Pulpitis, apikal abse ve Ludwig anjini

Karşılaştırılan: Geri Dönüşümlü Pulpitis · Geri Dönüşümsüz Pulpitis · Akut Apikal Abse · Kronik Apikal Abse · Ludwig Anjini · Başlık: Diş ve Ağız Hastalıkları

Tedavi edilmeyen Diş Çürüğü pulpaya ilerlediğinde ortaya çıkan bu tablolar aynı sürecin ardışık evreleridir ve hepsi Diş Ağrısı ile başvurabilir. Ayrımın anahtarı ağrının niteliğidir: yalnızca uyaranla ortaya çıkıp uyaran kalkınca geçen ağrı Geri Dönüşümlü Pulpitisi, çocuğu uykudan uyandıran spontan ağrı Geri Dönüşümsüz Pulpitisi, şiddetli ve kalıcı ağrıyla birlikte yüz şişliği Akut Apikal Abse ve orofasiyal selüliti düşündürür. Kronik Apikal Abse ise ağrısızdır ve bukkal drenajla fark edilir. Enfeksiyon ağız tabanına yayılırsa hava yolunu tehdit eden Ludwig Anjini gelişebilir.

Özellik	Geri Dönüşümlü Pulpitis	Geri Dönüşümsüz Pulpitis	Akut Apikal Abse	Kronik Apikal Abse	Ludwig Anjini
Etiyoloji ve mekanizma	Çürüğün pulpayı etkilemesi	Tedavisiz kalan geri dönüşümlü pulpitisin ilerlemesi	Nekrotik dişten gelişen apikal periodontit	—	Submandibular, sublingual ve submental boşlukların bilateral şiddetli selüliti; çoğunlukla odontojenik
Başlangıç ve seyir	Uyaranla ortaya çıkan, uyaran kalkınca geçen ağrı	Spontan, şiddetli ağrı	Acil durum; selülite ilerleyebilir	Kronik, ağrısız	Hızlı ilerleyen
Ana semptomlar	Uyarana bağlı diş ağrısı (sıcak, soğuk, tatlı)	Spontan diş ağrısı; çocuğu uykudan uyandırır	Spontan, şiddetli ve kalıcı diş ağrısı	Genellikle ağrı yok	Ateş, diş ağrısı, boyun ağrısı, odinofaji, disfaji
Ayırt ettirici fizik muayene bulguları	—	Perküsyon hassasiyeti, bölgesel lenfadenopati	Orofasiyal selülit (submandibular veya oküler tutulum olabilir)	Bukkal dokulardan pürülan drenaj	Hassas submandibular endurasyon, ağız tabanı ödemi (dil yükselir ve arkaya itilir), salya akması, stridor, takipne
Tedavi	Etken giderilir, diş restore edilir	Kanal tedavisi veya çekim	Selülit varsa insizyon-drenaj ve antibiyotik	—	—
Komplikasyon ve prognoz	Tedavi edilmezse geri dönüşümsüz pulpitise ilerler	—	Orofasiyal selülit	—	Dilin arkaya yer değiştirmesiyle hava yolu tıkanıklığı; nefes darlığı, takipne ve stridor habercidir

Ayırt ettirici ipuçları

Ağrı yalnızca sıcak, soğuk veya tatlıyla geliyor ve uyaran kalkınca geçiyor: geri dönüşümlü pulpitis lehine. Ağrı spontan ve çocuğu uykudan uyandırıyor: geri dönüşümsüz pulpitis lehine.
Perküsyon hassasiyeti ve bölgesel lenfadenopati: geri dönüşümsüz pulpitis lehine; geri dönüşümlü pulpitiste fizik muayene bulgusu tanımlanmamıştır.
Şiddetli ve kalıcı ağrıya yüz şişliği (submandibular veya periorbital) eşlik ediyor: akut apikal abse ve orofasiyal selülit lehine.
Ağrı yok, bukkal dokudan pürülan akıntı var: kronik apikal abse lehine.
Bilateral submandibular sertlik, ağız tabanı ödemi, salya akması, odinofaji/disfaji ve stridor: Ludwig anjini lehine; tek dişe sınırlı ağrı ve tek taraflı yüz şişliği akut apikal abse lehine.
Ludwig anjini Perikoronitin de seyrek bir sekelidir; sürmekte olan üçüncü molar çevresinde flep şişliği varsa kaynak perikoronit olabilir.

Tanısal yaklaşım

Tanı öykü ve ağız muayenesine dayanır. Önce ağrının uyaranla mı yoksa spontan mı olduğu ve geceleri uyandırıp uyandırmadığı sorulur. Ardından dişe perküsyon yapılır, bölgesel lenf nodları, yüz ve boyun şişliği ile bukkal drenaj aranır. Yüz şişliği olan çocukta selülitin yayılımı değerlendirilir. Ağız tabanı ödemi, salya akması, nefes darlığı veya stridor varsa hava yolu tehlikesi nedeniyle Ludwig anjini acil olarak ele alınır. Pulpitiste diş restore edilir ya da kanal tedavisi/çekim yapılır; selülitli abseye insizyon-drenaj ve antibiyotik eklenir.