| Özellik |
Değer |
| tags |
sendrom, solunum |
| ad-tr |
Berilyozis |
| ad-en |
Berylliosis (Chronic Beryllium Disease) |
| tus-onceligi |
orta |
| guncelleme |
2026-10-08 |
| kaynaklar |
Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 427.3 |
Berilyozis
“Kronik berilyum hastalığı veya berilyozis, ÇEVRESEL MARUZİYETİN VE AKCİĞERLERDEKİ ÖZGÜN GRANÜLOMATÖZ YANITIN BİR ÖRNEĞİDİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
Etiyoloji ve maruziyet
| Başlık |
İçerik |
| Berilyum nedir |
BİR DİZİ ENDÜSTRİYEL ORTAMDA KULLANILAN ALKALİ BİR METALDİR |
| Endüstriler |
OTOMOTİV, SERAMİK, HAVACILIK, METAL ÇIKARMA, ELEKTRONİK, BİLGİSAYAR, MÜCEVHER YAPIMI VE DIŞ ALAŞIMLARI GİBİ ENDÜSTRİLERDE BERİLYUM MARUZİYETİ OLUŞABİLİR |
| Çocuk/ergen riski |
MAKİNE İŞLERİ, SERAMİK VEYA METAL ÜRETİMİNDE, YAZ MEVSİMİNDEKİ İŞLERDE ÇALIŞAN GENÇLER MARUZ KALABİLİR |
| Duyarlılık oranı |
DUYARLILIK, DOZ VE MARUZ KALMA SÜRESİ İLE İLİŞKİLİDİR VE BAZI ENDÜSTRİLERDE %20 KADAR YÜKSEK OLDUĞU GÖRÜLMÜŞTÜR |
| İkincil maruziyet |
BERİLYUM İLE ÜRETİMİN AKTİF OLDUĞU FABRİKALARDA ÇALIŞAN SEKRETERLERDE BERİLYOZİS GELİŞEBİLİR |
Tanı — üç kriter
ℹ️ Berilyozis tanısı için üç kriter
- BERİLYUM MARUZİYETİ ÖYKÜSÜ
- BAL VEYA KAN TESTİ İLE ELDE EDİLEN LENFOSİTLERİN LENFOSİT PROLİFERASYON TESTİNDE POZİTİF YANIT
- AKCİĞER BİYOPSİSİNDE NONKAZEÖZ GRANÜLOMLAR
(Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi)
Patogenez
“Berilyuma immünolojik yanıt ile birlikte GENETİK YATKINLIK, hastalığın gelişimine katkıda bulunan 2 TEMEL FAKTÖRDÜR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Mekanizma |
Açıklama |
| T-lenfosit aracılı |
BERİLYUM’UN T-LENFOSİT ARACILI AŞIRI DUYARLILIK YANITI, AKCİĞERDE GRANÜLOM OLUŞUMU İLE İLİŞKİLİ MEKANİZMA GİBİ GÖRÜNMEKTEDİR |
| Lenfosit proliferasyonu |
T HÜCRELERİN BERİLYUMA KARŞI OLUŞTURDUĞU LENFOSİT PROLİFERASYONU ÖZGÜNDÜR VE DİĞER METALLERE KARŞI YANITTA OLUŞMAZ |
| Sarkoidozla ortak nokta |
SARKOİDOZDA OLDUĞU GİBİ, CD4+ T HÜCRELER BRONKOALVEOLER YANITTA BASKINDIR |
| Antijen sunumu |
BERİLYUM, AKCİĞERDEKİ EPİTELYAL PROTEİNLERE BİRLEŞİR VEYA ANTİJEN SUNAN HÜCRELERİN İÇİNE ALINIYOR GİBİ GÖRÜNMEKTEDİR |
| Sitokin profili |
ORTAYA ÇIKAN SİTOKİNLER VE GRANÜLOM OLUŞUMU, DUYARLILAŞMANIN YÜKSEK IFN-γ VE IL-2 ÜRETİMİ İLE ÖNCELİKLE T-LENFOSİT TİP 1 YANITI OLDUĞUNU DÜŞÜNDÜRMEKTEDİR |
Klinik Bulgular
⚠️ Latent dönem 30 yıla kadar uzayabilir“Berilyozisin klinik belirtileri ÖZGÜN DEĞİLDİR. KURU ÖKSÜRÜK, ATEŞ, HALSİZLİK, KİLO KAYBI VE TAKİPNE GÖRÜLEBİLİR. MARUZİYETTEN 3 AY İÇİNDE ORTAYA ÇIKABİLSE DE MARUZİYETTEN SONRA 30 YILA KADAR YENİ HASTALIK TESPİT EDİLMİŞTİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Bulgu |
Açıklama |
| Oskültasyon |
FİZİK MUAYENE OSKÜLTASYONUNDA BİBAZİLLER RALLER DUYULMASI İLE Hipersensitivite Pnömonisi VE SARKOİDOZDAN BİRAZ FARKLIDIR |
| Akciğer dağılımı |
BERİLYUM SOLUNUYOR, DAHA SONRA AKCİĞERLERİN ÜST LOBLARI TUTAR |
| Deri |
MARUZ KALAN DERİ ÜZERİNDE KÜÇÜK NODÜLER GÖRÜLEBİLİR |
Laboratuvar Bulguları
| Test |
Bilgi |
| Lenfosit proliferasyon testi |
BERİLYOZİS ŞÜPHESİ HEKİMİ, KAN BERİLYUM LENFOSİT PROLİFERASYON TESTİ YAPMAYA VE ‣ TAMAMLANMAYA YÖNLENDİRMELİDİR |
| Test kalitesi |
BU TESTLERİN, UYGUN POZİTİF VE NEGATİF KONTROLLERLE KARŞILAŞTIRILARAK BİRDEN FAZLA TESTİN YAPILDIĞI, ÖZEL BİR MERKEZE GÖNDERİLMESİ GEREKİR |
| Özgüllük |
TEST POZİTİF OLDUĞUNDA, YAKLAŞIK %96’LIK ORAN İLE, BERİLYOZİS VARLIĞININ TANIMLANMASI İÇİN ÇOK YÜKSEK ÖZGÜLLÜĞE SAHİPTİR |
| Duyarlılık |
BUNUNLA BİRLİKTE TESTİN DUYARLILIĞI %70 İLE ARTABİLİR, BU DA HASTALIĞI OLANLARIN YAKLAŞIK %30’UNDA TESTİN NEGATİF OLABİLECEĞİNİ GÖSTERMEKTEDİR |
| Kalsiyum |
HİPERKALSİÜRİ VE HİPERKALSEMİYE NEDEN OLABİLEN BU AKTİF D VİTAMİNİ FORMUNUN KAYNAĞI AKTİF AKCİĞER MAKROFAJLARIDIR |
Radyolojik Bulgular
| Yöntem |
Bulgu |
| Düz radyografi |
NORMAL OLABİLİR; HİLER ‣, PULMONER NODÜLLER, BUZLU CAM VEYA ALVEOLER OPASİTELER GÖRÜLEBİLİR |
| Dağılım |
PARANKİMAL ANORMALLİKLER YAYGIN VEYA ÜST LOBLARDA DAHA BELİRGİN OLABİLİR |
| Evreleme |
BU BULGULAR HASTALIĞIN EVRESİNE BAĞLIDIR |
| YÇBT — en hassas |
YÇBT, KRONİK BERİLYOZİS TANISINDA EN HASSAS TESTTİR; BİYOPSİ İLE KANITLANMIŞ BERİLYOZİS HASTALARINDA YÇBT GÖRÜNTÜLEMENİN NEREDEYSE %25’İ NORMAL BULUNUR |
| Ayrım |
AKCİĞERLERİN DİĞER GRANÜLOMATÖZ HASTALIKLARINA VE HİPERSENSİTİVİTE PNÖMONİLERİNE BENZER ŞEKİLDE YÇBT BULGULARI ARASINDA: DEĞİŞEN BOYUTTA PARANKİMAL NODÜLER, KALIN SEPTAL ÇİZGİLER, BUZLU CAM OPASİTELERİ, KİSTİK KAVİTASYON VE HİLUS VEYA MEDİASTENDE LENFADENOPATİ BULUNUR |
| Plevra |
PLEVRAL ANORMALLİKLER DAHA SEYREKTİR, ANCAK PARANKİMAL NODÜLLERİN YAKININDA KALINLAŞMA GÖRÜLEBİLİR |
Tedavi ve Prognoz
| Başlık |
İçerik |
| Temel |
BERİLYOZİSİN YÖNETİMİ, GLUKOKORTİKOİDLER VEYA DİĞER BAĞIŞIKLIK BASKILAYICI AJANLARLA TEDAVİYİ VE DAHA FAZLA MARUZİYETTEN KAÇINMAYI İÇERİR |
| Müdahale kararı |
SEMPTOMLARIN ŞİDDETİNE, SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNE DAYANAN FİZYOLOJİK BOZULMAYA VE RADYOGRAFİK DEĞİŞİKLİKLERİN DERECESİNE BAĞLIDIR |
| Tedavi eşiği |
TEDAVİ GENELLİKLE HASTADA NEFES DARLIĞI VEYA ÖKSÜRÜK, AKCİĞER HACMİNDE VEYA GAZ DEĞİŞİMİNDE %10’DAN FAZLA AZALMA VEYA BAŞLANGIÇ SOLUNUM FONKSİYON TESTLERİNDE BOZULDUK OLDUĞUNDA BAŞLANIR |
| Steroid dozu |
STEROİD DOZU 6-12 HAFTA BOYUNCA 0,5 mg/kg/GÜN PREDNİZON BAŞLANGIÇ DOZU İLE SARKOİDOZA BENZERDİR |
| Azaltma |
YANIT ALINDIKTAN SONRA, HASTALIĞI KONTROL EDEN EN DÜŞÜK DOZ ELDE EDİLENE DEK KADEMELİ OLARAK DOZ DÜŞÜLMESİNİ TAKİBEN, GÜN AŞIRI DOZU AYARI KORTİKOSTEROİD KULLANIMINA DÖNÜŞÜM DENENMELİDİR |
| Süre |
HASTALAR İÇİN YAŞAMLARININ GERİ KALANINDA TEDAVİNİN DEVAMI GEREKEBİLİR |
⚠️ Sarkoidozdan prognoz farkı“Uzun dönem sonuçlar için berilyozis ve sarkoidoz arasındaki FARKLILIK ÖNEMLİ GÖRÜNMEKTEDİR. BERİLYOZİS OLAN HASTALARDA GCS BAŞLANMASINDAKİ GECİKMENİN, AKCİĞER HASTALIĞININ TEDAVİYE YANIT VERMEDİĞİ BİR EVREYE NEDEN OLMASI ANLAŞILMAKTADIR. TERSİNE, SARKOİDOZDA STEROİD KULLANIMI DAHA YÜKSEK ORANDA TEKRARLAYAN HASTALIĞA YOL AÇABİLİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).