| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Escherichia coli Enfeksiyonları |
| ad-en | Escherichia coli infections |
| gen | Enterobacteriaceae; fakültatif anaerob, genellikle laktoz fermente eden gram-negatif basil; altı ishal yapıcı patotip |
| kalitim | — |
| insidans | Dünyada çocuklardaki ishallerin %30-40’ı ishal yapıcı E. coli kaynaklı |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-11 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 227, Tablo 227.1 |
💡 İki ayrı hastalık ailesi“Escherichia coli BAĞIRSAK İÇİ VE BAĞIRSAK DIŞI ENFEKSİYONLARIN ÖNEMLİ BİR NEDENİDİR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 227 — Patrick C. Seed)
“BAĞIRSAK İÇİ ENFEKSİYONLAR DİĞER İSHALLİ HASTALIKLAR GİBİ BULGU VERİR. BAĞIRSAK DIŞI ENFEKSİYONLAR ÜRİNER SİSTEM VE DOLAŞIM SİSTEMİNDE GÖRÜLÜR.”
“BAĞIRSAK İÇİ PATOJEN E. COLI, ENTERİK E. COLI OLARAK DA BİLİNİR, HASTALIKLARA YOL AÇAR.”
⚠️ Direnç — ESBL ve karbapenemaz“Bağırsak dışı patojen ve içi hastalık yapan E. coli tipleri çeşitli virulans faktörleri ve genetik programları olan ÖZELLEŞMİŞ GENETİK ÖZELLİKLERE SAHİPTİR.”
“Bağırsak dışı patojen E. coli’de GENİŞLEMİŞ SPEKTRUMLU β-LAKTAMAZ DİRENCİNE YOL AÇAN (ESBL) PLAZMİD AKTARIMINDAN DOLAYI ANTİBİYOTİK DİRENCİ GİDEREK ARTMAKTADIR. Bu durum PENİSİLİN, SEFALOSPORİN VE AZTREONAM DİRENCİNE DE YOL AÇAR.”
“KARBAPENEMAZI OLAN E. COLI SUŞLARI DA ORTAYA ÇIKMIŞTIR, BUNLARDA OLDUKÇA ÇOKLU ANTİBİYOTİK SINIF DİRENCİ VARDIR VE YÜKSEK İLAÇ DİRENÇLİ TÜRLERDİR.”
| Özellik | Nelson verisi |
|---|---|
| Aile | ENTEROBACTERIACEAE |
| Metabolizma | FAKÜLTATİF ANAEROB |
| Laktoz | GENELLİKLE LAKTOZU FERMENTE EDER |
| Boyama | GRAM NEGATİF BASİLDİR |
| Çoğu fekal E. coli | KOMMENSALDİR ve yaşamın birinci ayında insanlarda yerleşir; ÇOK NADİREN HASTALIK NEDENİ OLMAZ |
💡 Altı ishal yapıcı patotip“Klinik, biyokimyasal ve moleküler genetik kriterlere göre ALTI TEMEL İSHAL YAPICI E. COLI PATOTİPİ tanımlanmıştır:”
Patotip Açılımı ETEC ENTEROTOKSİJENİK E. COLI EIEC ENTEROİNVAZİV E. COLI EPEC ENTEROPATOJENİK E. COLI STEC SHIGA TOKSİN ÜRETEN E. COLI — ENTEROHEMORAJİK E. COLI (EHEC) veya VEROTOKSİN ÜRETEN E. COLI (VTEC) olarak da bilinir EAEC (EggEC) ENTEROAGREGATİF E. COLI DAEC YAYGIN YAPIŞKAN E. COLI
⚠️ Serotipleme patotip tanımlamaz“E. coli türleri ayrıca SEROGRUPLARINA GÖRE SINIFLANDIRILABİLİR, O LİPOPOLİSAKKARİT O ANTİJENİ VEYA SEROTİPİ VE H FLAJELAR ANTİJENİ tanımlar; örneğin O157:H7 gibi.”
“Her ne kadar BAZI PATOTİPLER ÇEŞİTLİ SEROTİPLERİ İÇERSE DE (örn. 117 ETEC SEROTİPİ TANIMLANMIŞTIR) VE BAZI SEROTİPLER BİRDEN FAZLA PATOTİPTE BULUNABİLİR (örn. O26:H11 EPEC VEYA EHEC OLABİLİR), HANGİ ÖZGÜL VİRULANS GENLERİNİN OLDUĞUNA BAĞLIDIR; SEROTİP BELİRLENMESİ SIKLIKLA KESİN PATOTİP TANIMLAMASINI SAĞLAMAZ.”
ℹ️ Virülans adacıkları ve plazmidler“E. coli normal barsakta bulunabildiği için, patojenite VİRULANS ÖZELLİKLERİ VE BU ÖZELLİKLERİN HASTALIĞA İLİŞKİ OLMASIYLA tanımlanır (Tablo 227.1).”
“İshal oluşturma mekanizması organizmaların HEDEF BAĞIRSAK HÜCRESİNDE BULUNAN GLİKOPROTEİN VEYA GLİKOLİPİD RESEPTÖRLERİNE BAĞLANMASI SONUCUNDA BAĞIRSAK HÜCRELERİNİN FONKSİYONUNU ETKİLEYEN VE BOZAN BİR FAKTÖR ÜRETİMİDİR.”
“Virulans özellikleri ve antibiyotik direnci genleri sıklıkla AKTARILABİLİR PLAZMİDLERDE, PATOJENİTE ADALARINDA VEYA BAKTERİYOFAJLARDA TAŞINIR.”
⚠️ Küresel yük ve mevsimsellik“Çeşitli ishal yapıcı E. coli türleri YAŞAMIN İLK YILINDA SIKLIKLA ENFEKSİYONLARA YOL AÇAR, ishal yapan E. coli dünya çapında ÇOCUKLARDAKİ İSHALLERİN %30-40’INI OLUŞTURMAKTADIR.”
“Ilıman iklimlerde SICAK AYLARDA ve tropikal iklimlerde YAĞMURLU HAVALARDA SIKLIĞI ARTAR.”
💡 Bulaş — inoküluma göre değişir“Çoğu ishal yapan E. coli (STEC HARİÇ) hastalık yapabilmesi için ORGANİZMA EKİLİMİ OLMALIDIR, bu nedenle YÜKSEK SAYIDA BAKTERİ İLE KONTAMİNE YİYECEKLERİN AĞIZDAN ALIMI GEREKLİDİR.”
“Enfeksiyon YEMEK HAZIRLANMASI VE KANALİZASYON BOŞALTIMININ SUBOPTİMAL OLDUĞU DURUMDA DAHA OLASIDIR.”
“İshal yapan E. coli patotipleri ayrıca KUZEY AMERİKA VE AVRUPA’DA ÖNEMLİDİR, ama GELİŞMEKTE OLAN DÜNYAYA KIYASLA BU BÖLGELERDEKİ EPİDEMİYOLOJİSİ İYİ BİLİNMEMEKTEDİR. Kuzey Amerika’da çeşitli ishal yapan E. coli tipi BEŞ YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA İSHALİN ENFEKSİYÖZ SEBEPLERİNİN %30’UNU OLUŞTURUR.”
⚠️ Asemptomatik taşıyıcılık“Çoğu çalışmada, ishal yapan E. coli patotipleri, gelişmekte olan ülkelerde yaşayan SAĞLIKLI ÇOCUKLARIN ÖNEMLİ BİR KISMINDA GÖRÜLMÜŞTÜR. Fazla sayıda çocuğun yaşadığı KAYNAK KISITLI ÇEVRELERDE SIK KARŞILAŞILAN DIŞKI KONTAMİNASYONU (İNSAN VE HAYVAN) SONUCUNDA PATOJENLERİN BULAŞMASI KOLAYLAŞIR.”
“Ayrıca modern, YÜKSEK DUYARLILIKTAKİ MİKROBİYOLOJİK YÖNTEMLER SAYESİNDE DIŞKIDA AZ SAYIDA BAKTERİ DAHİ SAPTANABİLİR.”
💡 Seyahat ishalinin ve bebek ishalinin ortak etkeni“ETEC gelişmekte olan dünyada Dehidratasyon YOL AÇAN BEBEKLİK ÇAĞI İSHALLİ HASTALIKLARININ (%10-30) VE SEYAHAT EDEN BİREYLERDEKİ İSHALİN (%20-60) BİR KISMINDAN SORUMLUDUR. ETEC SEYAHAT EDEN BİREYLERDE İSHALİN EN SIK NEDENİDİR.”
“Asya ve Afrika’da yürütülen GLOBAL ENTERİK ÇOKMERKEZLİ ÇALIŞMASI’NDA (GEMS), ISIYA DAYANIKLI ENTEROTOKSİNİ (ST) OLAN ETEC (ISIYA HASSAS ENTEROTOKSİNİ [LT] OLSUN VEYA OLMASIN) GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE BEBEKLİK ÇAĞI İSHALLERİNİN EN ÖNEMLİ NEDENLERİNDEN BİRİ VE ARTMIŞ ÖLÜM RİSKİ MEVCUTTUR.”
| Özellik | Nelson verisi |
|---|---|
| Tipik semptomlar | SULU, MUKUS VEYA KAN İÇERMEYEN İSHAL, KARIN AĞRISI, BULANTI, KUSMA |
| Ateş | ÇOK DÜŞÜK DÜZEYDEDİR VEYA YOKTUR |
| Süre | SIKLIKLA KENDİNİ KISITLAYICIDIR ve NADİREN BİR HAFTADAN UZUN SÜRER; birlikte 3-5 GÜN İÇERİSİNDE DÜZELİR |
| Patogenez | BAĞIRSAK MUKOZASINA ÇOK AZ DEĞİŞİKLİK YAPAR VEYA HİÇ YAPMAZ; ishal ince bağırsağı KOLONİZASYONU VE ENTEROTOKSİNLERİN SALINIMINI TAKİBEN başlar |
| Kolonizasyon | KOLONİZASYON FAKTÖR ANTİJENLERİ (CFAlar) gereklidir; 25’TEN FAZLA CFA TİPİ mevcuttur ve TEKLİ VEYA ÇOKLU eksprese edilebilir |
| Sık görülen CFA’lar | CFA/I, CS1-CS7, CS14 ve CS17 |
| Aşı sorunu | CFAlar yüksek düzeyde bağışıklık sistemini uyarır, ancak ÇOKLU SAYIDA CFAlar ve ALLELİK VARYANTLARI NEDENİYLE BAĞIŞIKLIĞI ETKİN BİR AŞI GELİŞTİRİLMESİ GÜÇTÜR |
| Nonfimbrial adezyon | TibA, BAKTERİYEL TUTUNMA VE HÜCRE İÇİNE GİRİŞİ SAĞLAYAN ETKİLİ BİR BAKTERİYEL ADEZİNDİR |
⚠️ İki toksin — iki mekanizma | Toksin | Mekanizma | |—|—| | LT (ısıya HASSAS) | BEŞ RESEPTÖR BAĞLAYICI ALT BİRİM VE BİR ENZİMATİK AKTİVİTESİ OLAN ALT BİRİMDEN OLUŞAN BÜYÜK BİR MOLEKÜLDÜR.VIBRIO CHOLERAE’NİN ÜRETTİĞİ KOLERA TOKSİNİ İLE ÇAPRAZ REAKSİYON GÖSTEREN YAPISAL, İŞLEVSEL VE NÖTRALİZAN BİR ANTİKORDUR. LT ADENİLAT SİKLAZI UYARIR, SİKLİK ADENOZİN MONOFOSFATIN ARTIŞINA NEDEN OLUR | | ST (ısıya DAYANIKLI) | KOLERA TOKSİNİYLE İLİŞKİSİ OLMAYAN KÜÇÜK BİR MOLEKÜLDÜR. ST GUANİLAT SİKLAZI UYARIR, SİKLİK GUANOZİN MONOFOSFATI ARTTIRIR |
“Her toksin bağırsak lümenine İYON VE SU GEÇİŞİNE VE DOLAYISIYLA SULU İSHALE NEDEN OLUR. BU TOKSİNLERİN GENLERİ PLAZMİDLERDE KODLANMAKTADIR.”
💡 O serogrubu artık belirleyici değil“Uzun yıllar boyunca O SEROGRUBU PATOJENİK VE KOMMENSAL E. COLI’Yİ AYIRT ETMEDE KULLANILMIŞTIR. Patojenik E. coli’nin artık ÖZGÜL VİRULANS GENLERİNE YÖNELİK PROB VE PRİMERLERLE TANINMASI NEDENİYLE O SEROGRUBUNU TANIMLAMAK ÖNEMİNİ KAYBETMİŞTİR.”
“E. coli serogruplarının 180’DEN FAZLASI ETEC İLE İLİŞKİLİ OLDUĞU SAPTANMIŞTIR; en sık görülen O SEROGRUPLARI O6, O8, O128 VE O153’TÜR, BU SEROGRUPLAR ETEC TİPLERİNİN SADECE YARISINI TANIMLAR.”