| Özellik | Değer |
|---|---|
| tags | karşılaştırma |
| ad-tr | İshalin sıvı ve besin yönetimi |
| ad-en | Fluid and nutritional management of diarrhea |
| tus-onceligi | çok yüksek |
| guncelleme | 2026-10-09 |
| kaynaklar | Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi |
Nelson - Bölüm 17 Sindirim Sistemi, Tablo 366.13 — tam aktarım. Tedavi bilgisi eğitim amaçlıdır.
| Aşama | Uygulama |
|---|---|
| Yeniden hidrasyon tedavisi | “Bebekler ve çocuklar: ORS, 3-4 saat sürede 50-100 ml/kg. Emzirmeye devam edin. Dört saat sonra, normalde katı gıda alan çocuklara her 3-4 saatte bir yiyecek verin.” |
| Bakım sırasındaki kayıpların karşılanması | “Bebekler ve çocuklar: <10 kg vücut ağırlığı: her ishal veya kusma atağı için 50-100 ml ORS, 500 ml/gün’e kadar · >10 kg vücut ağırlığı: her ishal veya kusma atağı için 100-200 ml ORS, 1 L/gün’e kadar. Kayıpları kusma veya ishal devam ettiği sürece yukarıdaki gibi karşılayın.” |
| Aşama | Uygulama |
|---|---|
| Yeniden hidrasyon tedavisi | “Malnütrisyonu olan bebekler, daha büyük hacimli tedaviyle kardiyak çıktıyı arttırma kapasitesinin azalması nedeniyle, 10 ml/kg’lık daha küçük hacimle sık bolus beslenmeden fayda görebilir.” |
| “Malnütrisyonu olmayan bebekler (<12 ay) ve çocuklar (12 aydan 5 yıla kadar): 30-60 dakika sürede 20-30 ml/kg intravenöz izotonik kristaloid çözeltisi (örn. normal tuz çözeltisi) bolusu verin. Yeterli perfüzyonu sağlamak için bolusları tekrarlayın. Sonrasında 2,5-5 saatte 70 ml/kg verin. (Bebekler için daha yavaş infüzyon sürelerinin olduğunu unutmayın.)” | |
| “Bebeği veya çocuğu sık yeniden değerlendirin ve gerekirse infüzyon hızını ayarlayın. Dolaşım yeterli, bilinç normal olup çocuk sıvı içebiliyorsa; ORS, aynı sütü ve gıdalara geçip birazı dehidratasyon için tarif edildiği gibi beslenme ve biyokimyasal değerlerine göre dekstroz uygulayın.” | |
| Bakım sırasındaki kayıpların karşılanması | “Bebekler ve çocuklar: <10 kg vücut ağırlığı: her ishal veya kusma atağı için 50-100 ml ORS, 500 ml/gün’e kadar · >10 kg vücut ağırlığı: her ishal veya kusma atağı için 100-200 ml ORS, 1 L/gün’e kadar.” |
| “Ergenler ve yetişkinler: İstediği gibi; ~2 L/güne kadar.” | |
| “Eğer içemezse, nazogastrik tüp yoluyla verin veya intravenöz olarak 20 mEq/L potasyum klorür içeren %5 dekstrozla hazırlanmış 0,25 serum fizyolojik çözeltisi uygulayın.” |
ℹ️ Düşük ozmolaliteli ORS“Şu anda küresel standart bakım olan ve ev sıvılarından daha etkili olduğu kabul edilen düşük ozmolaliteye sahip Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ORS; 75 mEq sodyum, 64 mEq klor, 20 mEq potasyum ve 75 mmol glukoz içerir; toplam ozmolaritesi 245 mOsm/L’dir.”“Soda içecekleri, meyve suları, çay ve diğer ev sıvıları; uygun olmayan yüksek glukoz konsantrasyonu ve ozmolalite, düşük sodyum konsantrasyonuna sahip oldukları için yeniden hidrasyon veya idame tedavisi için uygun değildir.”“Düşük ozmolariteli ORS, herhangi bir sebepten kaynaklanan ishali olan tüm yaş gruplarında güvenlidir.”“Yeniden hidrasyon için kullanılmaması gereken popüler içecekler arasında elma suyu, Gatorade ve ticari alkolsüz içecekler bulunur.”
⚠️ ORS’nin kısıtlı olduğu durumlar“şok, bilinç bozukluğu, ileus, invajinasyon, karbonhidrat intoleransı (seyrek), şiddetli kusma ve yüksek miktarda dışkı çıkışıdır (>10 ml/kg/saat).”
📝 Eğitim amaçlı“Dehidratasyon düzelir düzelmez, emzirmeye veya yaşa uygun kısıtlamasız bir diyetle yeniden beslenmeye devam etmek iyileşmeyi hızlandırır.”“Kusma veya ishalden kaybı devam eden sıvılar ORS ile geri verilirken bir taraftan da kompleks karbonhidratlar (pirinç, buğday, patates, ekmek ve tahıllar), taze meyveler, yağsız etler, yoğurt ve sebze içeren yiyecekler yeniden başlanılmalıdır.”“Yağlı yemekler veya yüksek oranda basit şeker (meyve suları, soda) içeren gıdalardan kaçınılmalıdır.”“İshal tedavisi için önerilen diyetin enerji yoğunluğu yaklaşık 1 kcal/gr olmalı; hastalar en az 100 kcal/kg/gün enerji ve 2-3 gr/kg/gün protein almalıdır.”Laktoz:“Normal zamandaki diyet formülü mama içeriyorsa, laktoz malabsorpsiyonu belirgin olmadığı sürece, mama seyreltilmemeli veya laktoz içermeyen bir preparatla değiştirilmemelidir.”“Sütün kesilmesi ve özel laktoz içermeyen ürünlerle değiştirilmesi gereksizdir.”“Persistan ishalli çocuklarda laktoza tahammülsüzlük olmasına rağmen, 5 gr/kg/gün’ü aşan laktoz alımı, fazla sayıda dışkılama ve tedavi başarısızlığına yol açabilir.”
💡 Çinkonun kanıtlanmış etkisi“Gelişmekte olan ülkelerde yaşayan ishalli çocuklarda çinko takviyesi, ishalin süresini ve şiddetini azaltır, vakaların büyük bir kısmının tekrarlanmasını önleyebilir.”“İshal tedavisinde çinko uygulaması, tüm nedenlere bağlı mortaliteyi %46 ve hastaneye yatışı %23 oranında önemli ölçüde azaltabilir.”“Risk altındaki bölgelerde akut ishali olan altı aydan büyük tüm çocuklara, ishal sırasında ve iyileştikten sonra toplamda 10-14 gün boyunca oral çinko (20 mg/gün) verilmelidir.”“Gelişmiş ülkelerde yaşayan iyi beslenmiş ve çinko takviyesi almış toplumlarda çinkonun rolü daha azdır.”