| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, tek-gen |
| ad-tr | Dihidropirimidin dehidrogenaz (DPD) eksikliği (timin-urasilüri) |
| ad-en | Dihydropyrimidine dehydrogenase deficiency |
| omim | 274270 |
| gen | DPYD |
| lokus | 1p22 |
| kalitim | Otozomal resesif |
| insidans | Heterozigot sıklığı %3’e kadar (tahmini) |
| tus-onceligi | orta |
| guncelleme | 2026-09-20 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar |
“Dihidropirimidin dehidrogenaz eksikliği (DPD), pirimidin bazları olan urasil ve timinin yıkımında hız kısıtlayıcı basamağı gerçekleştirir” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 108).
“DPD eksikliği, en az 32 polimorfizm saptanan DPYD geninin 1p22 kromozomunda yer alan otozomal resesif bir bozukluktur. Heterozigosite sıklığının %3 kadar yüksek olabileceği tahmin edilmektedir.”
⚠️ 5-florourasil toksisitesi“DPD, antineoplastik ilaç olan 5-florourasil (5-FU) inaktivasyonunda, ilk basamak ve hız kısıtlayıcı enzim eksikliği, katabolizmasının %80’inden sorumlu olan enzimdir. Kısmi DPD eksikliği olan hastalar, 5-FU ile ilişkili ciddi toksisite geliştirme riski altındadır.”“Önceden sağlıklı olduğu bilinen, erişkin hastalarda kanser tedavisi için 5-FU verildikten sonra piridinemiye bağlı nörotoksisite belirtileri (baş ağrısı, uyku hali, görsel illüzyonlar, hafızada azalma) olabileceği bildirilmiştir.”
“İdrar (timin-urasilüri) plazma ve BOS’da belirgin halde timin ve urasilin birikmesi ile teşhis edilir. Ürik asit düzeyleri normaldir.”“Nöbeti olan hastalar antikonvülsan ilaçlara yanıt vermekle birlikte, bu hastalık için geliştirilmiş bir tedavi yoktur.”
💡 Farmakogenetik ve Farmakogenomik5-FU veya kapesitabin sonrası ağır mukozit, nötropeni, ishal ve nörotoksisite → DPD eksikliği — farmakogenetiğin klasik örneği.