| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Şankroid (Haemophilus ducreyi) |
| ad-en | Chancroid |
| gen | Haemophilus ducreyi — gram negatif basil |
| kalitim | — |
| insidans | ABD’de 1981’den beri önemli ölçüde azalmış, hâlâ düşük düzeyde |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-11 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 222 |
💡 Tanım“Şankroid GENİTAL AĞRILI ÜLSER VE İNGUİNAL Lenfadenopati ile karakterize CİNSEL YOLLA BULAŞAN BİR HASTALIKTIR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 222 — H. Dele Davies)
ℹ️ Etken ve dağılım“Şankroid GRAM NEGATİF BASİL OLAN HAEMOPHILUS DUCREYI’NİN YOL AÇTIĞI BİR HASTALIKTIR. Çoğu gelişmekte olan ülkede sıktır, ama SPORADİK OLARAK GELİŞMİŞ ÜLKELERDE MEYDANA GELEBİLİR.”
“Çoğu batılı vaka ENDEMİK BÖLGEYE SEYAHAT DÖNÜŞÜNDE GÖRÜLÜR (%90’I ERKEKTİR) veya bazen SEKS İŞÇİLERİ İLE İLİŞKİLİ CİNSEL TEMAS SALGINLARI ŞEKLİNDE olabilir.”
⚠️ HIV Enfeksiyonu ve AIDS bağlantısı ve Sünnet koruyuculuğu“Şankroid HIV AKTARIMI İÇİN RİSK FAKTÖRÜDÜR. Bebeklerde ve çocuklarda ŞANKROİD TANISI CİNSEL İSTİSMARIN GÜÇLÜ KANITIDIR.”
“ERKEK SÜNNETİ ŞANKROİD RİSKİNİ AZALTIR.”
“1981 YILINDAN BERİ ŞANKROİD İNSİDANSI ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AZALMIŞTIR VE AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE HÂLÂ DÜŞÜK DÜZEYLERDEDİR.”
💡 Lezyonun evrimi“Erkeklerde PREPİSYUM AĞZINDA VEYA FRENULUMDA, kadınlarda LABİALARDA, FURŞET VEYA PERİNEAL BÖLGEDE küçük enflamatuar papül 4-7 GÜNLÜK İNKÜBASYON PERİYODU ile oluşur.”
“Lezyon İKİ ÜÇ GÜN İÇERİSİNDE PÜSTÜLE, ERODE VE ÜLSERATİF BİR HAL ALIR. Ülser kenarları KLASİK OLARAK DÜZENSİZ VE TABANI YUMUŞAKTIR.”
⚠️ Tedavisiz seyir ve bubo“Tedavisiz bırakılırsa ülserler HAFTALAR VEYA AYLAR SÜREBİLİR. Daha sık erkeklerde olmak üzere, vakaların %50’SİNDEN FAZLASINDA HASSAS, AĞRILI İNGUİNAL LENFADENİT mevcuttur.”
“Lenfadenopati FLUKTUAN HALE GELİP, BUBO OLUŞTURABİLİR; bu da SPONTAN OLARAK RÜPTÜRE OLABİLİR.”
💡 Dışlama tanısı“Tanı genellikle KLİNİK BULGULAR VE SİFİLİZ (TREPONEMA PALLIDUM) VE Herpes Simpleks Virus Enfeksiyonları ENFEKSİYONLARIN DIŞLANMASI ile koyulur.”
| Yöntem | Nelson verisi |
|---|---|
| Gram boyama | Ülserlerden alınan örneklerin gram boyamasında PARALEL KÜMELER HALİNDE DİZİLİ (“BALIK SÜRÜSÜ”) GRAM NEGATİF BASİLLER görülür |
| Kültür | PAHALI VE ÖZEL BİR ORTAM GEREKİR ve KÜLTÜRÜN DUYARLILIĞI SADECE %80’DİR |
| PCR / indirekt immünfloresans | ARAŞTIRMA ARAÇLARI OLARAK MEVCUTTUR; bazı laboratuvarlarda CLIA ONAYLI KİTLERLE çalışılabilir |
| FDA onaylı PCR | H. DUCREYI İÇİN HENÜZ AMERİKAN GIDA VE İLAÇ DAİRESİ (FDA) ONAYLI BİR PCR TESTİ YOKTUR |
⚠️ Ayırıcı tanı — iki ayırt edici ipucu“Şankroid ülserine, LENFOGRANÜLOMA VENEREUMUN AKSİNE SIKLIKLA TEK TARAFLI OLAN LENFADENOPATİ eşlik eder.”
“GENİTAL HERPES LEZYONLARI TEKRARLAYICI ÖYKÜSÜ OLAN VEZİKÜLER LEZYONLARLA KARAKTERİZEDİR.”
ℹ️ β-laktamaz ve direnç“Çoğu H. ducreyi organizması PLAZMİD İLİŞKİLİ β-LAKTAMAZ ÜRETİYOR OLMASI NEDENİYLE PENİSİLİN VE AMPİSİLİNE DİRENÇLİDİR.”
“H. ducreyi arasında PLAZMİD İLİŞKİLİ DİRENCİN YAYILMASI SONUCUNDA SÜLFONAMİD VE TETRASİKLİK GİBİ DAHA ÖNCE BAŞARIYLA KULLANILAN İLAÇLARIN ETKİNLİĞİ AZALMIŞTIR.”
| Rejim | Doz |
|---|---|
| AZİTROMİSİN | AĞIZDAN 1 gr TEK DOZDA |
| SEFTRİAKSON | KASİÇİNE 250 mg TEK DOZDA |
| Eritromisin (diğer seçenek) | AĞIZDAN 500 mg, GÜNDE ÜÇ KEZ, YEDİ GÜN BOYUNCA |
| Siprofloksasin (18 yaş ve üzeri) | AĞIZDAN 500 mg, GÜNDE İKİ KEZ, ÜÇ GÜN BOYUNCA |
💡 Yanıt ve izlem“FLUKTUASYON GÖSTEREN NODÜLLERİN DRENAJI GEREKEBİLİR. Semptomlar sıklıkla 3-7 GÜN İÇERİSİNDE DÜZELİR. Relapslar ÖZGÜN TEDAVİ REJİMİ İLE BAŞARIYLA TEDAVİ EDİLEBİLİR.”
“HIV ENFEKSİYONU OLAN HASTALARIN TEDAVİ SÜRESİNİN UZATILMASI GEREKEBİLİR. Tedavi başarısı kalıcılık gösteren ülser veya ORGANİZMA VARLIĞI DURUMUNDA ANTİBİYOTİK DİRENCİNDEN ŞÜPHELENİLMELİDİR.”
⚠️ Eşzamanlı tarama ve partner yönetimi“Şankroidi olan hastalar SİFİLİZ, HEPATİT B VİRUSU, HIV, KLAMİDYA VE GONOREYİ İÇEREN EŞLİK EDEBİLECEK CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMELİDİR; hastaların tahmini %10’UNDA EŞ ZAMANLI SİFİLİZ VEYA GENİTAL HERPES ENFEKSİYONU MEVCUTTUR.”
“Başlangıçta bakılan HIV VEYA SİFİLİZ TESTİNİN NEGATİF OLDUĞU DURUMDA, KO-ENFEKSİYON RİSKİ NEDENİ İLE HASTALAR ÜÇ AY İÇERİSİNDE TEKRAR TEST EDİLMELİDİR.”
“Gelişmekte olan ülkelerde, uyumlu GENİTAL ÜLSERİ OLAN HASTALAR ŞANKROİD VE SİFİLİZ İÇİN TEDAVİ EDİLMEKTEDİR. Şankroidi olan bireylerin TÜM CİNSEL TEMAS ÖYKÜSÜ OLAN KİŞİLER DEĞERLENDİRİLMELİ VE TEDAVİ EDİLMELİDİR.”
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.