Eşanlamlılar: CYP21A2 Eksikliği

Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık

Özet

KAH’ın en sık nedenidir (%90-95); CYP21A2 mutasyonuna bağlı otozomal resesiftir, klasik form insidansı yaklaşık 1/14.000-18.000 (ülkemizde 1/7787), non-klasik tip prevalansı 1/1000’dir. Klasik tuz kaybettiren (%75, enzim <%1), basit virilizan (%25, %1-2) ve non-klasik (%20-50) tipleri vardır. 46,XX kuşkulu dış genital yapıda (kliteromegali, labioskrotal füzyon, ürogenital sinüs) öncelikle dışlanmalıdır; 46,XY’de makrogenitalya, skrotal hiperpigmentasyon görülür. Tuz kaybettiren formda yaşamın 7-14. günlerinde kusma, ishal, kilo alamama, dehidratasyon, hipotansiyon, hiponatremi, hiperkalemi, Hipoglisemi ve asidoz ile tuz kaybı krizi gelişir; hiperpigmentasyon (mukoza, areola, skrotum) eşlik eder. Basit virilizan formda 2-7 yaşta ter ve vücut kokusu, erken pubarş, periferik Puberte Prekoks, hızlı büyüme ve erken epifiz kapanması görülür; non-klasik formda akne, adet düzensizliği, Hirsutizm ve infertilite ön plandadır. Tanı 17-OHP (sabah LC-MS/MS) ile konur: bazal <200 ng/dL dışlar, >1000 tanıdır, 200-1000 arasında ACTH testi yapılır (uyarılmış >1000 tanı); 21-deoksikortizol da yüksektir ve yenidoğan taraması 17-OHP iledir. Tedavi hidrokortizon, fludrokortizon ve tuzdur. Ayırıcı tanıda 11-beta hidroksilaz ve 3-beta hidroksisteroid dehidrogenaz eksiklikleri ile sepsis düşünülür.

Bölümlerdeki özetler

• KAH’ın en sık nedeni (%90-95); otozomal resesif; klasik tuz kaybettiren (%75), basit virilizan (%25) ve non-klasik tipleri; 46,XX CGB’de öncelikle dışlanmalıdır. İnsidans 1/14000-18000. (Endokrinoloji › Cinsiyet Gelişim Bozuklukları; s.2206, s.2208, s.2210)
• KAH vakalarının %90ından fazlası; ülkemizde 1/7787. Klasik tuz kaybettiren (%75), basit virilizan (%25) ve non-klasik tip; non-klasik tip prevalansı 1/1000. (Endokrinoloji › Adrenal Yetmezlik; s.2218, s.2219)
• KAH vakalarının %95inden fazlası; ülkemizde klasik form 1/7787. Klasik tuz kaybettiren (%75, enzim <%1), basit virilizan (%25, %1-2) ve non-klasik (%20-50) tipleri; tedavi hidrokortizon, fludrokortizon ve tuzdur; yenidoğan taraması 17-OHP ile yapılır. (Endokrinoloji › Konjenital Adrenal Hiperplazi; s.2231, s.2234, s.2235, s.2236)

Ayrıntılı bilgi

Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.

Tanım ve sınıflama

• KAH’ın en sık nedenidir (KAH olgularının yaklaşık %90-95 (s.2206); %90’ından fazlası (s.2218); %95’inden fazlası (s.2231)); CYP21A2 varyantları primer AY’nin %70-85’ini oluşturur; dünyada en yaygın OR hastalıklardan biridir; 46,XX CGB’de öncelikle düşünülüp dışlanmalıdır (s.2206, s.2216, s.2218, s.2231, s.2234).
• KAH: kolesterolden kortizol sentezindeki enzimlerden (P450scc, 21-OH, 11β-OH, 3βHSD2, POR) birinin eksikliği; otozomal resesif monogenik (s.2206).
• Üç tip: klasik tuz kaybettiren (%75), klasik basit virilizan (%25), non-klasik (hafif/geç başlangıçlı) (s.2206, s.2218).

Epidemiyoloji

• İnsidans 1/14.000-18.000 (s.2206); 15.000-20.000 doğumda 1 (s.2218); 1:10.000-20.000, yaklaşık 6,5 milyon taranan bebekte prevalans ~1:15.000 (s.2231, s.2234); Türkiye’de klasik 21-OHD 7.787 doğumda 1 (s.2218, s.2234).
• Tuz kaybettiren tip klasik vakaların %75’i, 16.000 doğumda bir; basit virilizan %25; non-klasik prevalans 1:1000 ve insandaki en sık OR hastalıklardandır (s.2218)

Etiyoloji ve patogenez

• Kortizol ve aldosteron üretimi azalır/yoktur; 17-OHP ve progesteron 11-deoksikortizol ve DOC’a dönüşemez; ACTH artar, bloğa yakın 17-OHP aşırı artar, androjen fazlalığı virilizasyon yapar (s.2231)
• İntrauterin kortizol sentezinin azalması ACTH artışına, öncül birikimine (17-OH pregnenolondan DHEA, androstenedion, testosterona dönüşüm artar) yol açar; intrauterin androjen fazlalığı 46,XX’te virilizasyon (kliteromegali, labioskrotal füzyon), 46,XY’de makrogenitalya yapar (s.2218)