Eşanlamlılar: CYP11B1 Eksikliği, Konjenital Adrenal Hiperplazi 11-Beta Hidroksilaz Eksikliği
Kategori: Endokrinoloji · Tür: hastalık
Özet
CYP11B1 mutasyonuna bağlı otozomal resesif konjenital adrenal hiperplazi (KAH) tipidir; KAH’ın yaklaşık %5-11’ini oluşturur (yaklaşık 1/100.000). 11-deoksikortizolün kortizole dönüşümü bozulur; artan DOC (deoksikortikosteron) Çocukluk Çağı Hipertansiyonu ve hipokalemiye yol açar, renin ve aldosteron baskılıdır, yenidoğanda geçici hafif tuz kaybı olabilir. Adrenal androjen fazlalığına bağlı olarak 46,XX dişilerde virilizasyon ve kuşkulu dış genital yapı görülür; erken pubarş, periferik Puberte Prekoks, hızlı boy uzaması, ileri kemik yaşı ve sonuçta boy kısalığı gelişir; non-klasik formda akne, Hirsutizm ve adet düzensizliği izlenir. Tanıda DOC, 11-deoksikortizol, 17-OHP, DHEAS, testosteron ve androstenedion yüksek; renin, aldosteron ve potasyum düşüktür; CYP11B1 mutasyonu gösterilir. Tedavi hidrokortizondur; hipertansiyon için spironolakton ve kalsiyum kanal blokörü kullanılabilir. Ayırıcı tanıda 21-hidroksilaz ve 17-alfa hidroksilaz eksiklikleri düşünülür.
Bölümlerdeki özetler
- 11-deoksikortizolün kortizole dönüşümü bozulur; virilizasyon ve hipertansiyon; etkilenen dişilerde kuşkulu dış genital yapı. (Endokrinoloji › Cinsiyet Gelişim Bozuklukları; s.2206)
- KAHın ikinci sık tipi (%5; 1/100000); DOC fazlalığı hipertansiyona yol açar, yenidoğanda geçici hafif tuz kaybı olabilir. (Endokrinoloji › Adrenal Yetmezlik; s.2219)
- KAH vakalarının %5-8i; DOC fazlalığı ile hipertansiyon ve hipokalemi; renin ve aldosteron baskılı; spironolakton ve Ca kanal blokörü kullanılabilir. (Endokrinoloji › Konjenital Adrenal Hiperplazi; s.2232)
- KAH olgularının %11’inde görülen otozomal resesif CYP11B1 mutasyonu; DOC fazlalığı ile hipertansiyon, hipokalemi ve androjen fazlalığı yapar. Tedavi hidrokortizondur. (Endokrinoloji › Endokrin Hipertansiyon; s.2387, s.2388)
Ayrıntılı bilgi
Kitabın ilgili bölümlerindeki bilgilerin tekrarsız derlemesi; parantez içindeki sayfalar PDF’e bağlanır.
Tanım ve sınıflama
- CYP11B1 mutasyonu, otozomal resesif; KAH’ın yaklaşık %5-8’i (başka bölümde %11’i) (s.2232, s.2387)
Epidemiyoloji
- KAH’ın ikinci en sık tipi; %5, 100.000 canlı doğumda 1 (s.2219)
Etiyoloji ve patogenez
- CYP11B1 (11β-hidroksilaz) zona fasikülatada DOC→kortikosteron ve 11-deoksikortizol→kortizol dönüşümünü sağlar; eksikliğinde kortizol yapılamaz, ACTH artar, 11-deoksisteroid öncüller (DOC, 11-deoksikortizol) birikir, adrenal hiperplazi ve androjen üretimi artışı gelişir; DOC zayıf mineralokortikoid olmakla birlikte yüksek miktarı Na-sıvı tutulumu, K atılımı ve hacimle hipertansiyon yapar, sodyum kaybını önleyip serum Na’yı normal tutar; renin ve aldosteron baskılanır (s.2206, s.2219, s.2232, s.2387)
- Aşırı DOC sodyum tutulumu ve hipokalemiyle hipertansiyon yapar; hacim genişlemesi nedeniyle PRA ve aldosteron baskılıdır (s.2232)
- Tablo 1: kuşkulu genitalya kızlarda, Adrenal Kriz nadir, kan basıncı yüksek, 11-deoksikortizol ve DOC artar, GK düşük, MK yüksek, adrenal androjen yüksek, Na yüksek/normal, K düşük, PRA düşük (s.2232)
Klinik bulgular ve seyir