Eşanlamlılar: BN, Bulimia Nervoza

Kategori: Ergen Sağlığı / Psikiyatri · Tür: hastalık

Özet

Kontrol kaybı hissiyle tekrarlayan tıkınırcasına yeme atakları (iki saatte çoğu kişiden belirgin fazla, 3000-5000 kcal, hızlı) ve bunları izleyen kusma, laksatif/diüretik kullanımı, oruç, aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışlarla giden yeme bozukluğudur; çoğu kadında görülür, ergen/yetişkin başlangıçlıdır ve kilo genellikle normal veya üzeridir. DSM-5 kriterleri: tıkınma ve telafi davranışlarının ortalama 3 ay boyunca haftada en az bir kez görülmesi, kendilik değerlendirmesinin beden biçimi ve ağırlığından yersiz etkilenmesi ve anoreksiya nervoza atakları sırasında ortaya çıkmamasıdır. Genç ergenlerde en yaygın telafi davranışı kendini kusturmadır; suçluluk, utanç ve gizleme eşlik eder. Çarpıntı, senkop, adet düzensizliği veya amenore, laksatife bağlı karın rahatsızlığı, ishal, kas krampı ve güçsüzlük görülebilir. Bulgular: parotis büyümesi, diş erozyonu ve çürüğü, subkonjonktival kanama, el sırtında kendine zarar izleri; hipokalemi, hipofosfatemi, hipomagnezemi, dehidratasyon, metabolik alkaloz, QT uzaması ve aritmi; Mallory-Weiss Sendromu, özofajit, katartik kolon, ipeka kardiyomiyopatisi, düşük kemik mineral yoğunluğu ve laksatif geri çekilmesi sonrası masif ödemdir. Tedavi multidisipliner olup beslenme rehabilitasyonu ve komplikasyon izlemini, BDT, motivasyonel görüşmeyi ve fluoksetini içerir. Anoreksiya nervoza, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu, Major Depresif Bozukluk, gastroözofajiyal reflü, süperior mezenterik arter sendromu, Kleine-Levin Sendromu, malignite ve gastrointestinal hastalıklar ayırıcı tanıdadır.

Bölümlerdeki özetler

• Tıkınırcasına yemeyi izleyen kusma, laksatif/diüretik kullanımı, aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışlarla karakterize yeme bozukluğudur; bu davranışlar ortalama 3 ay boyunca haftada en az bir kez görülmelidir. Çoğu kadında görülür, genellikle normal veya üzeri kilodadır; tedavi beslenme rehabilitasyonu ve komplikasyonların izlemidir. (Ergen Sağlığı › Ergen Ve Genç Yetişkinlerde Yeme Bozukluklarına Yaklaşım; s.425, s.426)
• Kontrol kaybı hissiyle tekrarlayan tıkınırcasına yeme atakları ve kilo almayı önlemeye yönelik telafi edici davranışlarla giden, ergen/yetişkin başlangıçlı yeme bozukluğu; kilo genellikle normal veya üzeri. BDT, motivasyonel görüşme ve fluoksetin kullanılır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Beslenme Ve Yeme Bozuklukları; s.4317, s.4318)
• Tekrarlayan aşırı yeme atakları ve kusma, laksatif kullanımı, açlık, aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışlarla giden yeme bozukluğu; amenoreye neden olabilir. Tedavi multidisipliner yaklaşımdır. (Jinekoloji › Amenore Normal Menstrüel Siklus; s.5341, s.5342)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• BN: kontrol kaybı hissinin eşlik ettiği tekrarlayıcı tıkınırcasına yeme atakları (herhangi iki saatte çoğu kişinin yiyebileceğinden açıkça fazla yeme) ve sonrasında kilo almayı önlemek için telafi edici davranışlar: kendini kusturma, müshil, lavman, laksatif/diüretik veya diğer ilaç kötüye kullanımı, aşırı egzersiz, oruç/uzun açlık, uyarıcı kötüye kullanımı (metilfenidat, kokain, ‘doğal’ takviyeler, kafein) veya diyabetlilerde yetersiz insülin; DSM-5: her ikisi ortalama 3 ay boyunca haftada en az bir kez, benlik değerlendirmesinin beden biçim ve ağırlığından yersiz etkilenmesi (hoşnutsuzluk), belirtilerin yalnızca AN atakları sırasında ortaya çıkmaması (s.425, s.4317, s.5342).
• Kromozom 10’da BN için duyarlı bölge bildirilmiştir (s.5341).

Epidemiyoloji

• Gelişmiş ülkelerde genç kadınlarda yaşam boyu yaygınlık %1-4; başlangıç yaşı erken ergenliğe kaymaktadır; Erkeklerde sıklığı artmakla birlikte %90-95 kadınlarda görülür; hastaların %80’inde başka psikiyatrik bozukluk eşlik eder; BN tipik olarak ergen veya yetişkin başlangıçlıdır (s.425, s.4313)

Klinik bulgular ve seyir

• Tıkınırcasına yeme ve temizleme birlikte görülür; çok yüksek kalorili hızlı beslenmeyi (3000-5000 kcal) kusma veya bağırsak temizliği izler; suçluluk-utanç nedeniyle gizli yapılır; Başlangıçta seyrek olan tıkınma-temizleme zamanla günde bir veya birkaç kez olabilir; bazıları normal/az miktarda yiyeceği sonrasında bile temizler; zamanla ruh hali düzenleme aracına dönüşür; Bireyler çoğunlukla ortalama veya üzeri kilodadır; tıkınma ve telafi davranışlarını gizler, sıkıntı, utanç, tiksinme eşlik eder; genç ergenlerde laksatif kullanımı daha az, en yaygın telafi davranışı kendi kendine kusmadır (s.425, s.4317)
• Beden algısı değişken, genellikle beden memnuniyetsizliği vardır; metabolizma hızı değişkendir; kendine zarar bulguları görülebilir (s.425)
• Tekrarlayan kusmaya bağlı Diş Çürüğü, kırılma, erozyon; subkonjonktival kanama; tükürük bezi hipertrofisi; senkop, presenkop, çarpıntı; tıkınma sonrası batın rahatsızlığı, laksatiften kramp ve ishal; Parotis hipertrofisi, kusmaya bağlı diş çürükleri, hipokalemi, metabolik alkaloz (s.425, s.5341–5342)
• Tablo 7: hipokalemi, hipofosfatemi, hipomagnezemi, dehidratasyon, BUN/kreatinin artışı, ödem; düzensiz adet; ortostatik değişiklikler, aritmi, ipeka kardiyomiyopatisi; parotis şişliği, özofajit, Barrett, Mallory-Weiss, paralitik ileus, katartik kolon; kas güçsüzlüğü, kramp; düşük kemik yoğunluğu (önceden düşük kilolu/amenoreik ise); bayılma, nöbet (s.425)