Eşanlamlılar: CTX
Kategori: Metabolizma · Tür: hastalık
Özet
Serebrotendinöz ksantomatozis (CTX), CYP27A1 mutasyonlarına bağlı otozomal resesif nörodejeneratif bir kolesterol ve safra asit sentez bozukluğudur; kolestanol gibi anormal sterol türevleri birikerek tendon çevrelerinde ksantom oluşturur. Erken çocuklukta uzamış neonatal sarılık ve Kolestaz, malabsorpsiyon, kronik ishal ve juvenil katarakt (cerrahi gerektirir) ilk bulgular olabilir; ardından tendon ksantomu (en sık Aşil tendonu), erken Osteoporoz ve kırıklar, plazma kolesterolü normal olduğu halde erken ateroskleroz, gelişimsel gecikme, bilişsel gerilik, otizm ve davranış bulguları gelişir. Nörolojik tutulum serebellar ataksi, intansiyonel Tremor, dismetri, disdiadokinezi, adolesan sonrası piramidal bulgular (spastisite, hiperrefleksi, Babinski), erişkinde Parkinsonizm ve periferik nöropatidir. Mignarri şüphe indeksi (aile öyküsü, tendon ksantomu, juvenil katarakt, erken osteoporoz, kronik ishal, uzamış neonatal sarılık, nörolojik bulgular) kullanılır; tanıda plazma kolestanol yüksekliği ve CYP27A1 analizi gerekir. Tedavi erken başlanan yaşam boyu kenodeoksikolik asittir. Ayırıcı tanıda diğer lipit metabolizması bozuklukları yer alır.
Bölümlerdeki özetler
- Sterol metabolizması bozukluğu; anormal sterol türevleri tendon çevrelerinde ksantom oluşturur, nörolojik belirtilerden önce geçici sarılık ve katarakt görülebilir. (Metabolizma › Kalıtsal Metabolizma Hastalıklarına Klinik Ve Laboratuvar Yaklaşım; s.2421, s.2427, s.2429)
- CYP27A1 mutasyonlarına bağlı otozomal resesif nörodejeneratif kolesterol ve safra asit sentez bozukluğu; kolestanol birikir. Erken çocuklukta kolestaz, ishal, juvenil katarakt; sonra ksantom, osteoporoz ve ilerleyici nörolojik tutulum görülür. Tanıda plazma kolestanol yüksekliği ve CYP27A1 analizi; tedavi erken başlanan yaşam boyu kenodeoksikolik asittir. (Metabolizma › Safra Asit Metabolizması Bozuklukları; s.2553, s.2554, s.2555)
- CYP27A1 geni; otozomal resesif. (Nöroloji › Çocukluk Çağında Ataksi; s.3936)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- CYP27A1 mutasyonlarıyla kolesterol metabolizması ve safra asit sentezinin defektif olduğu, otozomal resesif nörodejeneratif hastalık (CTX) (s.2553, s.3936)
- Safra asit metabolizması bozuklukları arasında nörolojik bulguların ön planda olduğu gruptandır (s.2551).
Etiyoloji ve patogenez
- Mitokondriyal sterol 27-hidroksilaz (CYP27A1) aktivitesi azalır; alternatif yolda CA ve CDCA azalır, sterol 7-hidroksilaz aktivitesi artar, 7α-hidroksikolestanon ve kolestanol üretimi artar; doku ve organlarda kolesterol, 7α-hidroksikolestanon, kolestanol birikimi klinikten sorumlu tutulur (s.2553).
Klinik bulgular ve seyir
- Nörolojik belirti öncesi geçici sarılık; tendon çevrelerinde anormal sterol türevli ksantomlar; katarakt (s.2421, 2427, 2429)
- Yavaş ilerleyici; erken süt çocukluğundan erişkin yaşa kadar farklı yaşta tanı alabilir; erken yaşta zeka geriliği, otizm ve davranış bulguları, sonra serebellar, piramidal ve ekstrapiramidal tutuluma bağlı ağır nöromotor retardasyon (s.2553).
- Nörolojik olmayan en erken bulgular: yenidoğan/erken süt çocukluğunda Kolestaz ve malabsorpsiyon, genellikle juvenil başlangıçlı ve ileri yaşta cerrahi gerektiren katarakt (s.2553).
- Ksantomlar çoğunlukla erişkinde ancak çocuklukta da bildirilir; en sık Aşil tendonunda, ayrıca parmak, tibia, palmar-plantar yüzey ve cilt altı nodül (s.2553).