Eşanlamlılar: İridosiklit, JİA İlişkili Kronik Ön Üveit, JİA İlişkili Üveit, Kronik Ön Üveit
Kategori: Romatoloji · Tür: hastalık
Özet
JİA’nın en sık eklem dışı bulgusu olan göz içi inflamasyonudur (JİA hastalarının %12-67’si, çocukluk çağı üveitlerinin ise %75’ten fazlası JİA ile ilişkilidir); tipik olarak kronik, granülomatöz olmayan ön üveittir, uni veya bilateral olabilir ve çoğunlukla asemptomatik, sessiz seyreder. Oligoartiküler Jüvenil İdiyopatik Artrit’da yaklaşık %25-30 görülür, sistemik tipte %1’den azdır; genellikle artrit tanısından sonraki ilk 4 yılda ortaya çıkar, %5’inde sistemik bulgulardan önce başlar. Risk faktörleri ANA pozitifliği, oligoartiküler tip, kız cinsiyet, erken başlangıç yaşı ve RF negatifliğidir; HLA-DRB111 ve 13 riski artırır. Semptomatik olgularda göz ağrısı, kızarıklık, fotofobi ve baş ağrısı, küçük çocuklarda ifade edilemeyen görme değişikliği olabilir. Yarık lamba muayenesinde ön kamara hücresi ve flare, keratik presipitat, vitreus hücresi ve düşük dereceli vitritis görülür. Komplikasyonlar ilk muayenede bile sık olup bant keratopati (%37-70), katarakt (%42-58), Konjenital Glokom (%19-22), posterior sineşi, Nöromüsküler Hipotoni, makula ödemi, epiretinal membran ve papil ödemini içerir; geç tanıda görme kaybı ve körlük gelişebilir. Şikayet olmasa da deneyimli göz hekimince dilate fundus ve yarık lamba muayenesi, görme keskinliği ve göz içi basıncı ile düzenli tarama yapılır. Tedavi topikal prednizolon, metotreksat ve monoklonal anti-TNF ajanlardır (adalimumab, infliksimab). Ayırıcı tanıda enfeksiyöz üveit, sarkoidoz, Vaskülit, tubulointerstisyel nefrit ve üveit sendromu ve Vogt-Koyanagi-Harada sendromu yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Oligoartiküler JİA hastalarının yaklaşık %25-30’unda sessiz başlayan kronik granülomatöz olmayan ön üveittir; ANA pozitifliği, erken başlangıç yaşı, kız cinsiyeti risk faktörüdür. Eklem bulgularından önce görülebilir, şikayet olmasa da düzenli göz takibi gerekir. (Romatoloji › Oligoartiküler Jüvenil İdiyopatik Artrit; s.3439)
- JİA’nın en sık eklem dışı bulgusu olan göz içi inflamasyonudur (JİA hastalarının %15-67’si); tipik olarak kronik veya tekrarlayıcı granülamatöz olmayan ön üveittir ve çoğunlukla asemptomatiktir. Otoimmün mekanizmalı olup ANA pozitifliği, oligoartiküler JİA ve erken başlangıç risk faktörleridir. Tedavide topikal prednizolon, metotreksat ve monoklonal anti-TNF ajanlar kullanılır; geç tanıda görme kaybı ve körlük gelişebilir. (Romatoloji › Juvenil İdiyopatik Artrit İlişkili Üveitler; s.3473, s.3474, s.3475)
- Çocukluk çağı üveitlerinin %15-67’sinde JIA; JIA’nın %12-13’ünde üveit; kronik nongranülomatöz ön üveit; genellikle artrit tanısından sonra ilk 4 yıl; %5’inde üveit sistemik bulgulardan önce. Alt tiplere göre üveit sıklığı: oligoartiküler ve poliartiküler yüksek, sistemik <%1, entezit ilişkili akut ön üveit. Tedavi topikal steroid, metotreksat, adalimumab, infliksimab. (Göz Hastalıkları › Üveitler; s.4934, s.4935)
- Pediatrik ön üveit vakalarının %75’inden fazlası JİA ile ilişkili; çoğunlukla granülomatöz olmayan kronik ön üveit, sıklıkla asemptomatik. Risk: kız cinsiyet, oligoartiküler tip, genç yaş, ANA pozitifliği, RF negatifliği. (Göz Hastalıkları › Sistemik Hastalıklarda Göz Tutulumu; s.4989)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Hastaların yaklaşık %25-30’unda sessiz başlayan kronik granülomatöz olmayan ön üveit bulunur (s.3439).
- JİA: 16 yaştan önce başlayan, başka sebep bulunamayan, en az 6 hafta süren, nedeni bilinmeyen kronik eklem hastalıkları grubudur; en sık pediatrik romatolojik hastalık; en sık eklem dışı bulgusu üveittir (s.3473, s.4934)
- Üveit göz içi inflamasyonudur; anatomik olarak ön (iris, siliyer cisim), orta (vitreus, pars plana), arka (koroid, retina) ve panüveit olarak ayrılır (s.3473)
- Seyre göre: akut (ani başlayan, kısa sürede düzelen), tekrarlayan (tedavi kesildikten en az 3 ay sonra nüks), kronik (kesildikten sonra <3 ayda nüks veya persistan); ayrıca granülamatöz/olmayan, enfeksiyöz/olmayan, primer/sekonder sınıflamaları vardır (s.3473)
- Sekonder üveit sistemik hastalık (JİA, Vaskülit, sarkoidoz), Malignite, enfeksiyon veya gözün kendi sendromlarına (Vogt-Koyanagi-Harada) bağlıdır (s.3473)
- ILAR (2001) sınıflamasına göre JİA 7 alt grup: sistemik JİA, oligoartrit/oligoartiküler, RF-pozitif poliartrit, RF-negatif poliartrit, juvenil psöriyatik artrit (JPsA), Entezit İlişkili Artrit (EİA), sınıflandırılmamış/diğer artrit (s.3473, s.4934)
Epidemiyoloji
- Üveit sıklığı: JİA hastalarının genel olarak %12-13’ünde (ülkemizde %10-12; başka bölümde %15-67) üveit görülür; çocukluk çağı üveitlerinin %15-67’sinde JİA vardır; alt tiplere göre en sık oligoartrit (%20-30), sonra RF-negatif poliartrit/poliartiküler (%10-20) ve JPsA (%10); EİA’da ~%7-10 (HLA-B27, akut ön üveit, erkeklerde sık); sistemik JİA (<%1) ve RF-pozitif poliartritte nadir (s.3473, s.4934)