Özellik	Değer
tags	sendrom, tek-gen
ad-tr	Duchenne ve Becker musküler distrofisi (distrofinopatiler)
ad-en	Duchenne and Becker muscular dystrophy
omim	310200 (DMD), 300376 (BMD)
gen	DMD (distrofin)
lokus	Xp21.2
kalitim	X’e bağlı resesif (~%30 de novo)
insidans	DMD 1/3.600 canlı doğan erkek
tus-onceligi	çok yüksek
guncelleme	2026-09-14
kaynaklar	Nelson - Bölüm 27 Nöromusküler Bozukluklar, Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği, Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem, Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem

Duchenne ve Becker Musküler Distrofisi

DMD genindeki mutasyona bağlı distrofin eksikliğiyle, ilerleyici proksimal kas güçsüzlüğü, baldır psödohipertrofisi ve kardiyomiyopati yapan X’e bağlı resesif kas hastalığı. Duchenne (DMD) en yaygın kalıtsal nöromusküler hastalıktır. Becker (BMD) aynı lokusun daha hafif ve daha geç seyirli alelik formudur (Nelson - Bölüm 27 Nöromusküler Bozukluklar).

Genetik

Gen:DMD, Xp21.2 — insanın bilinen en büyük genlerinden biri: 2,5 Mb, 79 ekzon. Ürünü distrofin (427 kDa), sarkolemmanın iç yüzüne bağlanan ve aktin iskeletini sarkolemma kompleksine bağlayan subsarkolemmal proteindir
Kalıtım:X’e bağlı resesif. Vakaların ~%30’u de novo mutasyondur ve anne taşıyıcı değildir
İnsidans: DMD 1/3.600 canlı doğan erkek
Mutasyon tipleri:
- Delesyon ~%65, duplikasyon ~%10, nokta mutasyonu ~%10, derin intronik/diğer ~%1
- Delesyonlar genin ortasında (ekzon 45-55) ve başlangıcına yakın bölgede kümelenir
- Delesyonun büyüklüğü fenotiple ilişkili değildir
Okuma çerçevesi kuralı — DMD ile BMD’yi ayıran şey:
- Okuma çerçevesini bozan (out-of-frame) mutasyon → kararsız, kesik distrofin → Duchenne
- Okuma çerçevesini koruyan (in-frame) mutasyon → kısa ama kısmen işlevsel distrofin → Becker
- Eskiden “kuadriseps miyopatisi” denen hafif erişkin form da distrofinopatidir
Kadın taşıyıcılar:
- Genellikle güçsüzlük yoktur; çarpık X-inaktivasyonu nedeniyle ~%8’inde kas güçsüzlüğü görülür
- Asemptomatik taşıyıcıların ~%50’sinde CK yüksektir (etkilenen erkeklerdeki kadar değil; prepubertal kızlarda en yüksek, 8-12 yaş)
- Kas güçsüzlüğü olmasa bile taşıyıcıların ~%40’ında kardiyomiyopati veya miyokard fibrozu gelişebilir
- Tek X’i olan Xp21 delesyonlu Turner hastalarında klinik DMD tablosu görülebilir → Turner Sendromu
Ardışık gen sendromu: Xp21 delesyonu Duchenne + Retinitis Pigmentoza ile Giden Sendromlar + konjenital adrenal hipoplazi (DAX1) + gliserol kinaz eksikliği yapabilir (Nelson - Bölüm 9 İnsan Genetiği, Nelson - Bölüm 25 Endokrin Sistem) → Mikrodelesyon Sendromları Karşılaştırması
Germline mozaisizm: de novo görünen vakalarda annede germline mozaisizm tekrarlama riskini açıklar → Mozaisizm

(Nelson - Bölüm 27 Nöromusküler Bozukluklar)

Klinik Bulgular

Erken çocukluk

Doğumda nadiren semptomatiktir; bazı bebeklerde hafif hipotoni
Yuvarlanma, oturma ve ayakta durma gibi kaba motor becerilerde hafif gecikme
Yürüme genellikle normal zamanında (~12 ay) başlar; kalça kuşağı güçsüzlüğü ikinci yılda fark edilir
Lomber lordoz — gluteal zayıflığı telafi etmek için
Gowers işareti 3 yaşta görülebilir; çoğunlukla 5-6 yaşta belirgindir