| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma, immünoloji, hematolojik |
| baslik | Çocukluk döneminde hematopoetik kök hücre nakli sonrası geç etkiler |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-02 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 13 İmmünoloji — Bölüm 165, Rachel A. Phelan, David Margolis, Tablo 165.1 |
ℹ️ Neden önemli?“2009 yılında Hematopoetik Kök Hücre Nakli sonrası hayatta kalanların toplam sayısı tahminen 108.900’dü ve bunun 2030’a kadar 5 kat artarak 502.000’e çıkması bekleniyor.”“2030 yılında hayatta kalanların yaklaşık %14’ünün (64.000) çocukluk döneminde (<18 yaş) nakil yapılmış olacaktır.”“Kemoterapiye, radyasyona veya her ikisine maruz kalmak, hastaları çocukluk dönemi kanseri olanlarla benzer uzun vadeli risklere sokar: yüksek doz ve kemoterapi ve radyasyon tipleri genellikle yumurtalık yetmezliği / infertilite ve nörobilişsel zorluklar gibi riskleri artırır.”“Total vücut ışınlamasının (TVİ) nakil sonrası geç komplikasyon riskini önemli ölçüde artırdığı gösterilmiştir.”
⚠️ Malignite dışı endikasyonlar“Çocuk hastalarda nakil endikasyonu her zaman malignite ile ilişkili değildir, daha ziyade altta yatan bir immün yetmezlik, kemik iliği yetmezliği sendromu veya metabolik bozukluk ile ilgilidir.”“Bu hastalar potansiyel olarak sadece bu yatan hastalıkla ilgili geç etkiler için risk altındadır ve farklı tipte izlem gerektirir.”“Hayatta kalma alanı genişlemeye devam ettikçe, Çocuk Onkoloji Grubundan gerçek zamanlı kanıta dayalı öneriler için şu kaynak önerilmektedir: http://survivorshipguidelines.org”
Dental anormallikler · Böbrek toksisitesi · Karaciğer toksisitesi · Düşük KMD (kemik mineral dansitesi) · Avasküler nekroz · İkinci kanser riskinde artış · Psikososyal/yaşam kalitesi üzerine olumsuz etkiler · Akıl sağlığı bozuklukları, riskli davranışlar · Ağrı veya yorgunluktan kaynaklanan psikososyal özürlülük
| MARUZİYET | GEÇ ETKİ |
|---|---|
| Alkilleyici ajanlar | ‣ (busulfan) · Pulmoner fibroz (busulfan) · Böbrek toksisitesi · İdrar yolu toksisitesi · Gonadal işlev bozukluğu · Tedaviye bağlı AML/MDS · Mesane kanseri |
| Epipodofilotoksin** | Tedaviye bağlı AML/MDS |
| DNA kesişen ve çapraz bağlama ajanları (örneğin, platin, ağır metal) | Ototoksisite · Böbrek toksisitesi · Gonadal toksisite · Nörobilişsel eksiklikler |
| TVİ (total vücut ışınlaması) | Lökoensefalopati · Katarakt · Dental anormallikler · BH eksikliği · Hipotiroidizm, ‣ · Pulmoner toksisite · Meme dokusu hipoplazisi · Kardiyak toksisite · Böbrek toksisitesi · Gonadal işlev bozukluğu · Uterin vasküler yetmezliği · Diyabet · Dislipidemi · Kas-iskelet sistemi büyüme sorunları · İkinci kanserler |
| MARUZİYET | GEÇ ETKİ |
|---|---|
| Antrasiklin/antrakinon | Kardiyak toksisite · Tedaviye bağlı AML/MDS |
| Bleomisin | Pulmoner toksisite |
| Sitarabin | Nörobilişsel eksiklikler · Lökoensefalopati |
| Metotreksat | Nörobilişsel eksiklikler · Lökoensefalopati · Böbrek toksisitesi · Düşük KMD |
| Kortikosteroid | Katarakt · Düşük KMD · Avasküler nekroz |
| Kraniyal radyasyon‡ | Nörobilişsel eksiklikler · Lökoensefalopati · Serebrovasküler hastalık · Katarakt · Kraniyofasiyal anormallikler · Dental anormallikler, kserostomi · BH eksikliği · Hipotiroidizm, tiroid nodülü · Obesitede artış · Erken ergenlik · Beyin tümörü |
| Spinal radyasyon (kranial doza ek olarak) | Kardiyak toksisite · Skolyoz/kifoz, kas-iskelet problemleri |
| MARUZİYET | GEÇ ETKİ |
|---|---|
| Kronik GVHD | Kseroftalmi · Kserostomi, dental anormallikler · Pulmoner toksisite · Mide-bağırsak sisteminde darlıklar · Genitoüriner darlıklar · Deri ve eklem değişiklikleri · İmmün yetmezlik · İkinci kanserler, özellikle deri, oral, servikal · Lenfoma |
| Tirozin kinaz inhibitörü | Akut kardiyak toksisite raporlanmıştır, ancak geç kardiyotoksisiteye neden olup olmadığı bilinmemektedir |
Kan transfüzyonları → Hepatit C, HIV Enfeksiyonu ve AIDS
*AML/MDS, akut miyeloid lösemi/miyelodisplastik sendrom; BH, büyüme hormonu; GVHD, graft-versus-host hastalığı; HIV, insan immün yetmezlik virusu; KMD, kemik mineral dansitesi.*Tedavinin kesilmesinden sonra bile gelişebilen veya devam eden geç etkilere odaklanılmıştır.†Verilen toplam dozda, tek sefer ile, bölünmüş tüm vücut ışınlaması (TVİ) karşılaştırıldığında tek sefer için risk daha fazladır; şimdi tek-sefer miyeloablatif TVİ (>500 cGy) nadiren kullanılmaktadır.‡Listelenen etkiler, HKHN sonrası hayatta kalanlarda kullanılan dozlarla ilişkili olma olasılığı daha yüksektir (örneğin lösemi tedavisi için verilenler, <25 Gy); TVİ da uygulanırsa geç etkiler daha olasıdır.*Etoposit, teniposit dahil.
💡 TUS ipucu — büyüme bozukluğu“Ergenlik öncesi HKHN yapılan çocuklarda, yetişkin boyu için genetik hedefe ulaşma eksikliğine BÜYÜME BOZUKLUĞU gelişebilir.”“Büyüme hızındaki azalma kız ve erkekler için benzerdir ve hazırlık protokolünün bir parçası olarak TVİ uygulanan hastalarda daha sık görülür.”“Kronik GVHD ve kortikosteroidlerle tedavisi de büyüme bozukluğuna katkıda bulunabilir.”“TVİ yapılan hastaların büyüme bozukluğu temel olarak kıkırdak plakalarının doğrudan hasar görmesinin ve TVİ’nin hipotalamik-hipofiz ekseni üzerindeki etkisinin bir sonucudur ve bu da BÜYÜME HORMONU (BH) ekseni ile olan düşük üretimine yol açar.”“BH eksikliği, hormonal yerine koyma tedavisinin uygulanması yoluyla en azından kısmi düzelebilir.”“HKHN sonrası tüm çocuklarda yıllık büyüme değerlendirmesi yapılmalıdır. Büyüme hızı düşük olan çocuklar, kemik yaşı ve farmakolojik uyarana yanıt olarak BH salgılanması değerlendirilerek daha ileri araştırılmalıdır.”