Eşanlamlılar: ÖÖB, Özel Öğrenme Güçlüğü
Kategori: Çocuk Psikiyatrisi · Tür: hastalık
Özet
Normal veya üstü zekaya rağmen okuma, yazma ve aritmetikte beklenenin altında performansla giden nörogelişimsel bir bozukluktur; genetik, çevresel ve biyolojik etkileşimle oluşur, erkeklerde 2-3 kat sıktır ve DSM-5’e göre disleksi, diskalkuli ve Yazılı Anlatım Bozukluğu olarak ayrılır. Okul öncesinde konuşma gecikmesi, fonolojik farkındalık güçlüğü ve ince motor sorunları görülebilir; okul çağında yavaş, yanlış ve çabalı okuma, anlama ve heceleme güçlüğü, harf karıştırma (b-d-p, f-v, m-n), harf ekleme-çıkarma, sayı algısı ve hesaplama güçlüğü, sağ-sol ayrımında zorluk ve akademik başarıda düşme (en önemli belirti) ortaya çıkar; davranış sorunları, ödev çatışması, dikkat eksikliği ve ergenlikte akademik işlerden kaçınma eşlik edebilir. DSM-5 tanısı için uygun girişime rağmen en az altı aydır süren, yaşa göre ölçülebilir derecede düşük ve işlevi bozan güçlük gerekir; entelektüel yetersizlik, düzeltilmemiş görme/işitme sorunu, diğer mental ve nörolojik bozukluk, psikososyal güçlük veya yetersiz eğitimle açıklanamamalıdır. Tanı çocuk ve ergen psikiyatristi ve RAM değerlendirmesiyle konur. Tedavi özel eğitim programıdır, onaylı ilaç yoktur. Ayırıcı tanıda Anemi, anksiyete, depresyon, DEHB, Fetal Alkol Spektrum Bozukluğu, Hipotiroidi, kurşun zehirlenmesi, zihinsel yetersizlik ve Çinko Eksikliği yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat veya matematik işlemlerinde güçlük. DSM-5’e göre disleksi, diskalkuli ve disgrafi olarak üçe ayrılır; kesin neden bilinmez. Tanı çocuk ve ergen psikiyatristi ile RAM değerlendirmesiyle konur. (Çocuk Gelişimi › Gelişimsel Bozuklukları Ve Özel Gereksinim; s.517)
- Normal veya üstü zekaya rağmen okuma, yazma ve aritmetikte beklenenin altında performansla seyreden nörogelişimsel bozukluk; genetik, çevresel ve biyolojik etkileşimle oluşur, erkeklerde 2-3 kat sık. Tedavi özel eğitim programıdır, onaylı ilaç yoktur. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Özgül Öğrenme Bozukluğu; s.4229, s.4232, s.4233, s.4234)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- ÖÖB: zekası normal/üstü kişilerin yaş ve eğitime göre okuma, yazma, aritmetikte beklenenin altında performans gösterdiği, okul/iş/günlük yaşamı etkileyen nörogelişimsel bozukluk; bilgiyi edinme, kullanma, geri çağırmada beklenmedik yetersizlik (s.4229, s.517)
- Alt tipler DSM-5: okuma (disleksi), yazılı anlatım (disgrafi), matematik (diskalkuli); DSM-5 dışı: Sözel Olmayan Öğrenme Bozukluğu ve Dile Dayalı Öğrenme Bozukluğu (s.4229, s.517)
- Hafıza, dikkat sorunları veya sosyal ilişki güçlüğü öğrenme bozukluğu sayılmaz (s.4229)
- İlköğretimde en sık nöropsikiyatrik bozukluklardan; ders başarısızlığı, davranış sorunu, ödev çatışması ile başvuranlarda fark edilmemiş ÖÖB bulunabilir (s.4229)
Epidemiyoloji
- 10 ülke derlemesinde sıklık %1.2-20; DSM-5: ÖÖB %5-15, okuma bozukluğu %4-9, matematik bozukluğu %3-7; erkeklerde 2-3 kat sık (s.4230)
- Türkiye ilkokulda ÖÖB %6.6: okuma %4, aritmetik %3.6, yazma %1.8 (s.4230)
- Kronik tıbbi hastalığı olan çocuklarda 2 kat sık (s.4231)
Etiyoloji ve patogenez
- Net neden bulunamamıştır; olası nedenler: gebelikte yetersiz/dengesiz beslenme, sigara, alkol, uyuşturucu, doğum öncesi/sonrası toksik madde maruziyeti, erken doğum, uzun süren doğum, doğumda oksijensizlik, doğum sonrası beyin hasarı (s.517)