| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Arboviral Ensefalitlerin Karşılaştırması |
| ad-en | Comparison of arboviral encephalitides |
| gen | — |
| kalitim | — |
| insidans | — |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-14 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları |
Kuzey Amerika’da görülen başlıca Arboviral Enfeksiyonlar ensefalitlerin EPİDEMİYOLOJİK ve KLİNİK AYRIMI (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 294.1-294.9).
| Hastalık | Coğrafya ve vektör | Vaka:enfeksiyon oranı | Mortalite | Ayırt edici |
|---|---|---|---|---|
| Doğu at ensefaliti (EEE) | ATLANTİK ve KÖRFEZ eyaletleri; CULISETA MELANURA; Massachusetts kıyısı, New Jersey’nin 6 güney ilçesi, kuzeydoğu Florida | ÇOCUKLARDA 1:8 (en düşük), ERİŞKİNLERDE 1:29 | %33-75; EN YÜKSEK MORTALİTE | VAKALARIN ÜÇTE BİRİNDE HIZLA KOMA ve ÖLÜME İLERLEYEN FULMİNAN ENSEFALİT. BOS’ta BELİRGİN PLEOSİTOZ ve PERİFERİK LÖKOSİTOZ. Bebeklerde YÜKSEK ATEŞ + FONTANELDE BOMBELİK + ENSE SERTLİĞİ + JENERALİZE FLASK ya da SPASTİK PARALİZİ |
| Batı at ensefaliti (WEE) | Mississippi nehrinin BATISI (ABD ve Kanada); CULEX TARSALIS; su barajları, sulanmış tarım alanları | 4 YAŞ ALTINDA 1:58, ERİŞKİNDE 1:1.150 | %3-9; yaşlılarda en yüksek | ÜST SOLUNUM YOLU PRODROMU olabilir.VAKALARIN ÜÇTE BİRİ 1 YAŞIN ALTINDAKİ ÇOCUKLARDA. Bebeklerde FONTANELDE BOMBELEŞME, SPASTİK PARALİZİ.NÖROLOJİK SEKEL %13; bebeklerde %30’a kadar. Sağ kalan erişkinlerde REZİDÜEL PARKİNSON BENZERİ SENDROM |
| St. Louis ensefaliti (StLE) | Neredeyse tüm eyaletler; en yüksek atak KÖRFEZ eyaletleri; CULEX PIPIENS, C. quinquefasciatus, Florida’da C. nigripalpus, California’da C. tarsalis | 1:300’e kadar yüksek | ÇOCUKLARDA %2-5; erişkinlerde daha yüksek | YAŞ ÖZGÜ ATAK HIZLARI EN DÜŞÜK, 60 YAŞINDAN BÜYÜK BİREYLERDE EN YÜKSEKTİR. BOS’ta 100-200 hücre/μL.Erken: ATEŞ, FOTOFOBİ, BAŞ AĞRISI, KIRGINLIK, BULANTI, KUSMA, ENSE SERTLİĞİ.ÖLÜMCÜL SONUÇ İÇİN ESAS RİSK FAKTÖRÜ İLERİ YAŞ; HİPERTANSİF KARDİYOVASKÜLER HASTALIK ölümcül sonuç için risk faktörü. Çocuklarda SEKEL ~%10 |
| Batı Nil ensefaliti (WNE) | ABD’ye 1999’da geldi; TÜM EYALETLER ve KANADA’DA 9 İL; CULEX | — | Nöroinvazif hastalıkta ~%10 | → Batı Nil Ensefaliti |
| Powassan ensefaliti (POW) | Doğu Kanada ve ABD; IXODES COOKEI (diğer keneler ve I. scapularis de ilgili olabilir) | — | %10-15 | ÖNCELİKLE MESLEKİ veya SOSYAL MARUZİYETİ OLAN ERİŞKİNLERDE; ÖNEMLİ UZUN DÖNEM MORBİDİTE. 2008’den beri ABD’de 39 ölüm |
| La Crosse / California ensefaliti | ABD’de ENDEMİK; KUZEYMERKEZ ve MERKEZ eyaletler; AEDES TRISERIATUS (AĞAÇ KOVUKLARI, PERİDOMESTİK) | 1:22-300 | ~%1 (en düşük) | ESASEN ÇOCUKLARIN HASTALIĞIDIR: VAKALARIN %75’E VARAN KISMI. 2-3 GÜNLÜK ATEŞ+BAŞ AĞRISI+HALSİZLİK+KUSMA prodromu → ALGI BULANIKLIĞI → FOKAL veya JENERALİZE NÖBETLER. Çocuklar LETARJİK ama ORYANTASYON BOZUKLUĞU YOK.FOKAL NÖROLOJİK BELİRTİLER (kuvvetsizlik, afazi) %16-25’inde. BOS <%500 hücre.TRANSOVARYAL BULAŞ ile doğada sürdürülür |
| Colorado kene ateşi | Merkezi düzlüklerden Pasifik kıyısına; YÜKSEK BÖLGELER; DERMACENTOR ANDERSONI; SİNCAPLAR rezervuar | — | 3 ölüm bildirilmiş (hepsinde hemorajik belirti) | TİPİK “EYER TARZI” (SADDLEBACK) ATEŞ EĞRİSİ: semptomlar 24-72 saatte kaybolur, hastaların yarısında 2.gün aynı olay ikinci kez tekrarlar. Yüksek ateş, halsizlik, artralji, miyalji, kusma, baş ağrısı, ALGIDA AZALMA.DÖKÜNTÜ NADİRDİR. ENSEFALİT, MENİNGOENSEFALİT ve KANAMA DİYATEZİ %3-7’sinde; 12 YAŞ ALTINDA DAHA YAYGIN. Kene LARVA AŞAMASINDA virusu alır ve HAYATI BOYUNCA ENFEKTE KALIR |
| Venezuela at ensefaliti (VEE) | Güney ve Orta Amerika; 1971’de Orta Amerika ve Meksika’dan Güney Teksas’a taşınmıştır | %5-10’unda bifazik hastalık | Meningoensefalitlilerde %10-25 | 2-5 GÜNLÜK inkübasyon; ANİ ateş, titreme, baş ağrısı, boğaz ağrısı, miyalji, fotofobi, bulantı, kusma, ishal.SERVİKAL ‣ ve KONJONKTİVALARDA KIZARIKLIK. Dokularda LENF NODU, DALAK, AKCİĞER, KARACİĞER ve BEYİNDE ENFLAMATUAR İNFİLTRAT. VEE virusu LABORATUVAR ORTAMINDA YÜKSEK DERECEDE BULAŞICIDIR, 3.DÜZEY BİYOGÜVENLİK KABİNİ GEREKİR |
💡 TUS ipucu — Arboviral ensefalitler
- EN ÖLÜMCÜL: DOĞU AT ENSEFALİTİ (EEE), %33-75.EN HAFİF: LA CROSSE/CALIFORNIA, ~%1.
- EEE’nin AYIRT EDİCİ LABORATUVAR BULGUSU: BOS’ta BELİRGİN PLEOSİTOZ + PERİFERİK LÖKOSİTOZ — diğer viral ensefalitlerden farklı olarak.
- LA CROSSE ESASEN ÇOCUK HASTALIĞIDIR (%75’e varan kısım); StLE ve WEE’de ise YAŞLILAR en riskli gruptur.
- StLE’de ölümcül sonucun esas risk faktörü İLERİ YAŞ ve HİPERTANSİF KARDİYOVASKÜLER HASTALIK.
- WEE’de vakaların ÜÇTE BİRİ 1 YAŞ ALTINDA; sağ kalan erişkinlerde REZİDÜEL PARKİNSON BENZERİ SENDROM.
- COLORADO KENE ATEŞİ’NİN İMZASI “EYER TARZI (SADDLEBACK)” BİFAZİK ATEŞ EĞRİSİ; DÖKÜNTÜ NADİRDİR.
- Colorado kene ateşinde kene LARVA EVRESİNDE virusu alır ve ÖMÜR BOYU enfekte kalır.
- La Crosse: Aedes triseriatus, AĞAÇ KOVUKLARINDA ürer, TRANSOVARYAL BULAŞ ile sürer.
- POWASSAN: KENE kaynaklı tek Kuzey Amerika flavivirus ensefaliti; ERİŞKİN, MESLEKİ MARUZİYET; mortalite %10-15.
- BT/MRG/EEG’de FOKAL BULGU veya FOKAL NÖBET → HSV ENSEFALİTİ AKLA GELMELİ ve ASİKLOVİR BAŞLANMALI.
- VEE LABORATUVARDA ÇOK BULAŞICIDIR — BSL-3 gerekir.