Eşanlamlılar: AKD, Alerjik Kontakt Dermatit, İritan Kontakt Dermatit
Kategori: Dermatoloji · Tür: hastalık
Özet
Alerjen veya irritan maddenin temas ettiği alanlarda gelişen kaşıntılı egzamatöz dermatittir; alerjik form tip IV hipersensitivite reaksiyonudur ve çocuklarda en sık nikel, koku, koruyucu ve neomisin gibi alerjenlerle olur. Akut dönemde eritemli egzamatöz papül ve plaklar, ödem, vezikülobüllöz ve sulantılı lezyonlar, seröz kurutlar; kronik dönemde likenifikasyon, fissür ve hiperpigmentasyon görülür; egzama sıklıkla elde, daha az yüzde yerleşir, nadiren jeneralize olur. Tanı öykü, lezyon dağılımı ve yama testiyle (48 saatte çıkarma, 24-120 saatte son okuma) konur; yama testi altın standarttır. Atopik dermatit, seboreik dermatit, Psoriazis (Dış Kulak), dishidrotik egzama, juvenil plantar dermatoz, Uyuz, fungal ve bakteriyel enfeksiyon ve Dermatomiyozit ve Polimiyozit ayırıcı tanıdadır. Tedavide temel ilke etkenden uzak durmaktır; topikal steroid, gerekirse fototerapi veya immünsüpresanlar kullanılır.
Bölümlerdeki özetler
- Alerjen veya irritan maddenin temas ettiği alanlarda gelişen kaşıntılı egzamatöz dermatittir; tedavide temel ilke etkenden uzak durmaktır. (Alerji › Atopik Dermatit; s.1370)
- Tip IV hipersensitivite reaksiyonudur; çocuklarda en sık nikel, koku, koruyucu ve neomisin gibi alerjenlerle gelişir. Altın standart tanı yama testidir; tedavi alerjenden kaçınma, topikal steroid ve gerekirse fototerapi veya immünsüpresanlardır. (Dermatoloji › Çocukluk Çağı Dermatitleri Seboreik Dermatit; s.4488, s.4489, s.4490)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- Kaşıntılı bir hastalıktır; lezyonlar allerjik veya irritan maddenin temas ettiği alanlarda ortaya çıkar (s.1370).
- Kontakt dermatit irritan ve alerjik (AKD) olarak ikiye ayrılır; AKD immünolojik mekanizmalı doku inflamasyonudur (s.4488)
- AKD derinin tip IV hipersensitivite reaksiyonudur: allerjen bölgesel lenf nodlarında tanınıp antijen spesifik T hücresi oluşur; tekrar maruziyette duyarlı T hücreleri epidermise göç edip eritem, vezikül, kaşıntı, ödem yapar (s.4488)
Epidemiyoloji
- Küçük çocuklarda nadir sanılırdı, ancak 1 haftalık infantta bildirilmiştir; asemptomatik sağlıklı çocukların ~%20’sinde nikel gibi ajanlarla AKD gelişir (s.4488)
- Çocukluk çağında yama testi uygulanma oranı %1-10; pediatrik AKD prevalansı %16.5; olguların >%75’i 10 yaş üstü çocuklar; kızlarda daha sık (nikel; küpe, piercing); beyaz ırkta daha fazla; Kuzey Amerika, Avrupa, Asya arasında coğrafik fark yok (s.4488–4489)
Etiyoloji ve patogenez
- AKD ve AD ortak Th1, Th2, Th17 yolağını paylaşır; AKD tanılı çocukların ~1/3’ünde eş zamanlı AD; kortikosteroid formülasyonlarının %38’inde sensitizan allerjen saptanmıştır; tedaviye dirençli AD’lerin 3/4’ünde kontakt dermatit bildirilmiştir (s.4489)
- Çocuklarda sık allerjenler: nikel, fragrance mix I, Peru balsamı (BoP), propilen glikol, CAPB, basitrasin, neomisin, kobalt, formaldehit, metilizotiyazolin, lanolin; coğrafi farklar: ABD’de nikel, İspanya’da timerozal, Asya’da altın (s.4490)
- Metaller: nikel dünya çapında çocuklarda en sık allerjen (piercing, takı, oyuncak, konsol, kemer tokası, kıyafet, yiyecek); kobalt genelde nikelle birlikte (tok, fermuar, takı, pastel boya, saç boyası, deodorant, vitamin, deri ürünleri) (s.4490)