Eşanlamlılar: KNO, KRMO, Kronik Rekürren Multifokal Osteomyelit, Kronik Tekrarlayan Multifokal Osteomiyelit
Kategori: Romatoloji · Tür: hastalık
Özet
Kemiğin steril, enfeksiyöz olmayan inflamasyonuyla giden otoinflamatuar kemik hastalığıdır; çocuklarda en sık inflamatuar kemik hastalığıdır, en sık 7-12 yaşta görülür ve kızlarda iki kat fazladır. KRMO en ağır multifokal formudur, erişkin karşılığı SAPHO’dur; kültür steril olup radyolojik ve histolojik olarak enfeksiyöz osteomiyelitten ayırt edilemez. Yavaş ilerleyen, lokalize, geceleri artan ve uykudan uyandıran kemik ağrısı, topallama, bası ile kemik hassasiyeti, hafif ısı artışı ve yumuşak doku şişliği görülür; ateş ve halsizlik %15-20’dedir. Lezyonlar uzun kemiklerin metafizinde (%75; distal femur, proksimal tibia), fibula, omurga (%25-30; vertebra plana, disk tutulmaz), pelvis ve klavikulanın medial 1/3’ündedir; tek taraflı sakroiliit, yaklaşık %40 yakın eklem artriti ve erken kısmi fizyal arrest olabilir. Palmoplantar püstüloz (%3-20), psöriazis, akne, piyoderma gangrenozum, Sweet sendromu ve inflamatuar bağırsak hastalığı (%3-7) eşlik edebilir; akut faz reaktanları hafif-orta yüksektir, CRP sıklıkla normaldir. MR altın standarttır (kemik iliği ödemi); grafide litik veya sklerotik lezyon görülür. Tanı dışlama tanısıdır, biyopsi önerilir; Jansson kriterleri: 2 majör veya 1 majör + 3 minör (majör: osteolitik/sklerotik radyolojik lezyon, multifokal lezyon, palmoplantar püstülozis/psöriyazis, steril inflamasyon/fibroz/skleroz gösteren biyopsi; minör: normal kan sayımı ve iyi genel durum, hafif-orta CRP/ESH yüksekliği, >6 ay izlem, başka otoimmün hastalık, hiperosteoz, akrabalarda otoimmün/otoinflamatuar hastalık). İlk tedavi NSAİİ’dir; yanıtsızlıkta metotreksat/sulfasalazin, TNF inhibitörü veya bifosfonat kullanılır. Enfeksiyöz osteomiyelit, Ewing sarkomu, Langerhans hücreli histiyositoz, Fibröz Displazi, kemik tüberkülozu, hipofosfatazya, avasküler nekroz ve büyüme ağrısı ayırıcı tanıdadır.
Bölümlerdeki özetler
- Çocuklarda en sık enflamatuvar kemik hastalığı; enfeksiyöz osteomiyelitten radyolojik ve histolojik ayırt edilemez, kültür steril. MR altın standart; ilk tedavi NSAİİ. (İmmünoloji › Otoenflamatuvar Hastalıklarda İmmün Sistem Kusurları; s.1501, s.1502)
- Kemik dokusunun steril, enfeksiyöz olmayan inflamasyonuyla giden otoinflamatuar kemik hastalığıdır; en sık 7-12 yaşta, kızlarda iki kat fazla görülür. KRMO en ağır multifokal formudur, erişkin karşılığı SAPHO’dur. Tanı dışlama tanısıdır (MR altın standart, biyopsi önerilir); ilk tedavi NSAİİ’dir, yanıtsızlıkta metotreksat/sulfasalazin, TNF inhibitörü veya bifosfonat kullanılır. (Romatoloji › Otoinflamatuar Kemik Hastalıkları; s.3561, s.3562, s.3563, s.3564)
- Etiyolojisi bilinmeyen inflamatuar kemik hastalığı; ortalama yaş 14; kültür negatif; SAPHO bileşeni olabilir. (Radyoloji › Pediatrik Kas İskelet Sistemi Radyolojisi; s.4707)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Kronik non-bakteriyel osteomiyelit (KNO; eski adı kronik tekrarlayan/rekürren multifokal osteomiyelit, KRMO): çocuklarda en sık enflamatuvar kemik hastalığı; kemiğin steril, enfeksiyöz olmayan inflamasyonuyla karakterize, etiyolojisi bilinmeyen, uzamış tekrarlayıcı seyirli otoinflamatuar kemik hastalığıdır; histolojik ve radyolojik olarak enfeksiyöz osteomiyelitten neredeyse ayırt edilemez; kompleks kalıtım; en sık form sporadik KNO, monogenik formlar (Majeed, DIRA) çok daha nadirdir; 1972’de ‘subakut ve kronik simetrik osteomiyelit’, 1978’de KRMO, 2005’ten itibaren KNO adı kullanılmıştır (KNO tüm spektrumu, KRMO en ağır formu kapsar); pediatrik vakalar için KNO, erişkinler için SAPHO (sinovit, akne, püstüloz, hiperosteoz, osteit) terimi kullanılır (s.1492, s.1501, s.3561, s.4707)
Epidemiyoloji
- En sık 7-12 yaşta (ortalama tanı yaşı 9-10; başka bölümde büyük çocuk ve adölesanlarda ortalama yaş 14); <2 yaşta çok nadir (Majeed, DIRA akla gelmeli); kızlarda 2 kat sık; bazı vakalar palmo-plantar püstülozis ile ilişkilidir ve SAPHO sendromunun parçası olabilir (s.3561, s.4707)
- Almanya’da yıllık insidans 0.4/100.000 (s.3561).
Etiyoloji ve patogenez
- Sporadik KNO’nun etiyolojisi bilinmemektedir; histolojide nonspesifik Kronik Osteomiyelit değişiklikleri, kültürde üreme olmaz; otoimmün bir durum olduğu düşünülür; IBH, psöriazis, palmoplantar püstüloz eşlik edebilir (s.1501, s.4707)
- Mekanizma bilinmez; genetik yatkın konakta çevresel tetikleyiciyle doğal bağışıklık disregülasyonu, IL-1, IL-6, IL-20, TNF-α artışı, RANK-RANKL etkileşimiyle osteoklast aktivasyonu ve kemik rezorpsiyonu düşünülür (s.3561).
- Hastaların ~%50’sinde 1. veya 2. derece akrabada sedef, İBH veya inflamatuar artrit vardır; bazı hastalarda FBLIM1 ve FGR mutasyonu bulunmuş ancak başka kohortlarda gösterilememiştir (s.3561).
- Bazı biyopsi kültürlerinde Cutibacterium acnes ve stafilokok üremiştir, ancak antibiyotiğe yanıt olmaması bulaşıcı etken olarak değerlendirilmesini gerektirir; akneli hastalarda C. acnes tetikleyici olabilir (s.3561).