Spastisite, pasif hareket açıklığında hıza bağlı dirençten kaynaklanan tonik germe refleksleri ve eşlik eden abartılı tendon jerkleri ile karakterize, birinci motor nöron sendromunun bir bileşenidir (Nelson - Bölüm 32 Rehabilitasyon Tıbbı).

💡 TUS ipucu — tanımHıza bağlı direnç = spastisite (rijiditeden ayıran özellik; rijiditede direnç hızdan bağımsızdır).

Tedavi ilkeleri

📝 Klinik bilgi — yalnızca eğitim amaçlı“Spastisite yönetimi; tolere edilebilme derecesi, fonksiyonellik ve zarar görme potansiyeline göre belirlenmektedir.”“Tedavi planı belirlenirken, spastisitenin fonksiyon üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri düşünülmek zorundadır; tedavide İşlem Sırasında Sedasyon ve yan etkiler azaltılırken, fonksiyon arttırılmalıdır.”

Ağızdan ilaçlar

Tam doz tablosu → Spastisitede Ağızdan Antispazmodik İlaçlar (Tablo 730.1)

⚠️ Ağızdan ilaçların sınırı“Ağızdan ilaçlar, jeneralize spastisite için ilk tedavi olarak tercih edilmektedir. Tam antispazmotik etki göstermelerine rağmen, yan etkileri fazla olduğu için; kullanımları fonksiyonel faydalarına göre düzenlenmelidir.”

GABAerjik ilaçlar

• γ-Aminobütirik asit (GABA), santral sinir sisteminin inhibitör bir nörotransmitteridir.
• Spastisitenin farmakolojik tedavisi ile en alakalı 2 GABA reseptörü: GABA_A ve GABA_B.
• “Benzodiazepinler etkilerini GABA_A reseptörleri sayesinde; GABA’nın GABA_A reseptörüne ilgisini arttırarak göstermektedirler. Bu presinaptik inhibisyon; spinal ve supraspinal düzeylerde hem inhibitör etki ile sonuçlanmaktadır.”
• Diazepam:“yarı ömrünün uzun olması ve daha az sıklıkta uygulama gerekmesi nedeniyle spastisite tedavisi için en yaygın kullanılan ilaçtır.”
• Klonazepam:“süspansiyon formu ve doz önerileri bulunmaz nedeniyle <2 yaş çocuklar için iyi bir seçenektir.”
• “Benzodiazepinlerin doz arttırımı ile sedasyonun artması gibi bilişsel etkileri, spastisitesi olan bireylerde kullanımı kısıtlar. Ayrıca sedasyon ve bilişsel yavaşlama; edinilmiş beyin hasarında iyileşmeyi, doğuştan gelişim geriliği olanlarda bilişsel gelişmeyi engelleyebildiği için; serebral kaynaklı spastisitesi olan bireylerde benzodiazepinlere göre daha az tercih edilmelidir.”
• “Benzodiazepinlerin kullanımı, fizyolojik bağımlılığa neden olabilir; bu yüzden yoksunluğu önlemek için ani olarak kesilmesinden kaçınılmalıdır.”

Baklofen

• “Baklofen, bir GABA_B agonistidir ve spinal kaynaklı spastisitede tercih edilen bir ajandır.”
• “Baklofen, hem monosinaptik hem de polisinaptik spinal refleksler üzerinde inhibitör etki yapar.”
• “Maalesef, tüm GABAerjik ilaçların etki ettiği ve sedasyona neden olduğu, suprasipinal de reseptör bölgeleri vardır.”