Çoklu Travmanın Akut Bakımı

“Yaralanmalar, dünya çapında çocuklarda ölümün ve yeti yitiminin öne gelen sebebidir. Ölümler, toplam travma yükünün sadece küçük bir kısmını oluşturur. 2016 senesinde yaklaşık 140.000 çocuk Amerikan travma merkezlerinde ciddi yaralanma nedeniyle tedavi gördü.” (Nelson - Bölüm 8 Acil Tıp ve Kritik Bakım, Bölüm 82)

💡 TUS ipucu — künt ↔︎ delici“Travmalar, sıklıkla belirgin yaralanmış vücut parçası sayısına (≥1), yaralanmanın ağırlığına (hafif, orta ya da ağır) ve yaralanmanın mekanizmasına (künt ya da delici) göre sınıflandırılır.”“Çocukluk çağında, künt travmalar ezici bir çoğunlukla yaralanmaların çoğunluğunu oluşturur.Ergenlik döneminde, delici travmaların sıklığı artar; yaralanmaların %15’ini oluşturur ve %11’i ateşli silah yaralanmalarından sonra ikinci yüksek vaka ölüm oranına sahiptir.”

Bölgeselleşme ve travma takımları

• “Kapsamlı, koordine travma sistemleri olan coğrafik bölgelerde mortalite ve morbidite oranları azalmıştır.”
• [!warning] Aşırı triyajın bedeli kabul edilir “Çocuklar, belirlenmiş travma merkezlerinde ya da çocuk yoğun bakım ünitesi olan hastanelerde tedavi edilirlerse, daha düşük ölüm oranına, daha düşük komplikasyon oranına sahiptir ve ciddi künt yaralanma sonrası daha az cerrahi girişime maruz kalırlar.”
• “Çocuğun gelişinden önce acil servise haber verilmelidir ki travma ekibi öncesinden tetikte olsun. Her ekip üyesinin belirlenmiş görevi vardır. Kıdemli cerrah (cerrahi koordinatör), ya da bazen başlangıçta, bir acil doktoru ekibe liderlik eder.” (Şekil 82.2 — Johns Hopkins ekip şeması)

Tablo 82.1 — Pediatrik travma skoru

• “Pediatrik travma skoru ≤6 olan çocukların hem mortalite hem morbidite riski artmıştır.” (Kaynak: Tablo 82.1 — Tepas JJ 3rd ve ark., J Pediatr Surg 1987)

İlk değerlendirme — ABCDE

💡 TUS ipucu — travmada erken ölümün üç nedeni“Travmadan kısa süre sonrasındaki ölümlerin temel sebepleri; hava yolu tıkanması, Solunum Sıkıntısı ve Yetmezliği, kanama kaynaklı şok ve merkezi sinir sistemi (MSS) yaralanmalarıdır.”“İlk değerlendirme ABCDE’yi (Hava yolu, Solunum, Dolaşım, Nörolojik Araz, Tamamen Soy ve Kontrol Et) ele alır.”

Hava yolu / servikal omur

• “Servikal omurları potansiyel olarak daha da yaralanmadan koruyarak, oksijenazyon ve ventilasyonu optimize hale getirmek maksimum önem sahiptir.”
• [!warning] Servikal omur yaralanması riski “Başlangıçta, servikal omur yaralanması çoklu, künt travma ile gelen her çocukta şüphelenilmelidir.”“Servikal omur yaralanmaları çocuklarda erişkinlerden daha az görülse de; çocuklar fleksiyon-ekstansiyon güçlerini kolaylaştıran, vücutlarının geri kalanına göre görece daha büyük olan başları ve ligament yaralanmalarına yatkınlık yaratan zayıf boyun kasları nedeniyle risk altındadırlar.”“Ek spinal yaralanmaları önlemek için, paramedikler geleneksel olarak servikal (torasik ve lumbar) omurları nötral pozisyonda tutmak için katı bir boyunluk; baş blokları; alnın, gövdenin ve kalçaların bir ucundan diğerine bant ya da kumaş ile katı bir sırt tahtası ile hareketsiz tutarlar.”
• “Hava yolu tıkanması; horlama, gurultulama, boğulduk, Tekrarlayan ve Geçmeyen Stridor Nedenleri ve/veya azalmış Solunum Sesleri şeklinde kendini gösterir (belirgin iyi solunum çabasına rağmen).”
• [!tip] TUS ipucu — çocuk neden daha yatkın? “Çocukların daha küçük burun ve ağız boşlukları, oransal olarak daha büyük dil, tonsil ve adenoid doku, yüksek ve daha önde glotik açıklık ve daha dar larenks ve trakea nedeniyle hava yolu tıkanmasına erişkinlerden daha meyillidir.”“Ağır kafa travmalı hastalarda kas tonusuna bağlı olarak dilin arkaya düşmesi ve hava yolu tıkanması ile oluşur.”“Hava yolunu açmak gerekliyse, baş geriye alınmadan çene yukarı manevrası önerilir. Bu işlem servikal omur hareketini en aza indirir.”“Kribriform plak kırığı şüphesinde, nazofarengeal ”airway” kontrendikedir.”“Endotrakeal entübasyon zorlu olduğunda, laringeal maske geçici bir alternatif olarak kullanılabilir. Laringeal maske, larenksin üzerine oturan şişme bir tüptür.”“Acil krikotiroidotomi travma hastalarının yüzde birinden daha azına gerekmektedir.”

Solunum

• “Hekim solunumu soluk sayısını sayarak; göğüs duvarı hareketlerini simetri, genişleme ve aksesuar kas kullanımı açısından gözleyerek; her iki koltuk altından solunum seslerini dinleyerek değerlendirir.”