| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Japon Ensefaliti |
| ad-en | Japanese encephalitis (JE) |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | Endemik bölgelerde yıllık insidans 10.000 kişide 1-10; vaka:enfeksiyon oranı 1:25-1:1.000 |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Japon ensefaliti (JE), SİVRİSİNEK TARAFINDAN TAŞINAN, İNSANLARIN YANI SIRA ATLAR, DOMUZLAR ve DİĞER EVCİL HAYVANLARIN VİRAL HASTALIĞIDIR (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 294.10).
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Dağılım | Virus, insan enfeksiyonuna neden olur ve ASYA, JAPONYA’NIN KUZEYİ, KORE, ÇİN, TAYVAN, FİLİPİNLER, ENDONEZYA takımadaları ve HİNDİSTAN’IN ÜZERİNDEN HİNT YARIMADASINA ÇOK GENİŞ BİR BÖLGEDE AKUT HASTALIK YAPAR |
| Ana vektör | CULEX TRITAENIORHYNCHUS SUMMAROSUS; TERCİHEN BÜYÜK EVCİL HAYVANLAR ve KUŞLARDAN, NADİREN İNSANLARDAN BESLENEN, GECELERİ ISIRAN bu sivrisinek KUZEY ASYA’DA ZOONOTİK ve ÜSTTEN JE’NİN BAŞLICA VEKTÖRÜDÜR |
| Güney Asya | Güney Asya’da DAHA KARIŞIK BİR EKOLOJİ BASKINDIR |
| Tayvan/Hindistan | Tayvan’da ve Hindistan’ın vektörleri C. TRITAENIORHYNCHUS ve C. VISHNUI GRUBUNUN ÜYELERİDİR |
| Mevsim | JE aşısı uygulamasından önce JAPONYA, KORE, ÇİN, OKINAWA ve TAYVAN’DA DÜZENLİ OLARAK YAZ SALGINLARI GÖRÜLÜRDÜ |
| Son on yıl | Geçtiğimiz on yılda VİETNAM, TAYLAND, NEPAL ve HİNDİSTAN’DA TEKRARLAYAN MEVSİMSEL SALGINLARDA İSTİKRARLI BİR ŞEKİLDE ARTIŞ ve beraberinde FİLİPİNLER, ENDONEZYA ve AVUSTRALYA’NIN EYALETLERİNDEN QUEENSLAND’IN KUZEY UCUNDA DAHA KÜÇÜK SALGINLAR GÖRÜLMÜŞTÜR |
| Yağmur | Mevsimsel yağmurlarla sivrisinek populasyonlarında ve JE bulaşında ARTIŞ EŞLİK EDER |
| Domuz | DOMUZLAR VİRUSUN ÇOĞALMASI İÇİN KONAK GÖREVİ GÖRÜR |
| İnsidans | Endemik bölgelerde YILLIK İNSİDANS HER 10.000 KİŞİDE 1-10 ARASINDA DEĞİŞİR |
| Yaş | Başlıca 15 YAŞIN ALTINDAKİ ÇOCUKLAR ETKİLENİR ve ERİŞKİNLİĞE KADAR NEREDEYSE TAMAMI MARUZ KALMIŞTIR |
| Vaka:enfeksiyon | JE virusunun VAKA:ENFEKSİYON ORANI 1:25 İLE 1:1.000 ARASINDA DEĞİŞİR |
| Seyahat | JE, ASYA’YA SEYAHAT EDENLERDE GÖRÜLÜR; bu sebeple ENSEFALİT TANISINDA SEYAHAT ÖYKÜSÜ ÇOK ÖNEMLİDİR |
ℹ️ Dört aşamalı seyir4 ile 14 GÜN ARASINDA BİR İNKÜBASYON DÖNEMİNDEN SONRA vakalar tipik olarak DÖRT AŞAMADAN GEÇEREK İLERLER:
PRODROMAL HASTALIK (2-3 GÜN) → AKUT EVRE (3-4 GÜN) → SUBAKUT EVRE (7-10 GÜN) → İYİLEŞME DÖNEMİ (4-7 HAFTA).
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Başlangıç | Başlangıç ani başlayan ATEŞ, BAŞ AĞRISI, RESPİRATUAR SEMPTOMLAR, İŞTAHSIZLIK, BULANTI, KARIN AĞRISI, KUSMA ve PSİKOTİK EPİSODLAR DAHİL DUYUSAL DEĞİŞİKLİKLERE KADAR VARAN SEMPTOMLARLA OLUR |
| Nöbet | GRAND MAL NÖBETLER JE OLAN ÇOCUKLARIN %10-24’ÜNDE GÖRÜLÜR |
| Parkinson benzeri | PARKİNSON BENZERİ İSTİRAHAT TREMORU ve DİŞLİ ÇARK RİJİDİTESİ DAHA NADİREN GÖRÜLÜR |
| Ayırt edici | ÖZELLİKLE KARAKTERİSTİK OLANLAR HIZLA DEĞİŞEN SANTRAL SİNİR SİSTEMİ BULGULARIDIR (örn. HİPERREFLEKSİYİ TAKİP EDEN HİPOREFLEKSİ ve DEĞİŞKEN PLANTAR YANITLAR) |
| Bilinç | Hastanın ALGI DURUMU KONFÜZYON, KONUŞMA BOZUKLUĞU, DELİRYUM, UYKU HALİNDEN KOMAYA KADAR DEĞİŞKENLİK GÖSTEREBİLİR |
| BOS | Genellikle BEYİN OMURİLİK SIVISINDA HAFİF PLEOSİTOZ (100-1.000 LÖKOSİT/μL) VARDIR |
| BOS hücre tipi | Başlangıçta POLİMORFONÜKLEER HÜCRE HAKİMİYETİ VARDIR ama BİRKAÇ GÜN İÇİNDE BASKIN HALE GELİR |
| Albümin | ALBÜMİNÜRİ YAYGINDIR |
| Ölüm zamanı | Ölümcül vakalar genellikle HIZLA KOMAYA İLERLER ve HASTA 10 GÜN İÇERİSİNDE ÖLÜR |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Şüphe | Bulaş döneminde, ENDEMİK BÖLGELERDE GECE ISIRAN SİVRİSİNEK MARUZİYETİ BİLDİREN HASTALARDA JE’DEN ŞÜPHELENİLMELİDİR |
| Erken serum | JE’nin etiyolojik tanısı, HASTALIĞIN ERKEN DÖNEMİNDE TOPLANAN AKUT DÖNEM SERUMUNUN VİRUSA ÖZGÜ IgM ANTİKORLARININ VARLIĞI AÇISINDAN TEST EDİLMESİ ile konur |
| Alternatif | Alternatif olarak EŞLEŞTİRİLMİŞ AKUT ve İYİLEŞME DÖNEMİ SERUMLARINDA IgG ANTİKORLARININ 4 KAT veya DAHA FAZLA ARTIŞIN GÖSTERİLMESİ İLE KONUR |
| PCR | Virus aynı zamanda PCR İLE DE TANIMLANABİLİR |
JE için özgün bir tedavi yoktur. Tedavi NÖBETLERİN KONTROLÜNÜ İÇEREN YOĞUN DESTEKLEYİCİ BAKIMDIR.
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Mortalite | JE için insanda ölüm oranları %24-42’DİR ve 5-9 YAŞ ARASI ÇOCUKLAR ve 65 YAŞIN ÜZERİNDEKİ ERİŞKİNLERDE EN YÜKSEKTİR |
| Sekel sıklığı | SEKEL SIKLIĞI %5-70’DİR ve HASTANIN YAŞI ve HASTALIK ŞİDDETİ İLE DOĞRUDAN İLİŞKİLİDİR |
| Risk | Sekeller EN SIK HASTALIK BAŞLANGICINDA 10 YAŞINDAN KÜÇÜK OLAN ÇOCUKLARDA GÖRÜLÜR |
| Sekel tipleri | MENTAL BOZULMA, CİDDİ DUYGUSAL DENGESİZLİK, KİŞİLİK DEĞİŞİKLİKLERİ, MOTOR ANORMALLİKLER ve KONUŞMA BOZUKLUKLARI |
| Konu | İçerik |
|---|---|
| Ixiaro | DOKU KÜLTÜRÜ TEMELLİ JE AŞISI (IXIARO); ÇOCUKLAR ve ERİŞKİNLERDE KULLANILMAK ÜZERE LİSANS ALMIŞTIR; İNTRAMUSKÜLER OLARAK 28 GÜN ARA İLE HER BİRİ 0.5 ml, İKİ DOZ |
| Zamanlama | Hastanın JE endemik bölgeye beklenen varış tarihinden EN AZ 1 HAFTA ÖNCE SON DOZUN TAMAMLANMIŞ OLMASI GEREKİR |
| Çin | Çin’de çocuklar için geliştirilmiş oldukça ETKİLİ CANLI-ATENÜE, TEK DOZ JE AŞISI lisans almıştır |
| ‣ | Bu aşı CANLI-ATENÜE KIZAMIK AŞISI İLE EŞ ZAMANLI UYGULANABİLİR ve AŞILARDAN HERHANGİ BİRİNE İMMÜN CEVABI DEĞİŞTİRMEZ |
| Dang çaprazı | İnsanlarda, GEÇİRİLMİŞ DANG VİRUS ENFEKSİYONU KLİNİK JE’DEN KISMİ KORUNMA SAĞLAR |
💡 TUS ipucu — Japon ensefaliti
- FLAVIVIRUS; vektör CULEX TRITAENIORHYNCHUS; GECELERİ ISIRIR.DOMUZ amplifiye edici konaktır; KUŞLAR rezervuar.
- DÜNYADA VİRAL ENSEFALİTİN EN SIK AŞI İLE ÖNLENEBİLİR NEDENİ; 15 YAŞ ALTI ÇOCUKLARI etkiler.
- VAKA:ENFEKSİYON ORANI 1:25-1:1.000 — yani enfeksiyonların ezici çoğunluğu subkliniktir.
- KULUÇKA 4-14 GÜN; DÖRT AŞAMA: PRODROM (2-3 gün) → AKUT (3-4 gün) → SUBAKUT (7-10 gün) → İYİLEŞME (4-7 hafta).
- EN KARAKTERİSTİK BULGU: HIZLA DEĞİŞEN SSS BULGULARI (hiperrefleksiyi izleyen hiporefleksi, değişken plantar yanıtlar).
- GRAND MAL NÖBET %10-24; PARKİNSON BENZERİ TREMOR ve DİŞLİ ÇARK RİJİDİTESİ daha nadir.
- BOS: 100-1.000 hücre/μL; başta PMN, sonra mononükleer.ALBÜMİNÜRİ yaygındır.
- MORTALİTE %24-42; en yüksek 5-9 YAŞ ve >65 YAŞ.SEKEL %5-70; <10 yaşta en sık.
- Aşı: IXIARO (inaktif, 2 doz, 28 gün ara, varıştan ≥1 hafta önce bitmeli) veya ÇİN’de CANLI-ATENÜE TEK DOZ.
- GEÇİRİLMİŞ DANG, JE’ye karşı KISMİ KORUMA sağlar.