Eşanlamlılar: Çocukluk Çağı Davranışsal Uykusuzluğu, İnsomnia, Uykusuzluk

Kategori: Nöroloji · Tür: hastalık

Özet

Uyku miktarı veya kalitesinden doyumsuzlukla seyreden, uykuya dalma ve sürdürme güçlüğü veya erken uyanma ile giden, gündüz işlevselliğini bozan en sık uyku bozukluğudur. Çocuklarda davranışsal uykusuzluk (uyku başlangıcı ilişkili, sınır koyma ve karma tip) sıktır: bakım verenin yardımı olmadan uykuyu başlatamama, sık gece uyanmaları, yatmak istememe ve su, tuvalet gibi tekrarlayan talepler görülür. Yetersiz uykuya bağlı gündüz aşırı uykululuk, yorgunluk, sinirlilik, performans düşüklüğü, dikkat eksikliği ve hiperaktivite eşlik edebilir. DSM-5’e göre klinik sıkıntı veya işlev bozulması ile birlikte haftada en az 3 gece, en az 3 ay sürmesi, uygun ortama rağmen olması ve başka uyku-uyanıklık bozukluğu, madde ya da ruhsal/tıbbi durumla açıklanamaması gerekir; süreye göre dönemsel (1-3 ay), sürekli (3 ay ve üzeri) ve yineleyici olarak ayrılır. İlk basamak tedavi uyku hijyeni ve davranışsal müdahalelerdir; ilaç (melatonin, antihistaminik, klonidin) ikinci basamaktır. Ayırıcı tanıda anksiyete, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, Astım, Epilepsi, Huzursuz Bacak Sendromu, narkolepsi ve obstrüktif uyku apnesi yer alır.

Bölümlerdeki özetler

• Uykuyu başlatma/sürdürme güçlüğü ve gündüz performans düşüklüğü; en sık uyku bozukluğu. Tanı için haftada 3 kez en az 3 ay. Tedavide önce uyku hijyeni; melatonin, antihistaminik, klonidin. (Nöroloji › Çocuklarda Uyku Bozuklukları; s.3925)
• Uyku miktarı veya kalitesinden doyumsuzluk; uykuya dalma, sürdürme güçlüğü veya erken uyanma ile giden, gündüz işlevselliği bozan durumdur. Çocuklarda davranışsal uykusuzluk (uyku başlangıcı ilişkili, sınır koyma, karma tip) sık; ilk basamak tedavi uyku hijyeni ve davranışsal müdahalelerdir, ilaç ikinci basamaktır. (Ruh Sağlığı ve Hastalıkları › Çocuklarda Uyku Ve Uyanıklık Bozuklukları; s.4336, s.4337, s.4338, s.4339)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Belirleyiciler: dönemsel (en az 1 ay, 3 aydan kısa), sürekli (3 ay veya daha uzun), yineleyici (bir yılda 2 veya daha fazla dönem) (s.4336)
• Çocukluk Çağı Davranışsal Uykusuzluğu ICSD-3’te yer alır, DSM ve ICD’de yoktur; etkisiz uyku eğitimi veya ebeveynin sınır koyma zorluğuna bağlıdır (s.4337)
• Uyku Başlangıcı İle İlişkili Tip: uykuya dalma/geri dönmede emzirme, kucakta sallanma, TV gibi uyaranlara bağımlılık; tipik başlangıç yaşı yaklaşık 6 ay (s.4337)
• Sınır Koyma Tipi: yetersiz sınır nedeniyle yatma vaktinde gecikme/reddi, su, tuvalet, sarılma gibi tekrarlayan taleplerle vakit kazanma; gece bölünmesi beklenmez; tipik olarak 18 ay ve sonrası (s.4337)
• Karma tip: davranışsal uykusuzluğun iki alt tipinin özellikleri birlikte görülür (s.4337)

Epidemiyoloji

• Pediatrik uyku bozuklukları çocuk ve ergenlerin yaklaşık %25-40’ını etkiler (s.4335)
• Yatma zamanı sorunları ve gece uyanmaları bebek/okul öncesinde %20-30, ergenlerde %10-12 yaygındır (s.4337)
• Lise öğrencilerinin %28’i haftada en az bir kez okulda uykuya dalar, %14’ü aşırı uyku nedeniyle okula geç kalır (s.4337)
• Çocuklarda gündüz uykululuğunun en yaygın nedeni yetersiz uykudur (ödevlerin ertelenmesi, ders dışı etkinlik, telefon) (s.4337)