Eşanlamlılar: Hashimoto Geçici Tirotoksikozu, Yıkım Tirotoksikozu

Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık

Özet

Hashimoto tiroiditinin (kronik lenfositik tiroidit) erken döneminde, olguların %5-10’unda görülen geçici tirotoksikozdur. Yoğun lenfosit infiltrasyonunun foliküllerde yaptığı hasarla önceden sentezlenmiş tiroid hormonları dolaşıma salınır. Taşikardi, Çocukluk Çağı Hipertansiyonu, sıcak ve nemli deri, hafif büyümüş orta sertlikte guatr görülür; serbest T4 yüksek, TSH düşüktür. Anti-TPO pozitif, anti-TSH reseptör antikoru negatiftir; radyoaktif iyot tutulumu ve tiroid kan akımı azalmıştır, ultrasonda tiroid heterojen ve hipoekoiktir. Süre 3 ayın altındadır ve TT3/TT4 oranı 20’nin altındadır; bu özellikler Graves hastalığından ayırır (Graves’te TRAb pozitif, iyot tutulumu artmıştır). Hipertiroidi genellikle 3 ay içinde, bazı olgularda 3-24 ayda (ortalama 9 ay) kendiliğinden düzelir. Antitiroid ilaç gerekmez, kısa süreli beta bloker yeterlidir; sonrasında Hipotiroidi gelişebilir ve kalıcı olabilir.

Bölümlerdeki özetler

• KLT’nin erken döneminde tirotoksikoz; hasarlı foliküllerden önceden sentezlenmiş hormonun salınımına bağlı, geçici; beta bloker yeterli, antitiroid ilaç gerekmez. (Endokrinoloji › Edinsel Primer Hipotiroidi; s.2266)
• Hashimoto tiroiditinde (olguların %5-10’u) lenfositik infiltrasyonun folliküllerde yarattığı hasarla depolanmış hormonların salınması; genellikle 3 ay içinde kendiliğinden düzelir, ATİ gerekmez, kısa süreli beta bloker verilebilir; sonrasında hipotiroidizm gelişebilir. (Endokrinoloji › Hipertiroidizm; s.2273, s.2275)
• Hashimoto tiroiditinin patolojik görünümü ile GH klinik özelliklerini taşıyan hastalar; hipertiroidizm 3-24 ay (ort. 9 ay) sürer ve kalıcı hipotiroidizme evrilir. (Endokrinoloji › Hipertiroidizm; s.2273)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• KLT’nin erken döneminde geçici tirotoksikoz (yıkım tirotoksikozu); hasarlı foliküllerden önceden sentezlenmiş hormonun salınımına bağlı; terim ilk kez Hashimoto histolojisi (yoğun yaygın lenfositik infiltrasyon) ile GH klinik özelliklerini taşıyan hastalar için kullanıldı, sonradan geçici tirotoksikoz için de kullanılır (s.2266, s.2273)

Klinik bulgular ve seyir

• Başlangıç hipertiroidizm evresi TRAb pozitifliği ve RAIU artışıyla GH’den ayırt edilemez; hipertiroidizm geçici, 3-24 ay (ortalama 9 ay) sürer, sonra kalıcı hipotiroidizm (s.2273)

Tanı

• Bazı olgularda uyarıcı TSH reseptör otoantikorları (stimülan TSHR antikorları) nedeniyle Graves’le karışan tablolar vardır; Hashimoto’da nadiren stimülan TSHR antikorları pozitif olup >3 ay süren hipertiroidizm gelişebilir (s.2266, s.2267)
• Tablo 4 Graves vs Hashimoto yıkım tirotoksikozu: süre >3 ay vs <3 ay*; anti-TSHR Ab pozitif vs negatif*; anti-TPO ikisinde pozitif; TT3/TT4 (ng/mcg) >20 (T3 toksikoz) vs <20 (T4 toksikoz); USG heterojen hipoekojen psödonodüler (ortak), kan akımı artmış vs normal/azalmış; RAİ tutulumu artmış vs azalmış; klinik hafif/şiddetli vs semptomsuz/hafif; antitiroid ilaç evet vs hayır (s.2267)

Ayırıcı tanı

• Graves ile ayrımı önemli; Graves’te klinik uzun sürer ve hormon sentezi sürdüğünden antitiroid tedavi gerekir; Hashimoto geçici tirotoksikozu: olguların ~%70’i ötiroid, %5-10’u hipertiroid başvurur; depolanmış hormon salınımı; klinik hafif/belirtisiz; T4 daha çok artar (T4 toksikoz), GH’de T3 ön planda (s.2266, s.2273)

Tedavi