Eşanlamlılar: ÇÇKA
Kategori: Dil ve Konuşma · Tür: hastalık
Özet
Nöromüsküler sorun olmaksızın konuşma hareketlerinin planlanması, programlanması ve sürdürülmesinin etkilendiği nörolojik bir konuşma sesi bozukluğudur; okul çağı ve ergenlikte de sürebilir. Erken dönemde İştahsızlık ve bebekken sınırlı ses üretimi öyküsü, konuşma gecikmesi görülür. Çok heceli sözcükleri söylemede güçlük, taklit ve tekrarda daha belirgin tutarsız konuşma hataları (aynı kelime her seferinde farklı söylenir), akıcı olmayan bölünmüş ve yavaş konuşma, vurgu ve sıralama hatalarıyla prozodi bozukluğu, ünlü sesi bozukluğu ve artikülatör arama davranışı tipiktir. Alıcı dil iyi, ifade edici dil zayıftır; fonolojik farkındalık güçlüğü olabilir. Ayırıcı tanıda Dizartri ve Fonolojik Bozukluk yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Nöromüsküler sorun olmaksızın motor planlama, programlama ve sürdürme düzeylerinin etkilendiği nörolojik konuşma sesi bozukluğu; okul çağı ve ergenlikte de sürebilir. (Dil ve Konuşma › Çocukluk Çağı Konuşma Bozuklukları; s.655)
- Konuşma hareketlerini planlama ve koordine etme güçlüğü. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › İletişim Bozuklukları; s.4246)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Nöromüsküler problemlerin eşlik etmediği, konuşma için gerekli motor planlama, programlama ve sürdürme düzeylerinin etkilendiği nörolojik bir konuşma sesi bozukluğudur (s.655).
- Konuşma üretimi için hareketleri planlama ve koordine etme güçlüğü; konuşma seslerinde tutarsız bozulma, aynı kelime her seferinde farklı telaffuz edilir (s.4246).
- Konuşma uzadıkça ve karmaşıklaştıkça anlaşılırlık azalır; el yordamıyla açıklama/mücadele davranışı; öyküde erken beslenme güçlüğü, bebekken sınırlı ses üretimi, geç konuşma başlangıcı (s.4246).
Klinik bulgular ve seyir
- Konuşma sesi ve yapı üretimi (sözcük/hece), prozodi, akıcılık, tutarlılık, motor planlama ve programlama hataları ile anlaşılırlık ve netlik azalır (s.655).
- Çok heceli kelimeleri anlaşılır ve tutarlı söylemekte, akıcı ve hızlı konuşmakta zorlanırlar (s.655).
- Alıcı ve ifade edici dil becerileri arasında büyük fark vardır; genellikle tek heceli ve basit hece yapılarıyla konuşurlar (s.655).
- Doğal konuşma taklit konuşmaya göre tutarlı ve hedefe daha yakındır; taklit/tekrarda tutarsızdırlar (örn. şövalye: söbalbe, şövalvel, sobelbe) (s.655).
- Fonolojik farkındalık azdır, fonolojik işlemler karmaşık ve tahmin edilmesi zordur; hece ve kelime yapısında sıralama ve vurgu hataları görülür (s.655).
- Sesler izole olarak (p, t, k) doğru üretilebilir ama kelime içinde ve hece sayısı arttıkça zorlaşır; diğer konuşma sesi bozukluklarına göre ünlülerde de bozulma eşlik edebilir (s.655).