Herediter Fruktoz İntoleransı

“Fruktoz-1,6-bisfosfat aldolaz (aldolaz B) eksikliği, bebeklik döneminin ağır bir hastalığıdır; karaciğer, böbrek ve bağırsakta aldolaz B etkinliğinin eksikliği sonucu oluşur” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 105.3).

Mekanizma

“Bu enzim, fruktoz-1,6-bisfosfatın trioz fosfat ve gliseraldehit fosfata hidrolizini katalizler. Aynı enzim fruktoz-1-fosfatı da hidrolize eder. Enzim etkinliğinin yokluğu fruktoz-1-fosfat hızla birikerek fruktoz içerikli gıda alındığında hastalığın ağır belirtilerini ortaya çıkarır.”

Epidemiyoloji ve genetik

• “Herediter fruktoz intoleransının (HFİ) gerçek insidansı bilinmemektedir, ancak 26 bin canlı doğumda bir kadar yüksek olduğu tahmin edilmektedir.”
• “HFİ, otozomal resesif kalıtılır. ALDOB geni, kromozom 9q22.3’te bulunur.”
• “Kuzey Avrupalılarda en sık görülen patojenik varyant, beşinci ekzonda 149. pozisyondaki alaninin proline dönüşmesine yol açan bir G→C transversiyonu şeklinde yanlış anlamlı bir varyanttır. Bu varyant, iki başka yanlış anlamlı varyant (p.A174D ve p.N334K) ile birlikte Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki HFİ’nin %80-85’inden sorumludur.”

Klinik Bulgular

• “Etkilenmiş bireyler meyve, meyve suyu ya da şekerli tahıl aracılığıyla fruktoz ya da sukroz (sofra şekeri) diyete eklenene kadar genellikle asemptomatik kalırlar.”“Belirti ve bulgular şekeri içeren gıdalar ya da mamalar başlanınca sıklıkla bebeklikte ortaya çıkar.”
• “Erken klinik belirtiler galaktozemiye benzer ve şunları içerir: sarılık, hepatomegali, kusma, letarji, irritabilite ve nöbetler.”
• “HFİ hastalarında Çölyak Hastalığı insidansı genel toplumdan daha yüksek olabilir (%10’a %1-3).”
• “Hastalar, fruktoz alımı ile ilişkili bulantı, kusma ve karın ağrısı belirtileri nedeniyle, yaşları ilerledikçe fruktoz içeren gıdalara karşı genellikle bir tiksinti geliştirirler.”
• Laboratuvar:“Laktik Asidoz ile Giden Sendromlar, Hipofosfatemi, hiperürisemi ve Hipermagnezemi yer alır. Pıhtılaşma zamanında uzama, hipoalbüminemi, bilirübin ve transaminaz düzeylerinde yükselme ve proksimal tübüler işlev bozukluğu da görülebilir.”
• “Akut fruktoz alımı semptomatik Hipoglisemili Bebek ve Çocuğa Yaklaşımye yol açar; alınan ne kadar fazlaysa klinik tablo o kadar ağırdır. Kronik alım ise Büyüme Geriliği ve karaciğer hastalığına neden olur.”
• “Fruktoz alımı devam ederse hipoglisemik ataklar tekrarlayarak ilerleyici böbrek ve karaciğer yetmezliği ile sonunda ölüme götürür.”

Tanı

• “Bir akut atak sırasında idrarda redüktan madde varlığı, HFİ olasılığını akla getirir.”
• “Oral fruktoz yükleme testi, test sonrasında hasta akut olarak kötüleşebileceğinden, hastayı yüksek risk altında bırakması nedeniyle artık kabul görmeyen bir tanısal yaklaşımdır.”