın aksonal hasar, Yaygın Beyin Ödemi) (s.4879)
- Travmatik beyin hasarı (TBH) çocukluk çağında önemli mortalite ve morbidite nedenidir; erişkinden patofizyoloji ve yönetim açısından farklıdır (s.5243).
- Primer yaralanma: travma anında akson ve membranların mekanik hasarı; ekstra-parankimal (epidural/Subdural Hematom, SAK, intraventriküler kanama), intraparankimal (intraserebral kanama, diffüz aksonal yaralanma, hematom) ve vasküler (diseksiyon, karotis-kavernöz sinüs fistülü, dural AVF, psödonevrizma) yaralanmaları içerir (s.5243).
- Sekonder yaralanma: hipoksi, hipotansiyon, Epilepsi, vazospazm gibi komplikasyonlara bağlıdır; beyin herniasyonu, hidrosefali, enfeksiyon, enfarkt da olabilir (s.5243, s.5244).
- Şiddet: GKS/PGKS 13-15 hafif, 9-12 orta, 3-8 ağır (GKS 15’e ‘minimal’ diyen kaynaklar da var); bilinç kaybı <15 dk hafif, 15 dk-24 saat orta, >24 saat ağır (s.4880, s.5244)
Epidemiyoloji
- Her 1000 çocuktan yaklaşık ikisi kafa travması nedeniyle hastaneye getirilir; özellikle ilk 4 yaşta sık; en sık nedenler düşme, Çocuk İstismarı, trafik kazası (s.4879)
- İlk 2 yılda düşme ve istismar; 2-10 yaşta düşme, spor, trafik kazası; 10 yaştan sonra trafik kazası ve spor yaralanmaları (s.4879)
- Acil başvuruların %90’ı ayaktan, %10’u yatarak tedavi edilir; yatanların %7’sinde mortalite; multitravmadan ölen çocukların %80’inde anlamlı kafa travması bulgusu (s.4879)