| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | sendrom, solunum, immünoloji |
| ad-tr | Hipersensitivite Pnömonisi |
| ad-en | Hypersensitivity Pneumonitis |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-08 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi — Bölüm 427.1, Tablo 427.1, 427.2, 427.3, Şekil 427.1 |
“Ekstrinsik alerjik alveolit de denilen hipersensitivite pnömonisi (HP) PULMONER ALVEOLLERİN VE İNTERSTİSYUMUN KOMPLEKS İMMÜN ARACILI BİR HASTALIĞIDIR, ÇÜNKÜ SORUMLU ETKEN ORTAMDAN NEREDEYSE EŞİT ŞEKİLDE SOLUNUR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
ℹ️ Adlandırma ve prognozun anahtarı“Hipersensitivite pnömonisini tanımlamak için İNHALE EDİLEN SORUMLU ANTİJENİN KÖKENİNE DAYANAN ÇOK SAYIDA ÖZELLİKLİ HASTALIK ADI VARDIR. Belirti ve bulguların açıklanmasından, ANTİJEN MARUZİYET KAYNAĞININ TANINMASI VE MARUZİYETİN AZALTILMASI KOŞULUYLA, UZUN VADELİ OLUMSUZ SONUÇLAR OLUŞMADAN HASTALIĞIN İYİLEŞMESİNE OLANAK VERİR. TANIDAKİ GECİKME, HASTADA KALICI SEMPTOMLARA VE KRONİK GERİ DÖNÜŞSÜZ AKCİĞER DEĞİŞİKLİKLERİNE YOL AÇABİLİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
→ Tam antijen kaynağı listesi: Hipersensitivite Pnömonisi Antijen Kaynakları (Tablo 427.1)
| Kaynak grubu | Örnekler |
|---|---|
| En yaygın kaynaklar | TARIMSAL AEROSOLLER, HAYVAN KAYNAKLI İNHALE PROTEİN ANTİJENLER, BAKTERİ, MANTAR VEYA PROTOZOAN GİBİ MİKROORGANİZMALARDAN GELEN ANTİJENLER, AYRICA DÜŞÜK VE DE YÜKSEK MOLEKÜLER AĞIRLIKLI KİMYASALLAR |
| Meslek ilişkisi | BİRÇOK ETKEN, ÇOCUKLARIN DEVAMLI OLARAK ÇALIŞMADIĞI MESLEK HASTALIKLARI İLE İLİŞKİLİDİR |
| İş dışı maruziyet | BUNUNLA BİRLİKTE AYNI HASTALIKLAR, İŞ YERİ DIŞINDA VEYA GENÇ İŞÇİLERDE İŞ YERİNDE BENZER ANTİJEN KAYNAKLARINA MARUZİYET NEDENİYLE ORTAYA ÇIKABİLİR |
⚠️ Aynı antijen, farklı hastalık“AYNI ANTİJENLER HP’YE EK OLARAK; HAYVAN PROTEİNLERİ, KONTAMİNE METAL İŞLEM SIVILARI VE DİĞER İNHALE ANTİJENLERE MARUZİYETTE GÖRÜLDÜĞÜ GİBİ ALERJİK ASTIM VEYA KRONİK Bronşit YOL AÇABİLİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Başlık | Veri |
|---|---|
| Birincil neden | ÇOCUKLARDA HP’NİN BİRİNCİL NEDENİ MUHABBET KUŞLARI, KANARYALAR, PAPAĞANLAR VEYA KAKADULAR GİBİ EVCİL KUŞLAR (VEYA YATAK VE YASTIKLARDAKİ TÜYLERİ) MARUZİYETTİR |
| Yayılma yolu | KUŞ DIŞKILARININ AEROSOL ŞEKLİNDE YAYILMIŞ, ÇAMAŞIR KURUTMA DELİKLERİ VEYA EVCİL KUŞLARIN BESLENDİĞİ BİR GARAJIN HAVALANDIRMA DELİKLERİ VASITASIYLA DA MEYDANA GELEBİLİR |
| Diğer kaynaklar | NEMLENDİRİCİLER VE SICAK KÜVETLER, MYCOBACTERIUM AVIUM KOMPLEKSLE OLDUĞU GİBİ TERMOFİLİK ORGANİZMALARIN (BAKTERİ VE KÜF) KONTAMİNASYONU İÇİN DE KÖTÜ BİLİNİR |
| Bina ilişkili | HAVALANDIRMANIN VE BUNA DÖNGÜSÜNÜN YETERSİZ OLDUĞU BİNALARDA, ÖNCEKİ SU BASKINLARI VEYA YOĞUN RUTUBET NEDENİYLE KÜF MARUZİYETİ GÖRÜLÜR |
⚠️ Ailesel kümelenme ama farklı fenotip“Aynı antijen kaynağına maruz kalınmasına rağmen, AYNI AİLENİN ÜYELERİNDE FARKLI ALERJİK HASTALIKLAR GÖRÜLEBİLİR. BAZI AİLE ÜYELERİ ASTIM VEYA RİNİT BELİRTİLERİNE SAHİPKEN, BİR DİĞERİNİN HP’Sİ OLABİLİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
“HP GELENEKSEL OLARAK AKUT, SUBAKUT VE KRONİK OLARAK SINIFLANDIRILMIŞTIR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Faz | Mekanizma |
|---|---|
| Akut faz | SORUMLU ANTİJEN, İMMÜN KOMPLEKSLERİN GELİŞİMİNE NEDEN OLAN BİR ENFLAMATUAR YANITI TETİKLER. BU İMMÜN KOMPLEKSLER KOMPLEMAN YOLAĞINI AKTİVE EDER, SONUÇ OLARAK NÖTROFİL ELASTAZ GİBİ ENZİMLERİ SERBEST BIRAKAN VE ÇEVRE AKCİĞER DOKUSUNA ZARAR VEREN NÖTROFİLLERİN HAVA YOLUNDA BİRİKMESİNE NEDEN OLUR |
| Hücresel infiltrasyon | AKCİĞERDEKİ AKTİF MAKROFAJLAR, DOKULARA LENFOSİT ALIMINI KOLAYLAŞTIRIR. BU NEDENLE LENFOSİTLER, MAKROFAJ, PLAZMA HÜCRELERİ VE NÖTROFİLLERDEN OLUŞAN KARIŞIK BİR HÜCRE İNFİLTRASYONU OLAN ALVEOLİT GÖSTERİR |
| Subakut/kronik | SORUMLU ANTİJENE MARUZİYETİN DEVAM ETMESİ SUBAKUT VEYA KRONİK HP’YE YOL AÇAR |
| Kronik patoloji | BU KRONİK MARUZİYET, RESPİRATUAR VE TERMİNAL BRONŞİYOLLERİN YAKININDA BULUNAN GEVŞEK, NONKAZEÖZ GRANÜLOMLARIN OLUŞUMUYLA SONUÇLANIR |
⚠️ İAH’tan ayırt etmek zor“Biyopsi yapılırken (transbronşiyal veya cerrahi) patoloğun; HP’nin, BENZER GRANÜLOMLAR ÜRETEN DİĞER Çocukluk Çağı İnterstisyel Akciğer Hastalığı (İAH) OLARAK KABUL EDİLDİĞİNİ BİLMESİ ÖNEMLİDİR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).
| Bulgu | Açıklama |
|---|---|
| Tetikleyici | TİPİK OLARAK AKSİ BELİRTİLMEDİKÇE YÜKSEK MARUZİYET SONUCU OLUŞUR; BU EN YAYGIN MARUZİYET ŞEKLİ OLMAKLA BİRLİKTE SIKLIKLA TANIMLANIR |
| Karışan | SEMPTOMLAR BAKTERİYEL VE VİRAL HASTALIKLARLA KARIŞTIRILIR VE BU NEDENLE ANTİBİYOTİK TEDAVİSİ VERİLİR |
| Zamanlama | MARUZİYETTEN 4 İLA 8 SAAT SONRA, HASTALAR ANİ BAŞLAYAN ÖKSÜRÜK, GÖĞÜSTE SIKIŞMA HİSSİ, NEFES DARLIĞI, ATEŞ, TİTREME VE YORGUNLUK İLE BAŞVURABİLİR |
| Muayene | İLK MUAYENEDE VİZİNG NADİRDİR. AKSİNE, OSKÜLTASYON İLE AKCİĞER BAZALLERİNDE İNCE RALLER VE TAKİPNE GÖRÜLEBİLİR |
| Normal olabilir | BU AŞAMADA OSKÜLTASYON NORMAL DE OLABİLİR |
| Düzelme | MARUZİYETİN SONLANDIRILMASINDAN 24-48 SAAT SONRA SEMPTOMLAR AZALABİLİR |