Ailevi ApoB-100 ve Diğer Hiperkolesterolemiler

Ailevi apoB-100 eksikliği

• “Ailevi apoB-100 eksikliği, heterozigot FH’den ayırt edilemeyen otozomal dominant bir durumdur. LDL kolesterol düzeyleri artmış, trigliseritler normaldir; yetişkinlerde genellikle tendon ksantomları gelişir ve erken KKH gelişir.”
• “Ailevi apoB-100 eksikliğine, LDL reseptörünün ligandı olan apoB-100’ün reseptör bağlanma bölgelerinde ciddi hiperkolesterolemi ile neden olur ve Batı toplumlarında tahmini sıklığı 1/700 civarındadır.”

⚠️ Çelişki — apoB-100 sıklığı Nelson’ın Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar metni bu sıklığı “Batı toplumlarında tahmini 1/700 civarında” verir. Aynı kaynağın hiperlipidemi sınıflama tablosu ise aynı hastalık için 1/1.000 yazar → bkz. Hiperlipidemiler. İki değer de kaynakta geçtiği için burada ikisi de korunmuştur; TUS için “~1/700-1/1.000” aralığı güvenlidir.

• “Genellikle apoB-100’ün 3500 pozisyonunda arginin yerine glutamin gelmesi sonucu gelişir, bu da LDL-R’nin LDL-C’ye bağlanma yeteneğinde azalmasına neden olur ve böylece LDL’nin dolaşımdan temizlenmesi bozulur.”
• “Özel laboratuvar testleri, ailevi apoB-100 bozukluğunu FH’den ayırt edebilir, ancak tedavi aynı olduğu için bu araştırma çalışmaları dışında gerekli değildir.”

Otozomal resesif hiperkolesterolemi

“Karaciğerde LDL-R aracılı endositozdaki bir bozukluğun neden olduğu bu nadir durum, klinik olarak homozigot veya heterozigot FH’de görülen kolesterol düzeyleri arasındaki tendon ksantomları ile birlikte ciddi hiperkolesterolemi ile kendini gösterir. Sardunyalılar arasında daha sık rastlanılır ve tedavide HMG-KoA redüktaz inhibitörlerine bir miktar yanıt verir.”

Sitosterolemi

• “Sitosterolemi, bitki sterollerinin bağırsaktan aşırı emilimi ile karakterize nadir bir otozomal resesif durum olup, ince bağırsakta bitki sterollerinin emiliminin sınırlandırılmasından ve emilen az miktarda sterolün de biliyer atılımından sorumlu olan adenozin trifosfat (ATP) bağlı kaset taşıyıcı protein sistemindeki (ABCG5 veya ABCG8) mutasyonlarından kaynaklanır.”
• “Plazma kolesterol düzeyleri ciddi şekilde yükselebilir, bu da tendon ksantomları ve erken ateroskleroz ile sonuçlanabilir. Hastalığın diğer özellikleri arasında hemolitik anemi, makrotrombositler (büyük trombositler, az sayıda) ve kanama bulunur.”
• Tanı:“yüksek plazma sitosterol düzeyi ile doğrulanabilir.”Tedavi:“HMG-KoA redüktaz inhibitörleri etkili değildir, ancak ezetimibe ve safra asidi sekestranları gibi kolesterol emilim inhibitörleri etkilidir.”

Poligenik hiperkolesterolemi

“Çocuklar ve yetişkinlerde LDL-C’de primer yükseklik çoğunlukla poligeniktir; birçok gende küçük etkileri çevresel etkenlerden (diyet) elde edilir. Plazma kolesterol düzeylerinde orta derecede yükseklik vardır, trigliserit düzeyleri normaldir. Poligenik hiperkolesterolemi, yaşam tarzı benzer olan ailelerde kümelenme gösterir, ancak tek gen lipoprotein bozukluklarında bulunan öngörülebilir kalıtsal modellere benzemez.”“Poligenik hiperkolesterolemili çocukların tedavisi, azaltılmış toplam ve doymuş yağ tüketimi ve günde en az 1 saat fiziksel aktivitenin oluşan sağlıklı bir yaşam tarzının benimsenmesidir. Kolesterol düşürücü ilaç nadiren gerekir.”

TUS İpuçları

💡 Tendon ksantomu yapan dört hastalıkAilevi hiperkolesterolemi · ailevi apoB-100 eksikliği · otozomal resesif hiperkolesterolemi · sitosterolemi (Tablo 104.7). Sitosterolemide ayrıca hemolitik anemi ve makrotrombositler vardır ve statin işe yaramaz, ezetimib işe yarar.

Bağlantılar

• Ailevi Hiperkolesterolemi