Ailevi Hiperkolesterolemi

“Ailevi hiperkolesterolemi (FH), çarpıcı bir şekilde yükselmiş LDL kolesterol (LDL-C), erken kardiyovasküler hastalık (KVH) ve tendon ksantomları ile karakterize monogenik otozomal ko-dominant bir hastalıktır” (Nelson - Bölüm 10 Metabolik Hastalıklar, Bölüm 104.3).

Genetik

• “Bu lipoprotein anormalliğinin etiyolojisinde aynı zamanda apoB (ve PCSK-9) genlerindeki kusurlar da vardır. Açıklanan neredeyse 1200 mutasyondan bazıları LDL-R’nin (reseptör negatif) sentezlenememesiyle sonuçlanırken, diğerleri lipoprotein-reseptör etkileşimiyle sorunlu bağlanmaya veya salınıma neden olur.”
• “Reseptör negatif mutasyonlar, sorunlu reseptör mutasyonlarından daha ciddi fenotiplere neden olur.”

Homozigot FH

• “FH homozigotları, iki anormal LDL reseptör genini kalıtım yoluyla alırlar, bu da 500 ila 1.200 mg/dl arasında olacak şekilde belirgin yüksek plazma kolesterol düzeylerine neden olur. Trigliserit düzeyleri normal ya da hafif yüksektir.”“500.000 kişiden birinde görülür.”
• “Reseptör negatif hastalar %2’in altında normal LDL-R aktivitesine sahipken, sorunlu reseptörü olanlar %25 kadar normal aktiviteye ve daha iyi bir prognoza sahip olabilirler.”
• “Özgün LDL-R kusuruna bakılmaksızın prognoz kötüdür. Aort kökü ve koroner arterleri içeren şiddetli ateroskleroz erken ve orta çocukluk döneminde görülür.”
• “Bu çocuklarda genellikle Aşil tendonunun veya elin ekstansör tendonlarının kalınlaşmasına neden olabilecek veya ellerde, dirseklerde, dizlerde veya kalçada deri lezyonlarına neden olabilecek ksantomlar görülür. Korneal arkus bulunabilir.” (Şekil 104.10-104.12: çizgisel palmar ksantom, ön kolun ekstansör yüzeyinde erüptif ksantom)
• “Tedavi edilmeyen homozigot hastalar nadiren erişkin döneme kadar yaşarlar.”LDL aferezi, Çocuklarda Karaciğer Nakli, lomitapid, mipomersen (apoB antisens); “Bu tedavi safra asidi sekestranlarının yerini büyük ölçüde almıştır.”

Heterozigot FH

• “Heterozigot FH, yetişkinlerde akut koroner sendrom ve aterosklerotik KKH ile ilişkili en yaygın tek gen mutasyonudur. Prevalansı dünya genelinde yaklaşık 1/250’dir.”
• Kurucu etki:“Fransız Kanadalılar, Afrikalı ve Hristiyan Lübnanlılar gibi belirli topluluklarda daha yüksek olabilir. Aşkenazi Yahudilerinde görülen kurucu etkisi, 1400’lü yıllarda Litvanya’daki ilk mutasyona kadar gen dengesizlik incelemesi ile izlenebilir.”
• “Heterozigot FH, nesilden nesile neredeyse tam geçişe sahip cis-baskın bir durum olduğundan, etkilenen bireylerin birinci derece akrabalarının %50’inde, ikinci derece akrabaların %25’inde hastalık görülecektir.”
• “Dünya genelinde tahmini 20 milyon insanda FH var. KKH bulguları genellikle erkeklerde ortalama 45-48 yaşında, kadınlarda ise bundan on yıl sonra ortaya çıkar.”
• “FH’li bireylerde KKH riski genel toplumdan 20 kat daha fazla olabilir.”

Tarama ve tanı

• “Çocuklarda çok yüksek kolesterol düzeyleri tespit edildiğinde, yetişkin birinci ve ikinci derece akrabalarının (‘ters kaskad’ kolesterol taraması) kapsamlı bir şekilde taranmasını sağlamalıdır.”