| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom |
| ad-tr | Beyin apsesi |
| ad-en | Brain abscess |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi |
Bölüm 622 (Andrew B. Janowski ve David A. Hunstad), Nelson - Bölüm 26 Sinir Sistemi.
💡 Sıklık ve altta yatan etiyolojiBEYİN APSESİ İNSİDANSI YILDA 100.000 KİŞİ BAŞINA 0.3 ile 1.3 VAKA** ARASINDADIR.BEYİN APSESİNİN GELİŞİMİ ÇOĞUNLUKLA ŞU ALTTA YATAN BİR ETİYOLOJİ İLE İLİŞKİLİDİR:(1) KOMŞU BİR ENFEKSİYONDAN YAYILIM (MENENJİT, Otitis Media, MASTOİDİT, Sinüzit, YÜZ veya KAFA DERİSİNİN YUMUŞAK DOKU ENFEKSİYONU, ORBİTAL Selülit veya YÜZ DIŞI ENFEKSİYONLARI)(2) DELİCİ KAFA YARALANMALARI veya CERRAHİ PROSEDÜRLER NEDENİYLE KAN-BEYİN BARİYERİNİN DOĞRUDAN AŞILMASI(3) EMBOLİK OLAYLAR (ENDOKARDİT)(4) SAĞDAN SOLA ŞANTLAR (KONJENİTAL KALP HASTALIĞI veya Pulmoner Arteriyovenöz Malformasyon)(5) İMMÜN YETMEZLİKLERİ(6) VENTRİKÜLOPERİTONEAL ŞANTLAR DAHİL OLMAK ÜZERE YERLEŞTİRİLEN YABANCI MADDELERİN ENFEKSİYONU**
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| > [!warning] Taraf | SEREBRAL APSELER HER İKİ HEMİSFERDE DE GÖRÜLÜR, ANCAK ÇOCUKLARDA SOL TARAFLI APSELER**, MUHTEMELEN** SAĞ ELİNİ KULLANAN SALDIRGANLARIN DELİCİ YARALANMALARINDAN DOLAYI** DAHA SIKTIR** |
| Lokalizasyon | APSELERİN YAKLAŞIK %80’İ FRONTAL, PARİETAL ve TEMPORAL LOBLARDA** GÖRÜLÜRKEN, OKSİPİTAL LOB, SEREBELLUM ve BEYİN SAPINDAKİ APSE VAKALARININ KALANINI OLUŞTURUR** |
| Çoğulluk | VAKALARIN %18’İNDE BİRDEN FAZLA BEYİN APSESİ VARDIR ve VAKALARIN YAKLAŞIK %20’SİNDE YATKINLAŞTIRICI RİSK ETMENİ TANIMLANAMAZ |
| > [!tip] Lob-kaynak eşleşmesi | FRONTAL LOBDAKİ APSELER GENELLİKLE SİNÜZİT veya ORBİTAL SELÜLİTİN** UZANTISINDAN KAYNAKLANIRKEN, TEMPORAL LOB veya SEREBELLUMDA BULUNAN APSELER GENELLİKLE OTİTİS MEDİA ve MASTOİDİT İLE İLİŞKİLİDİR** |
| Grup | Etkenler |
|---|---|
| > [!warning] Streptokoklar (en sık) | BEYİN APSESİNE NEDEN OLAN BASKIN ORGANİZMALAR, VAKALARIN ÜÇTE BİRİNİ OLUŞTURAN STREPTOKOKLARDIR**;** STREPTOCOCCUS ANGINOSUS GRUBUNUN ÜYELERİ (S. ANGINOSUS, STREPTOCOCCUS CONSTELLATUS ve STREPTOCOCCUS INTERMEDIUS)** EN SIK GÖRÜLEN STREPTOKOKLARDIR** |
| Diğer streptokoklar | STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE, ENTEROCOCCUS TÜRLERİ ve DİĞER VİRİDANS STREPTOKOKLAR |
| > [!tip] S. aureus | PEDİATRİK BEYİN APSELERİNDE İKİNCİ EN YAYGIN ORGANİZMADIR**, VAKALARIN** %11’İNİ** OLUŞTURUR ve ÇOĞUNLUKLA DELİCİ YARALANMALARLA İLİŞKİLİDİR** |
| Gram-negatif aerobik | HAEMOPHILUS TÜRLERİ, ‣, KLEBSIELLA PNEUMONIAE, PROTEUS TÜRLERİ ve DİĞER ENTEROBACTERIACEAE |
| Anaerobik | GRAM-POZİTİF TÜRLER, BACTEROIDES TÜRLERİ, FUSOBACTERIUM TÜRLERİ, PREVOTELLA TÜRLERİ ve ACTINOMYCES TÜRLERİ |
| Yenidoğan menenjiti sonrası | MENENJİTİ OLAN YENİDOĞANLARDA APSE OLUŞUMU, VAKALARIN %13’ÜNDE** GÖRÜLEN BİR KOMPLİKASYONDUR; CITROBACTER KOSERI, CRONOBACTER SAKAZAKII, SERRATIA MARCESCENS ve PROTEUS MIRABILIS BU YAŞ GRUBUNA ÖZEL ETKENLERDİR** |
| > [!warning] Polimikrobiyal | VAKALARIN %27’SİNDE KÜLTÜRDE BİRDEN FAZLA ORGANİZMA** ÜRETİLİR. MUKOZAL ENFEKSİYONLAR (SİNÜZİT veya DİŞ ENFEKSİYONLARI) İLE İLİŞKİLİ APSELER SIKLIKLA POLİMİKROBİYALDİR ve ANAEROBİK ORGANİZMALARI İÇERİR** |
| İmmün yetmezlikte | ‣, MYCOBACTERIUM TÜRLERİ DAHİL OLMAK ÜZERE ATİPİK BAKTERİLER ve MANTARLAR (ASPERGILLUS, CANDIDA, ‣) KONAK SAVUNMASI BOZULMUŞ OLAN ÇOCUKLARDA DAHA YAYGINDIR. LISTERIA TÜRLERİ |
⚠️ Sessiz başlangıç — geç tanıGENELLİKLE SEREBRİT ve APSE OLUŞUMUNUN ERKEN AŞAMALARI ASEMPTOMATİK veya DÜŞÜK DERECELİ ATEŞ, BAŞ AĞRISI ve LETARJİ GİBİ ÖZGÜN OLMAYAN SEMPTOMLARLA** İLİŞKİLİDİR.ENFLAMATUAR SÜREÇ İLERLEDİKÇE KUSMA, ŞİDDETLİ BAŞ AĞRISI, NÖBETLER, Papilödem, FOKAL NÖROLOJİK BULGULAR (HEMİPAREZİ) ve KOMA GELİŞEBİLİR.**
| Lokalizasyon | Bulgular |
|---|---|
| Serebellar apse | ‣, İPSİLATERAL ATAKSİ ve DİSMETRİ, KUSMA ve BAŞ AĞRISI İLE KARAKTERİZEDİR |
| > [!warning] Ventriküle rüptür | APSE VENTRİKÜL BOŞLUK İÇİNE DOĞRU PARÇALANIRSA, VAKALARIN %27-85’İNDE KONTROL ALTINA ALINAMAYAN ŞOK ve ÖLÜM** MEYDANA GELİR** |
💡 Kontrastlı beyin MRG tercih edilirBEYİN APSELERİNİN TANISININ ANAHTARI HIZLI MSS GÖRÜNTÜLEMESİDİR**.KONTRASTLI BEYİN MRG’Sİ, APSELERİN KİSTLERDEN ve NEKROTİK TÜMÖRLERDEN AYIRT EDİLMESİNE YARDIMCI OLABİLECEĞİ İÇİN** TERCİH EDİLEN TANISAL TETKİKTİR** (Şekil 622.1).BİR ALTERNATİF OLARAK, KRANİYAL BT DAHA HIZLI GÖRÜNTÜLEME SONUÇLARI VEREBİLİR, ANCAK MRG TARAFINDAN SAĞLANAN İNCE DOKU DETAYINI SAĞLAYAMAZ (Şekil 622.2).HEM KONTRASTLI MRG, HEM DE BT TARAMALARI ETRAFINDA KONTRAST TUTULUMU OLAN APSE BOŞLUĞUNU GÖSTEREBİLİR.SEREBRİTİN BT BULGULARI, PARANKİMAL DÜŞÜK YOĞUNLUKLU BİR LEZYONLA KARAKTERİZE İKEN, T2 AĞIRLIKLI MRG GÖRÜNTÜLERİ ARTMIŞ SİNYAL YOĞUNLUĞU GÖSTERİR.**
| Test | Bulgu |
|---|---|
| Periferik lökosit | VAKALARIN %60’INDA YÜKSELİR |
| ‣ | VAKALARIN %28’İNDE POZİTİFTİR |
| > [!warning] ‣ | BEYİN APSESİ VAKALARINDA LOMBER PONKSİYON RUTİN OLARAK ÖNERİLMEZ, ÇÜNKÜ PROSEDÜR YÜKSEK KAFA İÇİ BASINCI NEDENİYLE BEYİN HERNİASYONUNA NEDEN OLABİLİR |
| BOS profili | OLGULARIN %16’SINDA NORMALDİR, OLGULARIN %71’İ BOS PLEOSİTOZU GÖSTERMEKTEDİR ve %58’İ YÜKSEK BOS PROTEİN SEVİYESİNE SAHİP OLACAKTIR. BOS KÜLTÜRLERİ VAKALARIN SADECE %24’ÜNDE POZİTİFTİR |
| > [!tip] Apse sıvısı kültürü | BU NEDENLE APSE SIVISININ ELDE EDİLEN BİR KÜLTÜR, BAKTERİYEL PATOJENLERİN TANIMLANMASI İÇİN GEREKLİDİR**. BAZI DURUMLARDA, APSE SIVISININ KÜLTÜRÜ STERİL OLABİLİR ve ORGANİZMALARI TANIMLAMAK İÇİN** 16S RİBOZOMAL RNA DİZİLEMESİ** İÇEREN ALTERNATİF TESTLER KULLANILABİLİR** |
| EEG | UYUMLU FOKAL YAVAŞLAMAYI GÖSTEREBİLİR |
ℹ️ Şekil 622.1 — Beyin apsesi MRGAtriyal Septal Defekt ve MRSA’NIN NEDEN OLDUĞU BİR BEYİN APSESİ OLAN 2 YAŞINDAKİ BİR ÇOCUĞUN BEYNİNİN MRG’Sİ.A: T1 fl2D KONTRAST SONRASI AKSİYAL GÖRÜNTÜ, APSE ÇEVRESİNDE TUTULUM GÖSTERMEKTEDİR. B: T2 TSE AKSİYAL GÖRÜNTÜ ÇEVRELEYEN ÖDEMLE BİRLİKTE BÜYÜK BİR SIVI DOLU LEZYON GÖSTERMEKTEDİR.
⚠️ Şekil 622.2 — “Sessiz” lob uyarısıKONTRASTSIZ BT’DE BEYİN APSESİ GÖSTERİLMEKTE. SOL FRONTAL LOBDA, BEYNİN SAĞA İTİLMESİNE NEDEN OLAN BÜYÜK, DUVARINDA TUTULUM OLAN APSEYE DİKKAT EDİN.BT TARAMASINDAN HEMEN ÖNCESİNE KADAR HASTANIN NÖROLOJİK BULGUSU YOKTU, ÇÜNKÜ APSE BEYNİN ”SESSİZ” BİR ALANI OLAN FRONTAL LOBDA** BULUNMAKTADIR.**
| Konu | Yaklaşım |
|---|---|
| > [!tip] Ampirik antibiyotik | AMPİRİK TEDAVİ, METİSİLİNE DİRENÇLİ S. AUREUS ve SEFALOSPORİN DİRENÇLİ S. PNEUMONIAE SUŞLARININ KAPSANMASINI SAĞLAMAK İÇİN 3. NESİL SEFALOSPORİN ve METRONİDAZOLÜN GENELLİKLE VANKOMİSİN İLE KOMBİNASYONUNDAN** OLUŞUR** |
| Şant varlığı / Gram-negatif | ENFEKTE VENTRİKÜLOPERİTONEAL ŞANTLARDA OLDUĞU GİBİ, DİRENÇLİ GRAM-NEGATİF ORGANİZMALARDAN ŞÜPHELENİLİYORSA, BAŞLANGIÇ TEDAVİSİNDE β-LAKTAM OLARAK SEFEPİM veya MEROPENEM** KULLANILABİLİR** |
| > [!warning] Listeria | L. MONOCYTOGENES, YENİDOĞANDA BEYİN APSESİNE NEDEN OLABİLİR ve EĞER ŞÜPHELENİLİYORSA, PENİSİLİN G veya AMPİSİLİN** EKLENİR** |
| İmmün yetmezlik | İMMÜN YETMEZLİĞİ OLAN HASTALARDA GENİŞ SPEKTRUMLU ANTİBİYOTİKLER KULLANILIR ve MANTARLARA KARŞI ETKİNLİK İÇİN ANTİFUNGAL B TEDAVİSİ** DÜŞÜNÜLMELİDİR** |
| > [!tip] Cerrahi aspirasyon | BEYİN APSESİ İÇİN NÖROŞİRURJİ GİRİŞİMLERİ, STEREOTAKTİK MRG veya BT SİSTEMLERİ İLE BÜYÜK ÖLÇÜDE GELİŞTİRİLMİŞTİR, BU DA MORBİDİTEYİ EN AZA İNDİRMEK İÇİN EN İYİ HALE GETİRİLMİŞ YAKLAŞIMLARA İZİN VERİR. APSENİN ASPİRASYONU, KONUMA veya HASTANIN DURUMUNA GÖRE KONTRENDİKE OLMADIKÇA TANISAL AÇIDAN YAPILMALIDIR |
| Antibiyotik enjeksiyonu | APSE BOŞLUĞUNA ANTİBİYOTİK ENJEKSİYONU KONUSUNDA KISITLI VERİ VARDIR** ve BU TEKNİK RUTİN OLARAK ÖNERİLMEMEKTEDİR** |
| > [!warning] Hangi apseler sadece antibiyotikle? | ÇAPI 2.5 cm’NİN ALTINDAKİ KÜÇÜK APSELER veya ÇOKLU APSELER**, APSE BOYUTUNDA BİR AZALMA OLDUĞUNDAN EMİN OLMAK İÇİN YAPILAN NÖROLOJİK GÖRÜNTÜLEME ÇALIŞMALARI TAKİBİ İLE DRENAJ OLMAKSIZIN ANTİBİYOTİKLERLE TEDAVİ EDİLEBİLİR** |
| Cerrahi eksizyon | APSENİN CERRAHİ EKSİZYONU NADİREN GEREKLİDİR, ÇÜNKÜ BÖYLE BİR İŞLEM KAVİTENİN ASPİRASYONUNA KIYASLA ARTMIŞ MORBİDİTE İLE İLİŞKİLİ OLABİLİR |
| Glukokortikoid | GLUKOKORTİKOİDLERİN VERİLMESİ ÖDEMİ AZALTABİLİR, ANCAK STEROİDLERİN SONUÇLARI İYİLEŞTİRDİĞİNİ GÖSTEREN KANITLAR YETERSİZDİR |
| Tedavi süresi | PARENTERAL ANTİBİYOTİK TEDAVİSİNİN SÜRESİ ORGANİZMAYA ve TEDAVİYE YANITA BAĞLIDIR, ANCAK SÜRE GENELLİKLE 6 HAFTADIR |
Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.