Eşanlamlılar: Akrep Envenomasyonu, Akrep Zehirlenmesi

Kategori: Acil ve Travma · Tür: hastalık

Özet

Akrep venomunun sodyum kanalları üzerinden oluşturduğu katekolaminerjik ve kolinerjik otonomik fırtına ile seyreden çevresel bir acildir; yaz aylarında, en sık ekstremitelerde görülür. Küçük yaş ve sarı/kara akrep daha risklidir. Sokma yerinde ağrı, kaşıntı, yanma, uyuşma, parestezi ve bölgesel ödem olur; yoğun terleme ve kusma sistemik tutulumun erken göstergesidir. Sistemik bulgular taşikardi, hipo-Çocukluk Çağı Hipertansiyonu değişkenliği, Bradikardi, soğuk ekstremite, solukluk, salya akması, konvülziyon, Akciğer Ödemi, kalp yetmezliği, ST-T değişikliği ve aritmiler, Neonatal Hiperglisemi, hiperkalemi, troponin ve amilaz yüksekliği (akut pankreatit), akut böbrek hasarı, rabdomiyoliz, koagülopati ve toksik hepatittir. Hafif olguda yalnız lokal bulgular, orta olguda lokal bulguların proksimale ilerlemesi ve/veya hafif sistemik bulgu, ağır olguda nörolojik ve yaşamı tehdit eden sistemik bulgular vardır. Tedavi destek bakımı, alfa bloker (pirazosin) ve sistemik bulgu varsa antivenomdur.

Bölümlerdeki özetler

• Yaz aylarında, en sık ekstremitelerde; lokal ağrıdan ölüme kadar değişen tablolar. (Sosyal Pediatri › Çocukları Kazalardan Koruma; s.238)
• Akrep venomunun sodyum kanalları üzerinden oluşturduğu katekolaminerjik ve kolinerjik otonomik fırtına ile seyreden çevresel acil. Küçük yaş ve sarı/kara akrep daha riskli; terleme ve kusma sistemik tutulumun erken göstergesi. Tedavi: destek, alfa bloker (pirazosin), sistemik bulgu varsa antivenom. (Çocuk Acil › Çocuklarda Akrep Sokması Yönetimi Ve Epıdemıyolojı; s.808, s.809)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Akrep sokması zehirlenmesi zamanında ve uygun tedavi edilmezse hayati risk oluşturabilen çevresel acildir (s.808)
• Şiddet: yalnız lokal bulgular hafif; lokal bulguların proksimale ilerlemesi ve/veya hafif sistemik bulgu orta; nörolojik ve yaşamı tehdit eden sistemik bulgular ağır zehirlenme (s.808)

Epidemiyoloji

• Dünyada yılda tahmini 1,2 milyon sokma ve 3000 ölüm; özellikle yaz aylarında görülür; erkekler acile daha çok başvurur, sokma en sık ekstremitelerdendir (s.238, 808)
• Akrepler gece aktif, ılık-nemli bölgeleri sever; kurbanı kıskaçla yakalar, avına göre zehir miktarını ayarlayabilir, korkutma amaçlı sokmada az zehir verebilir (s.808)
• Dünyada 1753, Türkiye’de 11 cinste 23 tür; 8’i zehirli, 2’si çok zehirli; zehirli akrepler Ortadoğu, Kuzey Afrika, Latin Amerika, Hindistan’da; sık türler Leiurus quinquestriatus, Androctonus crassicauda, Buthus occitonus (s.808)
• Türkiye’de zehirli akrepler çoğunlukla Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da; açık sarı gövdeli, kuyruğunun 5. segmenti siyah L. quinquestriatus ‘sarı akrep’, tamamı siyah A. crassicauda ‘kara akrep’ en zehirlilerdir (s.808)
• Çocuk büyük ve sarı/kara akrep tarafından birden fazla sokulmuşsa risk fazla; yaşı küçük ve genel sağlık durumu kötü çocuklarda ağır seyreder (s.810)

Etiyoloji ve patogenez

• Venom suda çözünen antijenik heterojen karışım: kardiyotoksin, nörotoksin, nefrotoksin, hemolitik toksin, histamin, serotonin, fosfodiesteraz, hiyalüronidaz, fosfolipaz, glikozaminoglikan, triptofan, aglütinin; içerik türe göre değişir (s.808)