| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Astım şiddeti, kontrolü ve alevlenme sınıflaması |
| ad-en | Asthma severity, control and exacerbation classification |
| konu | Tablo 169.4, 169.6 ve 169.7 — acil serviste alevlenme, akciğer fonksiyonu ve şiddet kriterleri |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-09-27 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 14 Alerjik Hastalıklar |
Kaynak: Nelson - Bölüm 14 Alerjik Hastalıklar, Bölüm 169, Tablo 169.4, 169.6 ve 169.7. Hastalığın kendisi → Çocukluk Çağı Astımı
💡 TUS ipucu — iki farklı kavram
- Şiddet = “hastalığın kendi şiddeti”, kontrol edici ilaçlar alınmadan değerlendirilir
- Kontrol = “astım yönetiminde ve tedavisi olurken klinik olarak değerlendirilen” dinamik durum
Yönetim modelleri (Tablo 169.2):
- Kontrolü kolay:“düşük seviyelerde kontrol sağlayıcı tedavi ile iyi kontrollü”
- Kontrolü zor:“çoklu ve/veya yüksek dozda kontrol edici tedavi ile iyi kontrollü”
- Alevlenmelerle giden:“iyi kontrol edilmesine rağmen, şiddetli alevlenmelere devam ederler”
- Refrakter:“çoklu ve yüksek düzeyde kontrol edici tedaviye rağmen kötü kontrollü astım devam eder”
| Bileşen | Aralıklı | Hafif persistan | Orta persistan | Ağır persistan |
|---|---|---|---|---|
| Gündüz belirtileri | ≤2 gün/hafta | >2 gün/hafta fakat her gün değil | Her gün | Gün boyunca |
| Gece uyanma (0-4 yaş) | 0 | 1-2 x/ay | 3-4 x/ay | >1 x/hafta |
| Gece uyanma (≥5 yaş) | ≤2 x/ay | 3-4 x/ay | >1 x/hafta fakat her gece değil | Sıklıkla 7 x/hafta |
| SABA kullanımı (EIB koruması hariç) | ≤2 gün/hafta | >2 gün/hafta fakat her gün değil, ve günde 1x’dan fazla değil | Her gün | Günde bir çok kez |
| Normal aktivitede etkilenme | Yok | Hafif kısıtlama | Bir miktar kısıtlama | Aşırı kısıtlama |
| FEV₁ (≥5 yaş, beklenen %) | Alevlenmeler arasında normal; beklenen >%80 | Beklenen ≥%80 | Beklenenin %60-80’i | Beklenenin <%60 |
| FEV₁/FVC (5-11 yaş) | >%85 | <%80 | %75-80 | <%75 |
| FEV₁/FVC (≥12 yaş) | Normal | Normal | %5 azalma | >%5 azalma |
| Yaş | Aralıklı | Persistan |
|---|---|---|
| 0-4 yaş | 0-1/yıl | “6 ay içinde sistemik steroid gerektiren ≥2 alevlenme ya da 1 günden uzun süren ≥4 hışıltı atağı/yıl ve persistan astım için risk faktörü” |
| ≥5 yaş | 0-1/yıl | ≥2/yıl |
Notlar:“Son alevlenmeden bu yana şiddet ve aralığı düşünün. Herhangi bir şiddet kategorisindeki hastalar için sıklık ve şiddet zaman içinde dalgalanabilir. Relatif yıllık alevlenme riski FEV₁ ile ilişkili olabilir.”
| Yaş | Aralıklı | Hafif persistan | Orta persistan | Ağır persistan |
|---|---|---|---|---|
| Tüm yaşlar | Basamak 1 | Basamak 2 | — | — |
| 0-4 yaş | — | — | “Basamak 3 ve kısa süreli sistemik steroid düşün” | “Basamak 3 ve kısa süreli sistemik steroid düşün” |
| 5-11 yaş | — | — | “Basamak 3: orta-doz İKS seçeneği ve kısa süreli sistemik steroid düşün” | “Basamak 3: orta-doz İKS seçeneği veya Basamak 4 ve kısa süreli sistemik steroid düşün” |
“2-6 haftada, şiddetine bağlı olarak, elde edilen astım kontrol düzeyini değerlendirin.”
| Hafif | Orta | Ağır | Alt tip: Solunum durması yakın | |
|---|---|---|---|---|
| Nefes alamama | Yürürken; uzanabilir | Dinlenme halinde (bebeklerde kısa ağlama, beslenme güçlüğü); oturmayı tercih eder | Dinlenme halinde (bebeklerde beslenemez); dik oturur | Dispne çok fazla |
| Konuşma | Cümleler | Kısa cümleler | Kelimeler | Konuşamaz |
| Bilinç | Ajite olabilir | Genellikle ajitedir | Genellikle ajitedir | Uykulu veya konfüzedir |
| Solunum hızı | Artmış | Artmış | Genellikle >30 solunum/dakika | Paradoksal torakoabdominal hareket |
| Yardımcı kas kullanımı, suprasternal çekilme | Genellikle yok | Yaygın | Sık | — |
| Hışıltı | Orta, sıklıkla sadece ekspiryum sonunda | Abartılı, tüm ekspiryum boyunca | Genellikle abartılı; inspiryum ve ekspiryum boyunca | Hışıltı yok |
| Kalp hızı | <100 | 100-120 | >120 | ‣ |
| Pulsus paradoksus | Yok, <10 mmHg | Olabilir, 10-25 mmHg | Sıklıkla var; >25 mmHg (erişkin), 20-40 mmHg (çocuk) | Yokluğu solunum kaslarında yorgunluğu gösterir |
| PEF (beklenen veya kişinin en iyi değeri) | ≥%70 | “Yaklaşık %40-69 veya yanıt 2 saat içinde sonlanır” | <%40 | <%25 |
| PaO₂ (solunum havasında) | Normal (test genellikle gerekli değil) | ≥60 mmHg (test genellikle gerekli değil) | <60 mmHg; ‣ olabilir | — |
| PCO₂ | <42 mmHg | <42 mmHg | ≥42 mmHg; ‣ olabilir | — |
| SaO₂ (deniz seviyesinde, solunum havasında) | >%95 | %90-95 | <%90 | “Oksijen tedavisine rağmen hipoksi” |
⚠️ Küçük çocukta hiperkapni daha hızlı gelişir“Küçük çocuklarda hiperkapni (hipoventilasyon) erişkin ve ergenlerden daha hızlı gelişir.”
Ayrıca: “Birden fazla parametrenin varlığı, ancak hepsi gerekli değildir, alevlenmenin genel sınıflandırmasını gösterir.”Normal solunum hızları (uyanık çocukta):<2 yaş: <60 nefes/dk · 2-12 ay: <50 nefes/dk · 1-5 yaş: <40 nefes/dk · 6-8 yaş: <30 nefes/dkNormal nabız (çocuklarda):2-12 ay: <160 atım/dk · 1-2 yaş: <120 atım/dk · 2-8 yaş: <110 atım/dk