Eşanlamlılar: Skabies, Skabiyez

Kategori: Dermatoloji · Tür: hastalık

Özet

Sarcoptes scabiei var. hominis’in neden olduğu bulaşıcı ektoparaziter deri enfestasyonudur; deriden deriye temas ve cansız objelerle bulaşır. Bulaştan 2-4 hafta sonra başlayan, geceleri ve sıcakla artan, uykudan uyandıran jeneralize kaşıntı tipiktir (infantlarda görülmeyebilir). Kasık, genital bölge, kalça, koltuk altı ve bebek gövdesinde 2-3 mm papüller, eritematöz papüller, ekzematize impetijinize plaklar ve kıvrımlı gri-beyaz tüneller (sillon; patognomonik) görülür; bebeklerde avuç içi, ayak tabanı, baş ve kulak arkasında vezikül ve püstüller, tedaviden aylar sonra sürebilen nodüler lezyonlar olabilir. Tanı anamnez (gece kaşıntısı, aile öyküsü, tipik yerleşim), deri kazıntısında sarkopt, yumurta veya feçes gösterilmesi ve dermoskopide tünel ucunda siyah üçgen (delta-wing-jet) bulgusuyla konur; testler negatifse ampirik tedavi verilir. Aile bireyleri birlikte permetrin %5, sülfür veya oral ivermektinle tedavi edilir ve çamaşır hijyeni esastır. Ayırıcı tanıda atopik dermatit, Kontakt Dermatit, seboreik dermatit, impetigo, infantil akropüstüloz ve Langerhans hücreli histiyositoz yer alır.

Bölümlerdeki özetler

• Sarcoptes scabiei hominis’in neden olduğu, deri teması ile bulaşan bulaşıcı ektoparazit hastalığıdır; atopik dermatit ayırıcı tanısında yer alır. (Alerji › Atopik Dermatit; s.1370)
• Sarcoptes scabiei var. hominis’in neden olduğu ektoparaziter deri enfestasyonudur; deriden deriye temas ve cansız objelerle bulaşır. Tedavide aile bireylerinin birlikte permetrin %5, sülfür veya oral ivermektinle tedavisi ve çamaşır hijyeni esastır. (Dermatoloji › Derinin Paraziter Hastalıkları Uyuz; s.4475, s.4476)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• Uyuz: zorunlu insan paraziti Sarcoptes scabiei var. hominis’in yol açtığı ektoparaziter deri enfestasyonu; sarkoptlar üst deri tabakasında oyuk açıp yumurta bırakır, yoğun kaşıntı yapar; Sarcoptes scabiei hominis’in neden olduğu, yaklaşık 0-4 mm boyutunda insana özgü ektoparazit kaynaklı bulaşıcı deri hastalığıdır (s.4475, s.1370)
• Bebek ve çocukta kaşıntının ifade edilememesi ve sık temas tanıyı geciktirip yayılımı artırır (s.4475)

Epidemiyoloji

• Dünyada her sosyoekonomik grupta yaygındır; endemik bölgeler dışında bazı kırsal bölgelerde sıklık %10’a ulaşabilir, bunların %60’ı çocuktur (s.4475)
• Düşük-orta gelirli ve tropik ülkelerde ortak yatak paylaşımı ve geç tanı nedeniyle çocuklarda prevalans çok yüksektir; Türkiye’de son yıllarda vakalar artmıştır (s.4475)

Etiyoloji ve patogenez

• Ciltten temas yoluyla bulaşır; bu nedenle aile öyküsü önemlidir; Bulaş en az 15-20 dk süren deriden deriye temasla olur; sarkoptlar serin nemli ortamda 7 güne kadar canlı kaldığından çarşaf, yatak, kıyafetle de geçiş mümkündür (s.1370, s.4475)
• Etken 10-14 günlük yaşam periyodunu deri epitelinde geçirir; dişi stratum korneumda tünel açıp günde 2-3 yumurta bırakır, yumurtalar 7-10 günde erişkin olur, deride 4-6 hafta yaşar (s.4475)
• Sarkoptlar ve ürünleri kutanöz hipersensitivite reaksiyonu ve kaşıntılı dermatoz yapar (s.4475)
• Erişkinde dişi sarkopt sayısı 10-15, çocuklarda 20 ile sınırlıdır (s.4475)