Karşılaştırılan: Herpetik Gingivostomatit · Rekürren Aftöz Stomatit · Stomatit · Streptokokal Gingivostomatit · Riga-Fede Sendromu · Travmatik Dudak Ülseri · Başlık: Diş ve Ağız Hastalıkları
Ağızda ağrılı ülser ya da eritem ve buna bağlı Beslenme Güçlüğü ile gelen çocukta bu altı tablo ayırıcı tanıya girer. Ateş, yaygın diş eti tutulumu ve veziküllerle başlayan tablo herpetik gingivostomatiti düşündürür. Diş eti eritemi ve sistemik belirti olmadan tekrarlayan sığ ülserler Rekürren Aftöz Stomatiti gösterir. Süt çocuğunda Stomatit sıktır. Diş eti ve mukozada yaygın eritem seyrek görülen Streptokokal Gingivostomatiti akla getirir. Travmatik nedenler ise lezyonun yerinden tanınır: natal/neonatal dişe bağlı dil altı ülseri Riga-Fede Sendromu, dental anestezi sonrası ısırmaya bağlı ülser Travmatik Dudak Ülseridir.
| Özellik | Herpetik Gingivostomatit | Rekürren Aftöz Stomatit | Stomatit (Candida) | Streptokokal Gingivostomatit | Riga-Fede Sendromu | Travmatik Dudak Ülseri |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Etiyoloji ve mekanizma | HSV-1; erişkinden direkt temasla bulaşan primer enfeksiyon | Nedeni bilinmiyor; immünopatolojik mekanizma düşünülür | Oral mukoza inflamasyonu; Candida stomatiti sık | Streptokok | Natal/neonatal dişlere bağlı travmatik ülser | Dental lokal anestezi (inferior alveolar sinir blokajı) sonrası çiğneme/ısırma travması |
| Tipik yaş | Çoğunlukla 6 yaş altı | — | Süt çocuğu (emziren annenin meme ucu da tedavi edilir) | — | Yenidoğan ve bebek | Küçük çocuk |
| Başlangıç ve seyir | Akut; 7-10 gün sürer, iz bırakmaz | Tekrarlayan; 0,5-1 cm ülserler 7-10 günde skarsız, 1-3 cm olanlar haftalarca sürüp skarla iyileşir | Genellikle hafif | Seyrek | — | Anesteziden sonra |
| Ana semptomlar | Ateş (38-40,6 derece), halsizlik, bebekte sinirlilik ve besin reddi, çiğneme ve yutma sırasında ağrı | Sistemik toksik belirti yok | Beslenme güçlüğü | — | Beslenme güçlüğü | Ateş ve halsizlik sekonder enfeksiyonu düşündürür |
| Ayırt ettirici fizik muayene bulguları | Dudak, bukkal mukoza, diş eti, damak ve dilde gri küresel veziküller, 24 saat sonra hale benzeri kenarlı ağrılı ülserler; ödemli ve kanamalı diş eti; servikal lenfadenit | Sarımsı gri merkezli sığ aftöz ülserler; yaygın diş eti eritemi yok | Ağrılı oral erozyon ve ülserler | Diş eti ve oral mukozada yaygın eritem, marjinal diş eti kanaması; diş eti kenarında nekroz ve belirgin kötü koku yok | Dilin ventral yüzeyinde ülser; natal/neonatal diş | Anestezi tarafında dudak, yanak ve dilde ülser, lokalize ödem ve kızarıklık |
| Tedavi | Erken antiviral; gerekirse parenteral rehidrasyon için hastaneye yatış | — | Emziren annenin meme ucu da tedavi edilir | — | — | Palyatif bakım |
| Komplikasyon ve prognoz | Dehidratasyon | Büyük ülserler skar bırakır | Dehidratasyon | — | Tanınmazsa dehidratasyon ve yetersiz beslenme | Sekonder enfeksiyon |
Tanı öykü ve muayeneyle konur. Yaş, ateş, lezyonların tekrarlayıp tekrarlamadığı, son dental girişim ve ağızda diş varlığı sorulur. Lezyonun tipi (vezikül, sığ ülser, erozyon, yaygın eritem) ve yeri (diş eti, dil altı, anestezi tarafı) belirlenir. Her olguda oral alım ve hidrasyon değerlendirilir; beslenemeyen çocukta dehidratasyon açısından parenteral sıvı gerekebilir. Herpetik gingivostomatitte antiviral tedavi erken başlanır; travmatik ülserlerde neden ortadan kaldırılır ve palyatif bakım verilir.