| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Guatrojenler ve mekanizmaları |
| ad-en | Goitrogens and their mechanisms |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem |
Tablo 583.1 (Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem, Bölüm 583).
| Guatrojen | Mekanizma |
|---|---|
| > [!tip] Manyok, lima fasülyesi, keten tohumu, süpürge darısı, tatlı patates | TİROİD BEZİNDE İYOT İLE YARIŞMAYA GİREN TİYOSİYANATA METABOLİZE OLAN SİYANOJENİK GLUKOZİD İÇERİRLER |
| Turpgiller (lahana, kara lahana, karnıbahar, brokoli, şalgam) | GLUKOSİNOLAT İÇERİR; METABOLİTLERİ TİROİD BEZİNDE İYOT İLE YARIŞMAYA GİRER |
| Soya, darı | FLAVONOİDLER ‣ AKTİVİTESİNİ BOZAR |
| Guatrojen | Mekanizma |
|---|---|
| > [!tip] Perklorat | SODYUM-İYOT TAŞIYICISININ YARIŞMALI İNHİBİTÖRÜ; TİROİD BEZİNE İYOT TAŞINMASINI AZALTIR |
| Diğerleri (kömür üretimindeki disülfidler gibi) | TİROİDE İYOT ALIMINI AZALTIR |
| > [!warning] Sigara | EMZİRME ESNASINDA SİGARA KULLANIMI, ANNE SÜTÜNDEKİ İYODUN AZALMASI İLE İLİŞKİLİDİR; SİGARADAKİ TİYOSİYANATIN YÜKSEK SERUM KONSANTRASYONU SÜT BEZLERİNİN SEKRETUVAR EPİTELİNDEN AKTİF TAŞINIMDA İYOT İLE YARIŞMAYA GİREBİLİR |
| Eksiklik | Mekanizma |
|---|---|
| > [!tip] Selenyum eksikliği | BİRİKMİŞ PEROKSİDAZ TİROİDE ZARAR VEREBİLİR ve DEİYONİDAZ EKSİKLİĞİ TİROİD HORMON AKTİVASYONUNU BOZAR |
| > [!tip] Demir eksikliği | TİROİD BEZİNDE HEME BAĞIMLI TİROPEROKSİDAZ AKTİVİTESİNİ AZALTIR ve İYOT PROFLAKSİNİN ETKİNLİĞİNİ KÖRELTEBİLİR |
| Vitamin A eksikliği | TSH UYARIMINI ARTIRIR ve HİPOFİZAL TSH-β GENİNİN VİTAMİN A ARACILIĞI BASKILANMASININ AZALMASI SONUCU GUATR GELİŞİMİNE NEDEN OLUR |
💡 TUS ipucuİYOT İLE YARIŞ: manyok/keten tohumu/tatlı patates (SİYANOJENİK GLUKOZİD → TİYOSİYANAT) ve TURPGİLLER (GLUKOSİNOLAT).TİROİD PEROKSİDAZI BOZAN: SOYA ve DARI (flavonoidler); DEMİR EKSİKLİĞİ (heme bağımlı TPO).SODYUM-İYOT TAŞIYICISINI (NIS) YARIŞMALI İNHİBE EDEN: PERKLORAT.SELENYUM EKSİKLİĞİ → peroksidaz birikimi + DEİYODİNAZ eksikliği.VİTAMİN A EKSİKLİĞİ → TSH-β geninin baskılanması kalkar → TSH artar.EMZİREN ANNEDE SİGARA → anne sütünde İYOT AZALIR (tiyosiyanat yarışması).
📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı