| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | Çocuklarda üst ekstremite kırıkları |
| ad-en | Upper extremity fractures in children |
| tus-onceligi | yüksek |
| guncelleme | 2026-10-06 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem |
Bölüm 703.3 (Keith D. Baldwin, Apurva S. Shah, Lawrence Wells ve Alexandre Arkader) (Nelson - Bölüm 31 Kemik ve Eklem). Distal humerus için → Suprakondiler Humerus Kırığı.
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Sıklık | PARMAK KIRIKLARI, ÇOCUKLARDA EN SIK GÖRÜLEN KIRIKLARDANDIR**: FİZİS, DİAFİZ ve FALANKS BAŞI (TUFT) KIRIKLARIDIR** |
| Mekanizma | PARMAĞA DİREKT ALINAN DARBE ya da ELİN KAPIYA SIKIŞMASI** gibi birçok şekilde görülür (bkz. ‣)** |
| > [!warning] Açık kırık | DİSTAL FALANKSIN EZİLME YARALANMALARI, ALTTAKİ KEMİĞİN PARÇALANMASI (BAŞ KIRIĞI), TIRNAK YATAĞININ ZEDELENMESİ ve CİDDİ YUMUŞAK DOKU ZEDELENMESİ ile GÖRÜLEBİLİR. Bu durumda İRRİGASYON, TETANOZ PROFİLAKSİSİ ve ANTİBİYOTİK PROFİLAKSİSİ UYGULANMALIDIR |
| Antibiyotik | STAFİLOKOKLARA ETKİLİ (örn. BİRİNCİ KUŞAK ‣) ANTİBİYOTİKLER UYGUN; ancak YARALANMA MEKANİZMASI GEREĞİ FARKLI ANTİBİYOTİKLER GEREKEBİLİR |
| > [!warning] Seymour kırığı — TUS | PARMAK UCU YARALANMALARINDA GRAFİLER SEYMOUR KIRIĞI AÇISINDAN DİKKATLE İNCELENMELİDİR: TIRNAK MATRİKSİNİN BOZULMASI İHTİMALİ OLAN DİSTAL FALANKS AÇIK KIRIĞIDIR. Bu hastalarda CERRAHİ TEDAVİ OLMADIĞI TAKDİRDE TIRNAK DEFORMİTELERİ ve ENFEKSİYON RİSKİ BULUNUR |
| > [!tip] Çekiç parmak | PARMAK FLEKSİYONDA İKEN HİPEREKSTANSİYON YARALANMASI SONUCUNDA PARMAĞIN DİSTAL KISMINI EKSTANSİYONA GETİREMEME DURUMUDUR; DİSTAL FALANKSIN AVULSİYON KIRIĞI sonucu oluşur. PARMAĞIN ALTI HAFTA BOYUNCA EKSTANSİYONDA ATELE ALINMASI ile tedavi edilir |
| Proksimal/orta falanks fizisi | ALÇI İLE TEDAVİ EDİLİR. EN SIK GÖRÜLEN FİZİS KIRIĞI, KÜÇÜK PARMAĞIN FAZLA ABDÜKSİYONUNDAN KAYNAKLANIR**; KAPALI REDÜKSİYON SONRASI İMMOBİLİZASYON ile tedavi edilir** |
| > [!warning] Diafiz ve rotasyon | DİAFİZ KIRIKLARI OBLİK, SPİRAL ya da TRANSVERS OLABİLİR. AÇISAL ve ROTASYONEL DEFORMİTEYE GÖRE DEĞERLENDİRİLİR; HASTADAN YUMRUK YAPMASI İSTENMELİDİR — TÜM PARMAKLAR SKAFOİDİ GÖSTERMELİDİR. Aksi halde, GRAFİDE MİNİMAL ANORMALLİK OLSA DAHİ MALROTASYONDAN ŞÜPHELENİLMELİDİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Sıklık ve mekanizma | ÇOCUKLARDA ÖN KOL ve EL BİLEĞİ KIRIKLARI ÇOK SIKTIR; İMMATÜR İSKELET SİSTEMİ KIRIKLARININ YAKLAŞIK YARISINI OLUŞTURUR. EN SIK YARALANMA MEKANİZMASI, UZATILMIŞ KOL ÜZERİNE DÜŞMEKTİR |
| > [!tip] Lokalizasyon dağılımı | ÖN KOL KIRIKLARININ %80’İ DİSTAL RADİUS ve ULNADA**,** %15’İ ORTA 1/3’ÜNDE** ve DİĞERLERİ (nadir) RADİUS ve ULNANIN PROKSİMAL 1/3’ÜNDE görülür (Şekil 703.9)** |
| Küçük çocuklar | EN SIK ÖN KOL KIRIKLARI TORUS ve YAŞ AĞAÇ KIRIĞIDIR |
| > [!tip] Torus tedavisi | İMPAKTE KIRIKTIR ve MİNİMAL YUMUŞAK DOKU ŞİŞLİĞİ ya da KANAMASI GÖRÜLÜR. KISA KOL (DİRSEĞİN ALTINDAN) ALÇISI ile tedavi edilir ve 3-4 HAFTADA İYİLEŞİR. EL BİLEĞİ TOKA KIRIKLARI ÇIKARILABİLİR ATEL ile de tedavi edilebilir |
| İmpakte yaş ağaç | STABİL (KORTİKAL BOZULMA OLMAYAN) YAPISINDAN DOLAYI, ALÇI YERİNE YUMUŞAK BANDAJLA TEDAVİ EDİLEBİLİR |
| > [!warning] Diafiz kırıkları zordur | KABUL EDİLEBİLİR REDÜKSİYON LİMİTİ DİSTAL KIRIKLARDAN DÜŞÜK OLDUĞU İÇİN DAHA ZORDUR**. ÖN KOL DİAFİZ KIRIKLARININ** DİZİLİM BOZUKLUĞU (MALALIGNMENT) SONUCUNDA PRONASYON ve SUPİNASYON KALICI OLARAK KAYBEDİLEBİLİR**; bu da İŞLEVSEL SORUNLARA YOL AÇAR** |
| > [!tip] Rotasyonel yanlış dizilim | PARÇALARIN MALROTASYONUNDA DAHA SIK GÖRÜLÜR. PRONATOR ve SUPİNATOR KASLARIN SONLANMA YERLERİNDEN DOLAYI DİSTAL KIRIKLAR ROTASYONEL YANLIŞ DİZİLİME DAHA YATKINDIR. Bu yanlış dizilim AKSİYEL EKSENDE OLMASINA KARŞIN DEĞERLENDİRME AP ve YAN GRAFİLERLE YAPILIR (Şekil 703.10); bu nedenle SAPTAMAK ZORDUR |
| Tedavi | YERİNDEN KAYMIŞ ya da AÇILANMIŞ KIRIKLARDA, ‣ ya da ‣ ile KAPALI REDÜKSİYON GEREKİR; DİRSEK ÜZERİ ALÇI ile EN AZ ALTI HAFTA İMMOBİLİZE EDİLİR |
| > [!warning] >10 yaş | BU İLK KIRIK TİPİNDE DE, BÜYÜK ÇOCUKLAR ve ERGENLERDE (>10 YAŞ) REDÜKSİYON KAYBI OLACAĞINDAN YAKIN TAKİP EDİLMELİDİR. REDÜKSİYON KAYBI ya da STABİL OLMAYAN KIRIKLAR AÇIK REDÜKSİYON ve İNTERNAL FİKSASYON GEREKTİRİR; fiksasyon İNTRAMEDÜLLER ÇİVİLER ya da PLAK FİKSASYONU ile yapılır ve BENZER SONUÇLAR ELDE EDİLİR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| Sıklık | ÇOCUKLARDAKİ KIRIKLARIN %5’İNDEN DAHA AZINI OLUŞTURUR |
| Mekanizma | EKSTANSİYONDAKİ KOLUN ÜSTÜNE DÜŞEREK ya da DİREKT TRAVMA** ile oluşabilir** |
| > [!tip] Yaşa göre kırık şekli — TUS | FİZİS ve METAFİZ KIRIKLARI SIKTIR. Proksimal humerusun fizis kırıklarında, BEŞ YAŞIN ALTINDA SH I KIRIK**,** 5-10 YAŞ ARASINDA METAFİZ KIRIĞI** ve 11 YAŞIN ÜSTÜNDE SH II KIRIK görülür** |
| Tanı | AP OMUZ RADYOGRAFİSİ ile konur. ÇIKIK ya da DİKEY PLANDA AÇISAL DEFORMİTE AÇISINDAN DEĞERLENDİRME İÇİN AKSİLLER GÖRÜNTÜ ALINIR**; çoğu çocuk bu görüntünün temini sırasında rahatsız olur — bu durumda,** KOL ASKIDA İKEN VELPEAU AKSİLLER RADYOGRAFİ** çekilebilir** |
| > [!warning] Aksiller sinir | ÖZELLİKLE AKSİLLER SİNİRİ İÇEREN, AYRINTILI ‣ YAPILMALIDIR |
| > [!tip] Yeniden şekillenme kapasitesi çok yüksek | KIRIKLARIN YENİDEN ŞEKİLLENME KAPASİTESİ ÇOK YÜKSEK OLDUĞU İÇİN, 2-3 HAFTALIK KOL ASKISI ile İMMOBİLİZASYON TEDAVİ İÇİN YETERLİDİR**. METAFİZ KIRIKLARINDA, AÇILANMA** 50 DERECENİN ALTINDA OLMALIDIR**; genelde SADECE KOL ASKISI İLE İMMOBİLİZASYON YETERLİ OLUR** |
| SH II | 30 DERECEDEN DAHA AZ AÇILANMA ve %50’DEN DAHA AZ DEPLASE OLAN SH II KIRIKLARDA DA KOL ASKISI YETERLİDİR |
| > [!warning] Deplase kırık | KAPALI REDÜKSİYON ve STABİL OLMAYAN KIRIKLARDA STABİLİZASYON ile tedavi edilir. KIRIK ÇIKINTISININ DELTOİD DELMESİ ya da BİSEPS TENDONU İLE ÜSTE BİNMESİ sonucu, AÇIK REDÜKSİYON GEREKEBİLİR |
| > [!tip] Aşırı büyüme | EKSTREMİTENİN BOYUNUN UZAMASI, %80 ORANINDA PROKSİMAL HUMERUS İLE OLUR. Ayrıca GLENOHUMERAL EKLEMİN HAREKET KAPASİTESİ MUAZZAMDIR; bu nedenle bu bölge DEFORMİTEYİ RAHATLIKLA TOLERE EDEBİLİR. Ancak ERGENLER ERİŞKİN ÇAĞA YAKLAŞTIKÇA, BU KIRIKLARIN YENİDEN ŞEKİLLENMESİ AZALIR |
| Konu | Ayrıntı |
|---|---|
| > [!tip] Neonatal | DOĞUM SIRASINDA DAR PELVİSTEN GEÇERKEN** ya da OMUZ DİSTOSİSİ NEDENİYLE ALINAN DİREKT TRAVMA ile oluşur. BAŞTA ANLAŞILMAYABİLİR ve PSÖDOPARALİZİ ile ORTAYA ÇIKABİLİR (bkz. ‣ ayrımı)** |
| Çocuklarda | ÜZERİNE DÜŞME ya da KLAVİKULAYA DİREKT TRAVMA SONUCU GÖRÜLÜR |
| > [!tip] En sık yer | ORTA ve LATERAL ÜÇTE BİRİN BİRLEŞME YERİDİR. KLAVİKULA ÜZERİNDEKİ HASSASİYET TANIYI KOYDURUR |
| > [!warning] Brakiyal pleksus | BRAKİYAL PLEKSUS HASARINI SAPTAMAK İÇİN AYRINTILI NÖROVASKÜLER MUAYENE UYGULANMALIDIR. İLERİ EĞİTİM PROGNOZUNU GÖSTERDİĞİNDEN, BİSEPS İŞLEVİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKİR |
| > [!warning] Posterior medial fizis — acil | POSTERİOR MEDİAL KLAVİKULA FİZİS YARALANMALARI, BÜYÜK DAMARLARA ve TRAKEAYA YAKINLIĞI NEDENİYLE SORUNLUDUR. AÇIK ya da KAPALI REDÜKSİYON, MÜDAHALEYE HAZIR BİR KARDİYOTORASİK EKİP SAĞLANARAK YAPILMALIDIR. VASKÜLER ya da SOLUNUMSAL HASAR YOKLUĞUNDA REDÜKSİYON GECİKTİRİLEBİLİR |
| > [!tip] Tedavi | ÇOĞU KLAVİKULA KIRIĞININ TEDAVİSİ SEKİZ-BANDAJI ile ya da BASİT KOL ASKISI ile YAPILIR. SEKİZ-BANDAJI, OMUZ EKSTANSİYONUNU SAĞLAYARAK KIRIK PARÇALARININ ÜSTE GELMESİNİ ÖNLEMEDE YARDIMCIDIR |
| Erişkin farkı | ERİŞKİNLERDEKİ KISALMIŞ YA DA DEPLASE KIRIKLARDA, ANATOMİK REDÜKSİYON ve FİKSASYON YAPILMADIĞINDA GÜÇ KAYBI OLDUĞU SAPTANMIŞTIR. Günümüzdeki kanıtlar ERİŞKİNLERDEKİ KADAR GÜÇLÜ OLMAMAKLA BİRLİKTE, ÇOĞU MERKEZ BU BİLGİYİ GEÇ ERGENLERDE DE DOĞRU KABUL ETMEKTEDİR |
| > [!warning] Deri delinmesi | KIRIK DERİYİ İTİYORSA, AÇIKSA ya da NÖROVASKÜLER HASARA NEDEN OLUYORSA AÇIK REDÜKSİYON GEREKLİDİR |
| > [!tip] Fizis kırıkları | REDÜKSİYON GEREKTİRMEDEN, KOL ASKISI İLE İMMOBİLİZE EDİLEREK TEDAVİ EDİLİR; HAFİF YAPILMASI ve GEREKLİ DE DEĞİLDİR |
| İyileşme | KIRIKLAR ÜÇ İLA ALTI HAFTA İÇİNDE HIZLA İYİLEŞİR. Çocuklarda ele gelen KALLUS DOKUSU GÖZLE GÖRÜLEBİLİR. YENİDEN ŞEKİLLENME 6-12 AY ARASINDA TAMAMLANIR. OMUZ HAREKETİ ve İŞLEVİ TAMAMEN NORMALE DÖNER |