Özellik Değer
tags kavram
ad-tr Damar içi erişim cihazları ve kateter çeşitleri
ad-en Intravascular access devices and catheter types
tus-onceligi yüksek
guncelleme 2026-10-10
kaynaklar Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları — Bölüm 206

Damar İçi Erişim Cihazları ve Kateter Çeşitleri

“Damar içi erişim cihazları; KISA, PASLANMAZ ÇELİK İĞNELER VEYA KISA SÜRE İÇİN TAKILMIŞ PLASTİK KANÜLLERDEN, VÜCUT İÇİNE YERLEŞTİRİLEBİLEN, YILLARCA KULLANILMASI BEKLENEN ÇOK LÜMENLİ SENTETİK PLASTİK KATETERLERE KADAR UZANIR.” (Nelson - Bölüm 16 Enfeksiyon Hastalıkları, Bölüm 206)

ℹ️ İki enfeksiyon sınıfı Bu cihazların enfeksiyonları BÖLGESEL DERİ VE YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONLARINI (Kateter-İlişkili Deri ve Yumuşak Doku Enfeksiyonu) ve KATETER-İLİŞKİLİ KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONLARINI (KİKDE) (Kateter-İlişkili Kan Dolaşımı Enfeksiyonu) kapsar.

“Santral venöz cihazların kullanımı YÜKSEK RİSKLİ HASTALARIN HAYAT KALİTESİNİ İYİLEŞTİRİR, ANCAK ENFEKSİYON RİSKİNİ DE ARTTIRIR.”

Periferik kanüller

Özellik Değer
Kullanım ÇOCUK HASTALARDA EN SIK OLARAK KISA SÜRELİ PERİFERİK KANÜLLER KULLANILIR VE ENFEKSİYÖZ KOMPLİKASYONLARI SEYREK GÖRÜLÜR
KİKDE oranı ÇOCUKLARDA PERİFERAL KİKDE ORANI %0.15’TEN DAHA KÜÇÜKTÜR
Risk artıran HASTANIN YAŞININ BİR YAŞTAN KÜÇÜK OLMASI, KULLANIM SÜRESİNİN 144 SAATTEN UZUN OLMASI VE BAZI İNFÜZATLAR KATETER-İLİŞKİLİ ENFEKSİYON RİSKİNDE ARTIŞ İLE İLİŞKİLİDİR
Flebit KATETER-İLİŞKİLİ FLEBİT DAHA SIKTIR (%1-6), ANCAK NADİREN ENFEKTİFTİR VE KANÜLÜN ÇIKARILMASI İLE KONSERVATİF OLARAK TEDAVİ EDİLEBİLİR

Santral venöz kateterler (SVK)

⚠️ Enfeksiyonların büyük kısmından sorumlu“Süperior veya inferior vena kava gibi bir santral vende sonlanan SANTRAL VENÖZ KATETERLER (SVK), erişkin ve çocuk hastalarda yaygın olarak kullanılır ve KATETER-İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN BÜYÜK KISMINDAN SORUMLUDUR.”

“Bu kateterler, hastane kaynaklı enfeksiyon için BİRÇOK BAŞKA RİSK ETMENİ DE BULUNAN KRİTİK HASTALARDA (YENİDOĞANLAR DAHİL) SIKLIKLA KULLANILIR.”

“YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE (YBÜ) SANTRAL VENÖZ KATETERİ OLAN HASTALAR, KATETERİ OLMAYANLARA KIYASLA HASTANE KAYNAKLI KAN DOLAŞIMI ENFEKSİYONU İÇİN BEŞ KAT DAHA YÜKSEK RİSK ALTINDADIR.”

PICC (periferik yerleşimli santral kateter)

“Periferik bir vene yerleştirilmiş ve bir santral vende sonlanan periferik yerleşimli santral kateterlerin kullanımı, çocuk hastalarda artmıştır. Enfeksiyon oranları UZUN SÜRELİ TÜNELLİ SVK’LER İLE BENZER GÖRÜNMEKTEDİR (YAKLAŞIK 2/1.000 KATETER GÜNÜ) ancak KIRILMA, YERİNDEN AYRILMA VE TIKANMA GİBİ DİĞER KOMPLİKASYONLAR DAHA SIKTIR.”

Tünelli kateterler (Broviac, Hickman)

“Uzun süre intravenöz (IV) erişim gerektiğinde KAFLI SİLİKON LASTİK (SİLASTİK) VEYA POLİÜRETAN KATETER; SUBKLAVYEN, SEFALİK VEYA JUGULER VEN YOLUYLA SÜPERİOR VENA KAVA İÇİNE YERLEŞTİRİLEBİLİR.”

ℹ️ Kafın işlevi“Kateterin damar dışı parçası, genellikle GÖĞÜS KAFESİNİN SÜPERİOR YÖNÜNDE (örn. BROVIAC VEYA HICKMAN KATETER) CİLTTEN ÇIKMADAN ÖNCE SUBKUTAN (SC) BİR TÜNELDEN GEÇER. Kateterin çevresindeki bir kaf, ÇIKIŞ YERİNİN YAKININDA TÜNELİ SINIRLAMAK İÇİN BİR FİBROTİK REAKSİYON GELİŞMESİNİ TETİKLER.”

Tamamen yerleştirilebilir cihazlar (port)

“Tamamen vücut içine yerleştirilen cihazlar; YERİ ALTINDAKİ HAZNEYE BAĞLANAN TÜNELLİ BİR SANTRAL KATETERDEN, YANI DA DERİNİN HEMEN ALTINDA TEKRARLAYAN PERKÜTAN İĞNE GİRİŞLERİNE OLANAK SAĞLAYIP KENDİLİĞİNDEN KAPANAN SİLİKON SEPTUMLU BİR PORTTAN OLUŞUR.”

KİKDE insidansı — cihaz tipine göre

Cihaz KİKDE insidansı
UZUN SÜRELİ KATETERLER İLE BÖLGESEL (ÇIKIŞ YERİ, TÜNEL VEYA CEP) ENFEKSİYON 0.2-2.8/1.000 KATETER GÜNÜ
BROVIAC veya HICKMAN KATETERLERİ 0.5-11.0/1.000 KATETER GÜNÜ
VÜCUDA YERLEŞTİRİLEBİLİR CİHAZLAR (PORT) ÇOK DAHA DÜŞÜK: 0.3-1.8/1.000 KATETER GÜNÜ

⚠️ İki istisna“Ancak TOTAL PARENTERAL NUTRİSYON (TPN) TEDAVİSİ, PORT ENFEKSİYONU HIZINDA NİSPETEN DAHA FAZLA ARTIŞA NEDEN OLARAK BU DÜŞÜŞÜ ORTADAN KALDIRIR.”

“KİKDE RİSKİ Prematüre Bebek, KÜÇÜK ÇOCUKLARDA VE TPN HASTALARINDA ARTAR.”

Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.

💡 TUS ipucu — kateter çeşitleri