Akciğer hacimleri ve kapasiteleri (Şekil 400.8)

⚠️ Akciğer patolojilerinde vital kapasite“Akciğer patolojilerinde vital kapasite, İNSPİRATUAR KAPASİTE VE EKSPİRATUAR REZERV VOLÜM AZALIR, FAKAT AYNI ZAMANDA BU DURUM SOLUNUM ÇABASINA DA BAĞLIDIR.”

Zorlu ekspirasyon ve akım-hacim ilişkisi (Şekil 400.9)

💡 TUS ipucu — obstrüktif vs restriktif (Şekil 400.8, 400.10) | | OBSTRÜKTİF (intratorasik) | RESTRİKTİF | |—|—|—| | FEV₁ | AZALIR | AZALIR | | FVC / VC | Azalır | AZALIR | | FEV₁/FVC | AZALIR | NORMALDİR | | TLC | ARTAR (hava hapsi) | AZALIR | | Rezidüel volüm, FRC | ARTAR | Azalır | | Akım-hacim eğrisi | EKSPİRATUAR EĞRİNİN ORTA KISMINDA KARAKTERİSTİK BİR İÇBÜKEYLİK | NORMAL İLE KARŞILAŞTIRILDIĞINDA DİKEY OLARAK DİKDÖRTGEN BİR ŞEKİL |

“HEM RESTRİKTİF HEM DE OBSTRÜKTİF HASTALIKLARDA FEV₁ VE VİTAL KAPASİTE AZALIR. FEV₁’IN VİTAL KAPASİTEYE ORANI OBSTRÜKTİF HASTALIKTA NORMALDİR, ANCAK OBSTRÜKTİF HASTALIKTA AZALIR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

• “MAKSİMUM ZORLU EKSPİRATUAR AKIM (FEF_max) EKSHALASYONUN ERKEN EVRESİNDE ÜRETİLİR ve ASTIMDA VE DİĞER OBSTRÜKTİF LEZYONLARDA HAVA YOLU OBSTRÜKSİYONUNUN YAYGIN OLARAK KULLANILAN BİR GÖSTERGESİDİR.”
• “EKSHALASYON SIRASINDA DEVAMLI MAKSİMUM BASINÇ ÜRETİLMESİ ŞARTIYLA, AKIMDAKİ BİR AZALMA, ARTAN HAVA YOLU DİRENCİNİN BİR YANSIMASIDIR (R_aw).”

⚠️ Akım-hacim eğrisinin kişisel şekli takipte değerlidir“Akım-hacim eğrilerinin KİŞİSEL DEĞERLERİ VE ŞEKİLLERİ OBSTRÜKTİF VE RESTRİKTİF SOLUNUM BOZUKLUKLARINDA KARAKTERİSTİK DEĞİŞİKLİK GÖSTERİR (Şekil 400.10). Akım hacim döngüsünün şekli ve kişisel değişiklikler, HASTALIĞIN TİPİNE VE CİDDİYETİNE ÇABASINDAN BAĞIMSIZ OLDUĞU DEĞERLİ BİLGİLER SAĞLAR.”

Fonksiyonel rezidüel kapasite (FRC)

ℹ️ FRC nasıl belirlenir?“İSTİRAHAT HALİNDEYKEN GÖĞÜS DUVARI VE AKCİĞERİN TERS YÖNDE HAREKET ETTİĞİNDEN, GÖĞÜS KAFESİNİN DIŞ ELASTİK GERİ GELMESİNİN (‘RECOIL’) AKCİĞERİN İÇE GERİ GELMESİNİ (‘RECOIL’) DENGELEDİĞİ NOKTADA FRC’YE ULAŞILIR” (Nelson - Bölüm 18 Solunum Sistemi).

💡 TUS ipucu — bebekte FRC neden farklıdır?“Bu denge küçük bir bebeğin kostalarında DAHA DÜŞÜK BİR AKCİĞER HACMİNDE ELDE EDİLİR, ÇÜNKÜ KOSTALAR DAHA YATAY OLARAK YERLEŞMİŞTİR VE DİYAFRAM DAHA DÜZ VE DAHA AZ KUBBELİDİR.”“Sonuç olarak, bebek, TORAKS KAPASİTESİNİ ARTIRMAK İÇİN EĞİK YERLEŞİMLİ KOSTALARIN YUKARI VE DIŞA DOĞRU HAREKETİNİN ETKİNLİĞİNİ ARTIRAMAZ VEYA BİR YETİŞKİNDE OLDUĞU GİBİ DİYAFRAM KUBBESİNİN AŞAĞI DOĞRU YER DEĞİŞTİRMESİNİ ETKİLEYEMEZ. Bu, BÜYÜK ÇOCUKLARA VE YETİŞKİNLERE KIYASLA SON DERECE YÜKSEK TORAKS KOMPLİYANSI OLUŞTURUR (Şekil 400.11).”“BEBEKLERDE ÖLÇÜLEN FRC BEKLENENDEN DAHA YÜKSEKTİR, ÇÜNKÜ BEBEKTEKİ SOLUNUM KASLARI GÖĞÜS KAFESİNİ HER ZAMAN İNSPİRATUAR POZİSYONDA TUTAR. Buna ek olarak, KÜÇÜK BEBEKLERDE EKSPİRASYON SIRASINDA AKCİĞERDE BİR MİKTAR HAVA HAPSİ GÖRÜLÜR.”

FRC’nin iki işlevi

1. “FRC TAMPON GÖREVİ GÖRÜR ve İNSPİRASYON VE EKSPİRASYON SIRASINDA PAO₂ VE PACO₂’DEKİ DEĞİŞİKLİKLERİ EN AZA İNDİRİR. FRC, HER ZAMAN PULMONER KAPİLLER KANDA GAZ DEĞİŞİMİ İÇİN MEVCUT ORTAMI TEMSİL EDER (Şekil 400.12).”
2. Hipoksemiden korunma: düşük FRC → ekspirasyon sırasında PAO₂’de keskin düşüş → arteriyel PO₂’de azalma

⚠️ Düşük FRC hipoksemi yapar“ALVEOLER İNTERSTİSYEL HASTALIKLARDA VE TORAKS DEFORMİTELERİNDE FRC’DE BİR AZALMA GÖRÜLÜR. DÜŞÜK FRC’NİN ANA PATOFİZYOLOJİK SONUCU HİPOKSEMİDİR.”“AZALMIŞ FRC, EKSHALASYON SIRASINDA PAO₂’DE KESKİN BİR DÜŞÜŞE NEDEN OLUR, ÇÜNKÜ GAZ DEĞİŞİMİ İÇİN SINIRLI BİR HACİM VARDIR.”“PO₂ 50 mmHg ALTINDA Hb’NIN DİK BİR DESATÜRASYONU VARDIR; BU NEDENLE EKSHALASYON SIRASINDA DÜŞÜK FRC VE AZALMIŞ SO₂, GENEL ARTERİYEL DESATÜRASYONA VE HİPOKSEMİYE YOL AÇAR.”“Azalmış FRC’nin olumsuz patofizyolojik sonuçları, POZİTİF EKSPİRASYON SONU BASINCI (PEEP) UYGULANARAK VE MEKANİK VENTİLASYON SIRASINDA İNSPİRATUAR SÜRENİN ARTIRILMASIYLA İYİLEŞTİRİLEBİLİR.”

💡 TUS ipucu — FRC obstrüktif hastalıkta artar“FRC, TORAKS İÇİ HAVA YOLU OBSTRÜKSİYONUNDA ANORMAL ŞEKİLDE ARTAR, BU DA YETERSİZ EKSHALASYON İLE SONUÇLANIR VE ALVEOLER İNTERSTİSYEL HASTALIKLARDA FRC ANORMAL ŞEKİLDE AZALIR.”“AŞIRI YÜKSEK FRC’DE, TİDAL SOLUNUM NORMAL FRC’YE KIYASLA DAHA YÜKSEK ULEME BASINCI GEREKTİRİR.”“FRC’DE ANORMALLİKLER SPONTAN SOLUNUM İLE ARTAN SOLUNUM İŞ YÜKÜNE VE MEKANİK VENTİLASYONDA BAROTRAVMANIN ARTMASINA NEDEN OLUR.”

Akciğer kompliyansı (Şekil 400.13)

ℹ️ Kompliyans FRC’den belirgin şekilde etkilenir“Akciğerdeki basınç-hacim ilişkisi FRC’den belirgin şekilde etkilenir. Aynı basınç değişikliği, FRC NORMAL DURUMA (b) KIYASLA ANORMAL OLARAK AZALDIĞINDA (a) VEYA ANORMAL OLARAK ARTTIĞINDA (c) DAHA AZ HACİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE İLİŞKİLİDİR.”“ANORMAL DÜŞÜK VEYA YÜKSEK FRC’DE PULMONER KOMPLİYANS AZALIR.”