Yenidoğan Kolestazı

“Yenidoğan kolestazı, biyokimyasal olarak serum konjuge bilirübin düzeylerinin yaşamın ilk 14 gününün sonrasına uzamış yüksekliği olarak tanımlanır.” (Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Bölüm 383.1)

⚠️ İki haftalık kural“İlk iki haftadan sonra devam eden, ilerlemeye devam eden ya da bu yaşa kadar düzelmeyen sarılık değerlendirilmeli ve konjuge bilirübin düzeyi belirlenmelidir.”“Fizyolojik olarak konjuge olmayan hiperbilirübineminin tersine, yenidoğan kolestazı (herhangi bir düzeyde konjuge bilirübin yüksekliği) her zaman patolojiktir ve nedenin hemen ayırt edilmesi zorunludur.”

Mekanizmalar

• “Yenidoğan kolestazı, safra akışının mekanik olarak tıkanmasından ya da hepatik salgılamanın ve safra salgısının işlevsel bozulmasına neden olan bulaşıcı, genetik, metabolik ya da tanımlanmamış bozukluklardan kaynaklanabilir” (Tablo 383.1).
• “Mekanik lezyonlar arasında ortak safra kanalının darlığı ya da da tıkanması; biliyer atrezi tıkayıcı bozuklukların örnek modelleridir.”
• “Safra salgılama işlevinde bozukluk, doğuştan kusurlardan ve karaciğer hücrelerinin ya da biliyer sekretuar cisimciğin zedelenmesinden kaynaklı olabilir.”
• “Yenidoğan kolestazı intrahepatik ve ekstrahepatik hastalık olarak sınıflandırılabilir” (Şekil 383.1). “Tüm kolestaz biçimlerinin klinik özellikleri benzerdir.”
• “Etkilenen yenidoğanlarda Galaktozemi, kistik fibrozis, sepsis ya da hipotiroidizm gibi bazı durumların tanısı görece kolaydır ve çoğu yenidoğan tarama programlarının bir bileşenidir.”
• “Çoğu durumda, kolestazın nedeni belirsizdir. Biliyer atrezi ve idiopatik yenidoğan hepatiti arasındaki ayrım özellikle zordur.”

ℹ️ Dev hücreli dönüşüm“Kolestaz olan bebeklerde karaciğer hücrelerinin dev hücreli dönüşümü yaygın olarak görülür ve yenidoğan karaciğer zedelenmesinin bütün biçimlerinde olabilir. Bu durum intrahepatik kolestazda daha yaygın ve ağırdır.”“Yenidoğan hepatiti ve biliyer atrezinin klinik ve histolojik bulguları biraz benzerdir; ancak ayırt edici özellikleri vardır. Her ikisi için ortak olan temel süreç, karaciğer hücrelerinin ya da safra yollarındaki hücrelerin enflamasyonuna neden olan tanımlanmamış bir başlatıcı harekettir.”

• “Eğer hastalığın baskın bölgesi safra kanalının epiteli ise, kolanjite sonuçlanabilir; safra kanallarının ilerleyici skleroz ya da darlığına yol açabilir ve son durum tam tıkanmadır (biliyer atrezi). Karaciğer hücre zedelenmesi, ’yenidoğan hepatiti’nin klinik ve histolojik özelliklerini gösterebilir.” → Biliyer Atrezi

Safra akışı işlevinde bozukluk

• “Safra akışı karaciğer hücrelerinden etkin hepatik safra asidi atılımına doğrudan bağlıdır.”
• “Yaşamın erken dönemlerinde karaciğer hücrelerinde görece yetersiz safra asidi taşınması ve metabolizması aşamasında, küçük ölçüde bir karaciğer zedelenmesi safra akışını daha da azaltabilir; atipik ve potansiyel olarak toksik safra asitlerinin üretimine yol açabilir.”
• “Karaciğerden salgılanmadaki olay dizilerinden tek bir adımın seçici olarak bozulması, kolestatik bir sendromun tam ifadesini sağlar.”
• “Bebeklerdeki intrahepatik kolestazın çeşitli biçimlerinde safra asidi sentezinde spesifik kusurlar vardır” (Tablo 383.1).
• Neonatal hemokromatozis:“Kolestazın ağır biçimleri, maternal intravenöz immünoglobuline yanıt veren alloimmün aracılı bir gebelik hastalığı (fetusun karaciğer hücrelerine karşı gelişen maternal antikorlar) olan Gestasyonel Alloimmün Karaciğer Hastalığı ilişkilidir.”
• “Sepsisin kolestaza neden olduğu bilinmektedir; bu duruma olasılıkla Escherichia coli Enfeksiyonları tarafından üretilen bir endotoksin aracılık etmektedir.”